NASA maakt zich op voor lancering van Nancy Grace Roman

NASA mikt op zondag 30 augustus 2026 om 7.26 uur EDT op de lancering van de Nancy Grace Roman Space Telescope. Voor Nederland betekent dat, onder voorbehoud van wijzigingen in de planning, 13.26 uur. De ruimtetelescoop wordt met een SpaceX Falcon Heavy gelanceerd vanaf lanceercomplex 39A in het Kennedy Space Center in Florida. 216

Na de lancering reist Roman ongeveer 1,5 miljoen kilometer — circa 1 miljoen mijl — naar het tweede Lagrangepunt van het zon-aardesysteem, kortweg L2. Dat is een relatief stabiele positie waar ook de James Webb Space Telescope en ESA’s Euclid-missie in de buurt opereren. Eenmaal aangekomen heeft Roman naar verwachting ongeveer drie maanden nodig voor het testen, afstellen en kalibreren van de instrumenten voordat de wetenschappelijke missie begint. 1410

Een telescoop voor grote kosmische patronen

Roman heeft een hoofdspiegel van 2,4 meter, ongeveer even groot als die van Hubble. De telescoop moet daardoor een vergelijkbare gevoeligheid en beeldscherpte bieden. Het grote verschil zit in het gezichtsveld: het Wide Field Instrument kan per opname minstens honderd keer meer hemel in beeld brengen dan Hubble. 14

Daarmee is Roman vooral een soort kosmische survey-telescoop. In plaats van telkens één object uitgebreid te bestuderen, brengt hij enorme gebieden systematisch in kaart. Veelbelovende sterrenstelsels, explosies en andere zeldzame verschijnselen kunnen daarna gedetailleerder worden onderzocht door Webb, Hubble, de Vera C. Rubin Observatory of telescopen op aarde.

De belangrijkste onderzoeksdoelen zijn onder meer:

• het in kaart brengen van de verspreiding en ontwikkeling van sterrenstelsels;
• het beter begrijpen van donkere materie en donkere energie;
• het onderzoeken van exoplaneten en andere infraroodbronnen;
• het meten van het licht van naar schatting ongeveer één miljard sterrenstelsels gedurende de missie. NASA beschrijft het brede onderzoek naar donkere energie als een survey die honderden miljoenen sterrenstelsels zal omvatten. 83

Een enorme stroom aan gegevens

NASA verwacht dat Roman dagelijks ongeveer 1,4 terabyte aan gegevens kan produceren, goed voor circa 4 petabyte per jaar. Ook zou de telescoop in de eerste vijf jaar meer dan vijftig keer zoveel hemel kunnen vastleggen als Hubble in tientallen jaren heeft onderzocht. Dit zijn missieprognoses en geen garanties. 516

De gegevens worden openbaar beschikbaar gemaakt. Dat kan niet alleen vooraf geplande onderzoeken opleveren, maar ook onverwachte ontdekkingen: een brede, diepe infraroodsurvey kan zeldzame objecten en kortstondige gebeurtenissen vinden die bij gerichte waarnemingen gemakkelijk worden gemist.

Coronagraaf test nieuwe techniek

Roman krijgt daarnaast een Coronagraph Instrument. Dat instrument is in de eerste plaats een technologiedemonstratie. De coronagraaf moet het felle licht van een ster zoveel mogelijk onderdrukken, zodat planeten die tientallen miljoenen tot ongeveer honderd miljoen keer zwakker zijn dan hun moederster mogelijk zichtbaar worden. Technische documenten noemen een doelcontrast van ongeveer 10⁻⁸ tot 10⁻⁹ na beeldbewerking. 25

De missie is ontworpen voor een primaire duur van vijf jaar, met een operationeel doel van tien jaar. Voor de communicatie met de telescoop gebruikt NASA een wereldwijd netwerk van grondstations. Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA levert ondersteuning via het GREAT-netwerk; NASA noemt daarbij ook een relevant station in Nagano. 14

Over de totale kosten wordt vaak een bedrag van ongeveer 3 miljard dollar genoemd. De precieze reikwijdte van dat bedrag kan verschillen, bijvoorbeeld afhankelijk van de vraag of de lancering en de volledige operationele fase worden meegerekend. De geraadpleegde officiële NASA-informatie geeft geen enkel actueel totaalbedrag voor alle kosten samen. 11

Als de lancering volgens plan verloopt, begint voor Roman eerst een maandenlange ingebruiknamefase. De grootste wetenschappelijke impact kan uiteindelijk komen van ontdekkingen die nu nog niet zijn voorspeld — precies het soort vondsten waarvoor een brede en gevoelige blik op het heelal bijzonder geschikt is.