Markten kijken voorbij Iran-sancties: China en Nvidia bepalen de stemming

De eerste reactie van de markten op Washingtons uitgebreide sancties tegen Iran was eerder terughoudend dan paniekerig. De olieprijs daalde op 24 augustus met meer dan 2 dollar per vat. Op de Amerikaanse aandelenmarkten was het beeld gemengd: zwakke technologieaandelen duwden de S&P 500 en de Nasdaq omlaag, terwijl de Dow terrein won.

De reactie weerspiegelde het verschil tussen het langetermijndoel van de sancties en de vraag of ze op korte termijn daadwerkelijk kunnen worden gehandhaafd. De regering presenteerde de campagne als een poging om Irans financiële verbindingen af te sluiten en buitenlandse bedrijven en overheden ertoe te bewegen hun zakelijke banden met Teheran te verbreken. In eerste instantie werkten de maatregelen echter vooral als waarschuwing, niet als een onmiddellijke stop op de aan China gekoppelde Iraanse oliehandel. 19

Waarom de olieprijs niet meteen explodeerde

China stond centraal in de berekeningen van handelaren. Het land is al jaren de grootste afnemer van Iraanse olie. Volgens door Reuters aangehaalde scheepsvolggegevens importeerde China het afgelopen jaar gemiddeld ongeveer 1,4 miljoen vaten Iraanse olie per dag. Andere berichtgeving schatte dat China circa 90% van de Iraanse olie-export afnam. 3

Die concentratie heeft een bestaande handelsroute gecreëerd met handelaren, rederijen, raffinaderijen en betalingskanalen. Secundaire sancties — maatregelen tegen bedrijven of landen die zaken doen met Iran — kunnen die infrastructuur op termijn duurder en ingewikkelder maken. Maar marktpartijen verwachtten niet dat het netwerk direct na de aankondiging zou verdwijnen.

Er waren wel al tekenen dat de Amerikaanse druk de handel beperkte. Iraanse aanbiedingen aan Chinese kopers waren afgenomen, terwijl de prijzen van beschikbare ladingen stegen nadat een Amerikaanse blokkade de verschepingen vanuit Iran had geraakt. De markt zag dus wel een groter risico voor het aanbod, maar rekende niet op een onmiddellijk en volledig wegvallen van de Iraanse export.

Het grotere olierisico: verdere escalatie

De aanvankelijke daling van de olieprijs sloot een scherpere stijging later niet uit. Het grootste opwaartse risico zou ontstaan als Iran vergeldingsmaatregelen nam die niet alleen de eigen export, maar ook de scheepvaart of de aanvoer uit andere landen in de regio zouden raken.

Een verstoring van belangrijke regionale transportroutes kan veel meer olie van de wereldmarkt halen dan de sancties op korte termijn waarschijnlijk doen. De beschikbare informatie onderbouwt geen specifiek Iraans vergeldingsplan en geeft ook geen betrouwbare schatting van een mogelijk productieverlies.

Wel stonden de scheepvaart en oliestromen in de regio al onder druk. Reuters meldde dat een Amerikaanse blokkade de Iraanse verschepingen had teruggedrongen. Andere berichtgeving beschreef geladen Iraanse schepen die vast kwamen te zitten. 10 Daardoor bleef het risico op nieuwe verstoringen iets wat beleggers nauwlettend moesten volgen, ook al was de eerste prijsreactie negatief.

Technologieaandelen drukten Wall Street

De sanctieaankondiging verklaarde niet alle bewegingen op de financiële markten. Technologieaandelen vormden de grootste rem op de Amerikaanse aandelenindices, terwijl beleggers vooruitliepen op de resultaten van Nvidia en opnieuw naar de vooruitzichten voor de sector keken.

De Nasdaq Composite daalde 0,76% naar 25.980,19 punten. De S&P 500 verloor 0,28% en eindigde op 7.652,86 punten. De Dow Jones Industrial Average steeg 0,26%, oftewel 140,15 punten, naar 53.417,16.

Ook aandelen wereldwijd verloren terrein, al boden de lagere olieprijs en dalende Amerikaanse staatsrentes enige steun. Het rendement op tienjarige Amerikaanse staatsobligaties daalde met meer dan drie basispunten naar 4,704%.

Goudmijnaandelen hielpen de grondstoffenrijke Canadese markt, nadat de goudprijs was opgelopen. De Canadese dollar verzwakte ondertussen door de opnieuw oplopende handelsspanningen tussen de VS en Canada. 6 De aangeleverde marktgegevens bevatten geen betrouwbare slotbeweging voor de brede Amerikaanse dollarindex. Daarover kan daarom geen harde conclusie worden getrokken.

Een overvolle agenda voor de rest van de week

Iran was slechts een van meerdere belangrijke risico’s voor beleggers. De cijfers van Nvidia konden nieuwe aanwijzingen geven over de vraag naar infrastructuur voor kunstmatige intelligentie en over de vraag of de hoge waarderingen van technologiebedrijven bestand waren tegen tegenvallende vooruitzichten.

Daarnaast keken beleggers uit naar het Amerikaanse PCE-inflatiecijfer en de toespraak van Kevin Warsh tijdens het Jackson Hole-symposium. Die gebeurtenissen konden aanwijzingen geven over de inflatie, de druk op de obligatiemarkt en het toekomstige rentebeleid van de Federal Reserve. Ook de verwachtingen rond een mogelijke renteverlaging in september stonden op de radar. De beschikbare berichtgeving legt echter geen precieze marktverwachtingen of definitieve beleidskoers vast; de uitkomst lag dus nog open.

Ook de handelsspanningen voegden een nieuwe laag risico toe. President Donald Trump dreigde de Amerikaanse tarieven op Canadese auto’s, vrachtwagens, auto-onderdelen en staal te verhogen naar 50%, nadat bilaterale gesprekken waren stukgelopen. Canada zou naar verwachting reageren, wat onzekerheid veroorzaakte voor Canadese activa, Noord-Amerikaanse toeleveringsketens, de inflatie en het bredere beleggerssentiment. De berichtgeving bevestigt de tariefdreiging en de verslechterde onderhandelingen, maar bevat geen bevestigd en gedetailleerd pakket Canadese tegenmaatregelen. 13

Wat de markten werkelijk inprijsden

De koersbewegingen lieten zien dat beleggers onderscheid maakten tussen een sanctieaankondiging en een afdwingbare onderbreking van de olieaanvoer. Op korte termijn beperkten China’s rol en Irans bestaande handelsinfrastructuur de verwachting dat de export onmiddellijk zou instorten. Daarom steeg ruwe olie niet, maar daalde de prijs juist.

De langere vraag was of Washington een waarschuwing kon omzetten in aanhoudende druk op de bedrijven, banken en landen die Irans oliehandel ondersteunen. Daar kwam nog bij dat een hardere Amerikaanse aanpak een bredere regionale verstoring zou kunnen uitlokken.

Voor de markten zouden de volgende signalen daarom belangrijker zijn dan de aankondiging zelf: de handhaving van de sancties, de reactie van China, eventuele Iraanse vergelding en de geplande tests voor technologieaandelen, inflatie en de rente.