IMF: wereldeconomie zit in een ‘krachtmeting’ tussen energie en AI

Voorafgaand aan de bijeenkomst van de G20-ministers van Financiën en presidenten van centrale banken in Asheville, North Carolina, schetste IMF-directeur Kristalina Georgieva een wereldeconomie die veerkrachtiger blijkt dan verwacht, maar allerminst buiten gevaar is. De vergadering staat gepland voor 31 augustus en 1 september 2026. 1

Haar kernbeeld: een ‘krachtmeting’. Investeringen in kunstmatige intelligentie (AI) ondersteunen de groei, eerst vooral in de Verenigde Staten en inmiddels ook via datacenters en hardwareprojecten in andere landen. Tegelijkertijd vergroot de energieschok die samenhangt met de oorlog met Iran en de feitelijke afsluiting van de Straat van Hormuz het risico op nieuwe inflatie, krappere financiële voorwaarden en een zwakkere economische activiteit. 3 7

Waarom de energieschok minder hard aankwam dan gevreesd

De verstoring leidde niet meteen tot een wereldwijde economische inzinking. Verschillende factoren vingen een deel van de klap op:

• olie- en gasreserves werden aangesproken;
• het aanbod uit landen buiten de Golfregio nam toe;
• de vraag naar energie verzwakte;
• de capaciteit voor hernieuwbare energie groeide;
• sommige landen schakelden opnieuw meer over op kolen. 9 10

Daardoor kon de wereldeconomie het verlies van energiestromen via de Straat van Hormuz beter opvangen dan aanvankelijk werd gevreesd. Dat betekent echter niet dat het probleem voorbij is. Een nieuwe stijging van de olieprijs kan de inflatie opnieuw aanjagen, renteverlagingen uitstellen, de kosten van schuld voor overheden en bedrijven verhogen en de economische activiteit afremmen. 3

AI-investeringen bieden steun, maar geen zekerheid

Volgens Georgieva was de AI-boom aanvankelijk vooral een Amerikaans verschijnsel. Inmiddels wordt AI-investering een bredere bron van wereldwijde vraag, doordat landen datacenters en bijbehorende infrastructuur bouwen. Dat ondersteunt de winst van Amerikaanse bedrijven en de consumentenbestedingen, en creëert kansen voor economieën die deel uitmaken van de technologische toeleveringsketen. 3 7

Daar staat de energiedruk recht tegenover. Hogere energieprijzen tasten de koopkracht van huishoudens aan, verhogen de kosten voor bedrijven en maken het voor centrale banken moeilijker om de inflatie verder terug te brengen. Volgens de juliversie van het World Economic Outlook van het IMF is de wereldwijde desinflatie tot stilstand gekomen. De mondiale headline-inflatie wordt geraamd op 4,7 procent in 2026, tegenover 4,1 procent in 2025.

IMF verwacht 3,0 procent groei in 2026

De IMF-update van juli raamt de wereldwijde groei op 3,0 procent in 2026 en 3,4 procent in 2027. Achter die cijfers gaat een ongelijk beeld schuil. Energie-importeurs en economieën die kwetsbaar zijn voor het conflict staan onder grotere druk, terwijl landen die sterk verbonden zijn met de AI-technologieketen kunnen profiteren van de toenemende vraag.

De volgende volledige editie van het World Economic Outlook verschijnt in oktober. Het IMF publiceert twee uitgebreide edities per jaar, in april en oktober. In januari en juli verschijnt een update met een beperktere dekking van economieën.

Groter gevaar volgens Georgieva: verslechterende overheidsfinanciën

De energieschok is volgens Georgieva slechts één onderdeel van het risicobeeld. Ze wees ook op verslechterende begrotingssituaties, hogere rendementen op staatsobligaties, hoge schulden, stagnerende desinflatie, handelsspanningen en grote externe onevenwichtigheden in de wereldeconomie. 3

Het probleem is dat regeringen hun economie mogelijk willen blijven ondersteunen op een moment dat lenen duurder wordt en de schulden al hoog zijn. Als beleggers een hogere vergoeding eisen voor het aanhouden van staatsobligaties, kan de begrotingsruimte snel kleiner worden. Beleidsmakers komen dan voor lastige keuzes te staan: bezuinigen, belastingen verhogen, meer lenen of minder steun geven aan de economie.

Georgieva pleit daarom voor geloofwaardigheid op de middellange termijn. Regeringen moeten realistische plannen presenteren om begrotingstekorten terug te dringen en de schuld houdbaar te maken. Tijdelijke maatregelen of al te optimistische aannames volstaan volgens haar niet. 3

Waarom de rente op Amerikaanse staatsleningen belangrijk is

De zorgen zijn ook zichtbaar op de markt voor langlopende staatsobligaties. Rond de G20-briefing werd gewezen op de sterke stijging van de rente op dertigjarige Amerikaanse staatsleningen en op aanhoudende zorgen over inflatie, nieuwe schulduitgifte en de geloofwaardigheid van het begrotingsbeleid. Minister van Financiën Scott Bessent verdubbelde afzonderlijk de omvang van terugkoopoperaties voor langer lopende Amerikaanse staatsobligaties naar minimaal 4 miljard dollar per operatie, tegenover 2 miljard dollar eerder.

Die terugkopen waren bedoeld om de liquiditeit te verbeteren en de langetermijnrente neerwaarts te beïnvloeden. Tegelijkertijd lieten ze zien hoe scherp beleggers letten op de hoeveelheid overheidsschuld die op de markt komt en op de geloofwaardigheid van het begrotingsbeleid. Een hogere langetermijnrente kan de financieringskosten in de hele economie opdrijven, ook wanneer de kortetermijnrente een andere richting uitgaat.

Centrale banken moeten prijsstabiliteit bewaken

Georgieva riep centrale banken op hun aandacht op prijsstabiliteit te houden. Een nieuwe stijging van de energieprijzen kan de vooruitgang bij het terugdringen van de inflatie tenietdoen en centrale banken dwingen het beleid langer restrictief te houden. Dat maakt lenen duurder voor huishoudens, bedrijven en overheden met hoge schulden. 3

De boodschap is voorzichtig, niet paniekerig. De wereldeconomie heeft de eerste schok beter verwerkt dan verwacht, maar die veerkracht rust op omstandigheden die snel kunnen veranderen. Een nieuwe verstoring, een forse stijging van de olieprijs of minder vertrouwen in het begrotingsbeleid kan kwetsbaarheden blootleggen die AI-investeringen niet volledig kunnen compenseren.

De bredere kwestie van mondiale onevenwichtigheden

Georgieva koppelde de begrotingsdruk ook aan de verdeling van de vraag over de wereldeconomie. Grote tekorten in sommige landen bestaan naast grote externe overschotten in andere landen. Zo’n patroon is op lange termijn moeilijk houdbaar. Haar beleidslogica: landen met tekorten moeten hun overheidsfinanciën geloofwaardig herstellen, terwijl landen met overschotten de binnenlandse consumptie moeten versterken en niet te afhankelijk moeten blijven van export. 3

Voor de G20 gaat de discussie daarmee over meer dan alleen olieprijzen of kunstmatige intelligentie. Beleidsmakers moeten tegelijkertijd omgaan met een energieschok, een door AI aangestuurde investeringscyclus, hoge schulden en een ongelijk verdeelde wereldwijde vraag. Georgieva’s centrale waarschuwing is dat de wereldeconomie de storm voorlopig doorstaat — maar dat begrotingsgeloofwaardigheid en prijsstabiliteit bepalen hoelang die veerkracht standhoudt.