China domineert de productie van humanoïde robots. De echte test moet nog beginnen

China heeft een vroege voorsprong in de productie en levering van humanoïde robots. Dat betekent echter nog niet dat het land al beschikt over breed inzetbare robotwerknemers. De huidige ontwikkeling lijkt eerder op een door de staat ondersteunde strategie van schaal en leren: goedkope machines bouwen, ze in gecontroleerde omgevingen inzetten, praktijkdata verzamelen en daarmee hopen op een doorbraak in embodied AI — kunstmatige intelligentie die de fysieke wereld kan waarnemen, beslissingen neemt en daarin handelt.

Die doorbraak, een duurzaam verdienmodel en echte algemene inzetbaarheid zijn nog niet bewezen.

China domineert de leveringen — maar ‘geleverd’ betekent niet ‘productief ingezet’

Chinese fabrikanten waren in de eerste helft van 2026 goed voor meer dan 97 procent van ongeveer 19.100 wereldwijd verscheepte humanoïde robots. 7 Tegelijk verschillen de schattingen en definities per onderzoeksbureau. Cijfers zoals 95 procent van ongeveer 20.000 robots zijn daarom vooral indicatoren van de markt, geen gecontroleerde tellingen van robots die daadwerkelijk productief werk uitvoeren.

Een aanzienlijk deel van de machines gaat vermoedelijk naar zogenaamde datacentra, universiteiten, laboratoria, demonstraties en door de overheid gesteunde proefprojecten. Analist Georg Stieler schatte dat 50 tot 70 procent van de productie in 2026 naar dataverzameling kan gaan. 4 Een robot die in een trainingshal leert om objecten op te pakken, is daarmee nog geen robot die in een fabriek betrouwbaar een volledige taak overneemt.

De kracht zit voorlopig in de productieketen

De ogenschijnlijke tegenstelling — enorme aantallen, maar beperkte prestaties — wordt begrijpelijker wanneer naar de sterke punten van de Chinese industrie wordt gekeken. China beschikt over goed gecoördineerde toeleveringsketens, goedkope componenten, een groot productie-ecosysteem en de mogelijkheid om hardware snel en op grote schaal te testen en aan te passen.

Subsidies en dalende componentprijzen hebben de concurrentiekracht verder vergroot. Ook het Chinese robotica-beleid uit 2021 voorzag in subsidies, belastingvoordelen voor onderzoek en financiering voor de sector. 9 Daardoor kunnen fabrikanten veel fysieke platforms produceren, ook als waarneming, grijpen, uithoudingsvermogen, foutcorrectie en omgaan met onverwachte situaties nog tekortschieten.

Trainingscentra zijn een brug naar betere robots — geen bewijs van een volwassen markt

Een voorbeeld is een aanbesteding van 18 miljoen dollar in Guangxi. De regionale overheid kocht bij UBTech humanoïde robots en aanverwante apparatuur voor een trainingscentrum dat data moet produceren voor embodied AI. 2

Dergelijke centra kunnen waardevolle datasets opleveren en de ontwikkeling van hardware en software beter op elkaar afstemmen. Maar het verdienmodel blijft voorlopig kwetsbaar. Een trainingsproject is pas commercieel houdbaar wanneer de data en de daaruit voortkomende robots genoeg klantwaarde opleveren om machines, personeel, gebouwen, datalabeling, onderhoud en regelmatige vervanging van hardware te betalen.

In het centrum dat Reuters bezocht, erkenden medewerkers dat er nog geen duidelijk pad naar winstgevendheid was. De kosten zijn hoog, terwijl de markt voor robottrainingsdata nog klein is.

De beloofde ‘ChatGPT-moment’ draait om de robotbreinen

Unitree-topman Wang Xingxing zegt dat embodied intelligence een ‘ChatGPT-moment’ nadert. 3 Daarmee bedoelt hij een plotselinge sprong in de capaciteiten van robots, vergelijkbaar met de doorbraak die generatieve AI voor taalmodellen betekende.

Maar juist die voorspelling maakt duidelijk waar het grootste knelpunt ligt: niet bij het lopen of het maken van indrukwekkende demonstraties, maar bij de robotintelligentie zelf. Taalmodellen konden worden getraind op enorme hoeveelheden direct beschikbare digitale tekst. Robots moeten daarentegen leren via dure, trage en veiligheidsgevoelige interacties met de fysieke wereld.

