De AI-boom maakt goedkope smartphones kwetsbaar

De AI-boom verandert een van de stilste zekerheden in de smartphone-industrie. Geheugen werd jarenlang steeds goedkoper, waardoor fabrikanten meer opslag, werkgeheugen en betere schermen konden aanbieden zonder de winkelprijs fors te verhogen. Nu trekken AI-datacenters een groot deel van de beschikbare productiecapaciteit naar zich toe. 56

Van kostenbesparing naar schaarste

AI-servers gebruiken gespecialiseerde geheugentypes, waaronder high-bandwidth memory (HBM), maar concurreren indirect ook om productiecapaciteit die anders voor conventionele DRAM en NAND-flash beschikbaar zou zijn. Fabrikanten als Samsung en SK hynix kunnen met AI-geheugen hogere marges behalen. Tegelijk proberen grote datacenterexploitanten hun toekomstige leveringen veilig te stellen.

Het gevolg: gewone geheugenchips — de chips die telefoons nodig hebben om apps te draaien en gegevens op te slaan — worden schaarser en duurder. 56 Daarmee verdwijnt een belangrijk onderdeel van het oude smartphonebusinessmodel: dalende geheugen- en componentprijzen die fabrikanten automatisch wat extra ruimte in hun begroting gaven.

Waarom goedkope telefoons de rekening betalen

Bij een toestel onder de 200 dollar vormen onderdelen een relatief groot deel van de verkoopprijs. De brutowinst per toestel is daarentegen klein. Als DRAM, NAND of andere onderdelen duurder worden, heeft een fabrikant grofweg drie opties:

• de prijs verhogen en het risico lopen dat prijsbewuste kopers afhaken;
• dezelfde prijs handhaven en vrijwel direct marge inleveren;
• goedkopere specificaties, minder marketing of andere kostenbesparingen doorvoeren.

Geen van die keuzes is aantrekkelijk. Een duurder budgettoestel kan zijn belangrijkste voordeel verliezen, terwijl een goedkopere configuratie de concurrentiepositie aantast. De hogere geheugenkosten drukken zo niet alleen op de winst, maar kunnen ook leiden tot minder modellen of minder opslag en RAM in nieuwe toestellen.

Xiaomi merkt de druk direct

Xiaomi is extra gevoelig voor deze ontwikkeling doordat een groot deel van zijn smartphonevolume in lagere prijsklassen zit. In het tweede kwartaal van 2026 daalde de smartphoneomzet met 7,5% tot 42,1 miljard yuan. De brutomarge van de smartphoneactiviteiten zakte van 11,5% een jaar eerder naar 8,5%. 1

Op groepsniveau rapporteerde Xiaomi een omzet van 108,9 miljard yuan, 6,1% minder dan een jaar eerder. De aangepaste nettowinst daalde met 42,6% tot 6,2 miljard yuan, onder de gemiddelde analistenverwachting van 6,6 miljard yuan. De brutowinst nam met 17,2% af tot 21,6 miljard yuan. 15

Het was bovendien het derde kwartaal op rij waarin de winst daalde. De directe oorzaak was de druk op de marges door duurdere geheugenchips en andere componenten, in combinatie met zwakkere vraag naar smartphones. 1 De groepsresultaten zijn dus niet uitsluitend aan geheugenprijzen toe te schrijven: ook vraag, productmix en kosten in andere activiteiten speelden een rol. Maar de componentenschok raakte wel precies Xiaomi's kernactiviteit met lage marges.

Xiaomi zei dat het verwachtte dat het tempo van de geheugenprijsstijgingen in de tweede helft van 2026 zou afnemen. 1 Dat kan de druk verlichten, maar maakt het oude model van voortdurend dalende componentkosten niet meteen ongedaan.

Waarom Apple beter tegen de schok kan

Ook Apple ontkomt niet aan de ontwikkeling. Het management heeft erkend dat hogere geheugenprijzen de winstgevendheid onder druk zetten. Toch staat Apple er structureel sterker voor dan een fabrikant die vooral goedkope Android-telefoons verkoopt.

Een iPhone heeft een veel hogere verkoopprijs en levert per toestel doorgaans een veel grotere brutowinst in absolute bedragen op. Apple beschikt bovendien over meer prijszettingsmacht, een sterke onderhandelingspositie tegenover leveranciers en een omvangrijke dienstentak. Daardoor kan het bedrijf een deel van de hogere materiaalkosten absorberen, over een grotere winstbasis verdelen of gedeeltelijk aan klanten doorberekenen zonder hetzelfde risico op vraaguitval.

Dat verschil verklaart waarom de AI-geheugencrisis niet voor elke smartphonefabrikant hetzelfde betekent. Voor premiummerken is het een stevige kostenpost. Voor budgetmerken kan een relatief kleine stijging van de geheugenkosten het verschil betekenen tussen een houdbaar toestel en een verlieslatend toestel.