Diplomatie rond Iran en de Straat van Hormuz drukt olieprijs, maar risico blijft groot

De intensievere diplomatie rond Iran, Oman en Qatar heeft de oliemarkt tijdelijk wat ademruimte gegeven. Gesprekken over gezamenlijk beheer van de Straat van Hormuz, een tijdelijke navigatiecorridor, mijnenruiming en mogelijke afspraken over inkomsten maakten een beperkte, gefaseerde hervatting van het scheepvaartverkeer aannemelijker. De betrokkenheid van Qatar versterkte die diplomatieke beweging. 11016

De markt reageerde direct. Brent daalde op 25 augustus met 3,9% naar 88,58 dollar per vat, de laagste slotstand in een week. Ook Amerikaanse WTI-olie werd goedkoper. Beleggers zagen economische druk en onderhandelingen als een minder directe bedreiging voor de aanvoer dan een nieuwe militaire escalatie. 35

Een lagere olieprijs betekent nog geen normale handel

De recente daling is vooral een afbouw van de zogenoemde paniekpremie: het extra bedrag dat handelaren rekenen voor het risico op een langdurige verstoring. Het is geen bewijs dat de Straat van Hormuz alweer volledig open is.

Voor de oorlog stroomde gemiddeld ongeveer 18 miljoen vaten ruwe olie en geraffineerde producten per dag door de zeestraat. Dat volume zakte in juli naar 4,8 miljoen vaten per dag en kwam in augustus tot dusver uit op ongeveer 2 miljoen vaten per dag. Het aantal passages van vrachtschepen bereikte daarna het laagste niveau in drie maanden. 45

De voorgestelde vaarcorridor is bovendien nog voorwaardelijk en operationeel niet uitgewerkt. Iran heeft gezegd dat heropening afhankelijk is van Amerikaanse toezeggingen binnen de voorlopige afspraken. In de praktijk zijn ook het opheffen van de Amerikaanse blokkade en sanctiebeperkingen, geloofwaardige maritieme beveiliging en een voltooide mijnenruiming nodig. 64

De Amerikaanse Energy Information Administration (EIA) verwacht daarom pas een verdere prijsdaling wanneer het verkeer door Hormuz daadwerkelijk aantrekt en stilgelegde productie weer op gang komt. Voor het derde kwartaal voorzag de EIA een gemiddelde Brentprijs van ongeveer 85 dollar per vat — 11 dollar meer dan in haar vorige raming — waarna de prijs in het vierde kwartaal zou kunnen dalen richting gemiddeld 78 dollar. 1

Dieselmarkt blijft de zwakke plek

Voor consumenten en bedrijven is niet alleen de prijs van ruwe olie van belang. De grootste kwetsbaarheid zit momenteel bij geraffineerde brandstoffen, vooral diesel.

De raffinage in het Midden-Oosten lag in het tweede kwartaal naar schatting 2,9 miljoen vaten per dag onder het niveau van vóór de oorlog. In het derde kwartaal zou het tekort nog 2,2 miljoen vaten per dag bedragen. Tegelijkertijd hebben Oekraïense aanvallen de Russische raffinagecapaciteit tot bijna het laagste niveau in twintig jaar teruggebracht. 2

Ook de Amerikaanse voorraden van distillaten — vooral diesel en huisbrandolie — nemen af. De wereldwijde dieselmarkt krijgt daarnaast minder aanbod uit het Midden-Oosten en Rusland. Daardoor kunnen brandstofprijzen en raffinagemarges sterk stijgen, zelfs wanneer de belangrijkste ruwe-oliefutures dalen. 105

Waarom de olieprijs snel weer kan stijgen

De markt rekent nu op de mogelijkheid van de-escalatie, niet op een afgeronde heropening. Halverwege augustus lag ruwe olie nog altijd ongeveer 50% boven het niveau aan het begin van het jaar. Een nieuwe aanval, het mislukken van de corridor, een trager herstel van de vaarroutes of strengere handhaving van sancties tegen Iran kan de risicopremie snel opnieuw opdrijven. 4

De conclusie: de diplomatie heeft de acute angst voor een onbeperkte blokkade van Hormuz verminderd en daarmee de olieprijs gedrukt. Maar zolang de fysieke oliestromen en raffinagecapaciteit niet daadwerkelijk herstellen, blijft die prijsdaling kwetsbaar.