Meer robots kunnen helpen om meer trainingsdata te verzamelen. Alleen garandeert een grotere hoeveelheid data niet dat die data gevarieerd, kwalitatief hoogwaardig of overdraagbaar naar nieuwe situaties is. Wang waarschuwde bovendien dat een dergelijke doorbraak nog tot tien jaar op zich kan laten wachten. 8

Beleggers kopen vooral de mogelijkheid van toekomstig succes

De beursintroductie van Unitree in Shanghai maakte de investeringshonger zichtbaar. Het aandeel sloot op de eerste handelsdag 460 procent boven de introductieprijs, nadat het gedurende de dag zelfs meer dan vijf keer over de kop was gegaan. 6

Unitree was winstgevend, maar Reuters meldde tegelijk dat slechts weinig van zijn robots in commerciële omgevingen werden gebruikt. De winstgevendheid van één fabrikant bewijst daarom niet dat de hele sector winstgevend is — laat staan dat er al een markt bestaat voor algemeen inzetbare humanoïde robots.

De afstand tussen beurswaarderingen en de huidige prestaties brengt een duidelijk risico op een speculatieve bubbel met zich mee. Veel bedrijven bouwen vergelijkbare machines en kunnen elkaar op prijs gaan beconcurreren. Als bestellingen niet verschuiven van gesubsidieerde pilots naar terugkerende vraag van private bedrijven, ligt een consolidatie van de sector voor de hand.

Overheidsbeleid creëert bewust vraag en neemt risico over

Beijing heeft in het voorafgaande jaar meer dan 20 miljard dollar aan de ontwikkeling van humanoïde robots toegewezen en werkt aan een fonds van 1 biljoen yuan — ongeveer 137 miljard dollar — voor start-ups in onder meer AI en robotica. 12

Overheidsaanbestedingen, lokale trainingscentra en testomgevingen bij staatsbedrijven kunnen het klassieke kip-en-eiprobleem oplossen: fabrikanten krijgen plekken om robots te plaatsen en data te verzamelen, terwijl klanten de technologie kunnen uitproberen.

Maar dezelfde aanpak kan ook verhullen of een toepassing zonder subsidie werkt. Wanneer een overheidsinstantie de robot koopt, de testlocatie betaalt en het risico draagt, is nog niet duidelijk of een zelfstandig bedrijf die robot ook tegen marktvoorwaarden zou aanschaffen.

Amerikaanse beperkingen verkleinen de exportkansen

De Amerikaanse Federal Communications Commission, de FCC, verbood in juli nieuwe importen van Chinese humanoïde en viervoetige robots. Washington verwees daarbij naar nationale veiligheidsrisico’s en de wens om strategische industrieën in eigen land op te bouwen. 11

Op korte termijn is het commerciële effect mogelijk beperkt, omdat humanoïde robots in de Verenigde Staten nog maar op kleine schaal in echte werkomgevingen worden gebruikt. 5 Op langere termijn kan uitsluiting van een grote markt wel gevolgen hebben voor de productieschaal, klantfeedback en de invloed op internationale standaarden.

De beperking weerlegt de binnenlandse Chinese strategie daarom niet. China kan nog steeds robots in eigen fabrieken, onderzoeksinstellingen en staatsbedrijven inzetten om ervaring en data op te bouwen. Wel wordt het moeilijker om via Amerikaanse klanten extra schaal en internationale legitimiteit te verkrijgen.

De echte maatstaf is niet de spectaculaire demonstratie

De beslissende cijfers zullen operationeel zijn: onafhankelijk gemeten beschikbaarheid, veiligheid, succespercentages bij ongestructureerde taken, de tijd en kosten om een robot voor een nieuwe taak te trainen, bespaarde arbeid per robotuur en positieve marges zonder overheidsaankopen.

China’s voorsprong in hardware maakt het aannemelijk dat het land tot de eerste kanshebbers behoort wanneer er inderdaad een grote doorbraak in embodied AI komt. Maar de huidige leverings- en investeringscijfers laten vooral een krachtig programma voor capaciteitsopbouw zien. Ze bewijzen nog niet dat China — of welk ander land dan ook — het probleem van algemeen inzetbare robotica heeft opgelost.