Handelsruzie tussen VS en Canada escaleert: dit ging er mis

De handelsgesprekken tussen de Verenigde Staten en Canada zijn op het laatste moment gestrand. Canada schortte de onderhandelingen op en zei dat nieuwe Amerikaanse eisen oneerlijk, economisch ongunstig en schadelijk voor het vertrouwen in een akkoord waren. De Amerikaanse regering gaf juist Canada de schuld en stelde dat Ottawa eerdere toezeggingen had ingetrokken en het eerder gevonden evenwicht had verstoord. 4

De ruzie draaide daarmee om meer dan alleen de hoogte van de importheffingen. Ook Canadese culturele en Franstalige bescherming, etiketteringsregels, de auto-industrie en al bestaande sectorale tarieven kwamen op tafel.

Welke tarieven gelden en wanneer?

De VS hebben sinds zaterdag 22 augustus een tarief van 50 procent ingevoerd op bijna 20 miljard dollar aan Canadese goederen. Dat is ongeveer 5 procent van de Canadese export naar de Amerikaanse markt. Tot de getroffen producten behoren onder meer wijn, zuivel, cement, kleding en hockeyuitrusting. 4

Deze nieuwe heffingen komen boven op bestaande Amerikaanse tarieven voor Canadees staal, aluminium, auto’s en hout. 4

Canada heeft aangekondigd de Amerikaanse maatregelen “dollar voor dollar” te beantwoorden. Volgens de beschikbare berichtgeving moeten de Canadese tegenmaatregelen op 8 september ingaan. Daarbij worden onder meer staal, zuivel en appels genoemd. 4

Tijdens de inmiddels mislukte onderhandelingen lag er naar verluidt een voorlopig voorstel om de Amerikaanse tarieven op Canadees staal en aluminium te verlagen van 50 naar 25 procent. Voor in Canada gebouwde auto’s zou het tarief dalen van 25 naar 15 procent. 48

Waarom brak het voorgestelde akkoord af?

Canadese cultuur en de Franse taal

Premier Mark Carney zei dat Washington op het laatste moment onaanvaardbare eisen stelde over de Canadese cultuur, de auto-industrie en de soevereiniteit van Canada. Volgens Carney wees dat erop dat de VS niet langer naar een echte economische samenwerking streefden. 4

Een deel van het conflict betreft Canadese steun voor de binnenlandse culturele sector en de bescherming van de Franse taal. Canada verplicht bovendien dat de meeste consumentenproducten die er worden verkocht informatie in zowel het Engels als het Frans bevatten. 2

De precieze tekst van de laatste Amerikaanse eisen over cultuur en etikettering is in de aangeleverde bronnen niet openbaar gedocumenteerd. Daarover kunnen daarom geen verdergaande conclusies worden getrokken.

Etikettering en markttoegang

De Canadese tweetalige etiketteringsregels zijn wettelijk vastgelegd. Voor de meeste consumentenproducten moet de productinformatie op de verpakking in het Engels én Frans staan. 2 Zulke regels kunnen de kosten en voorwaarden voor Amerikaanse producenten beïnvloeden, maar de beschikbare bronnen beschrijven niet exact welke nieuwe wijziging Washington op het laatste moment verlangde.

Auto’s en de herkomst van onderdelen

Ook over de auto-industrie liepen de standpunten uiteen. De VS wilden voor tariefverlichting alleen onderdelen meetellen die in de Verenigde Staten zijn gemaakt. Canada wilde dat alle Noord-Amerikaanse inhoud werd erkend, dus ook onderdelen uit Canada en Mexico. 6

Dat verschil is belangrijk omdat auto’s en onderdelen vaak meerdere keren de grens oversteken voordat een voertuig wordt geassembleerd. De voorgestelde verlaging van de autotarieven naar 15 procent loste het bredere geschil over de berekening van die inhoud niet op. 68

Bestaande tarieven op metalen en hout

Staal, aluminium en hout vielen al onder afzonderlijke Amerikaanse sectorale heffingen. Hoewel in het voorlopige voorstel lagere tarieven voor staal, aluminium en auto’s werden genoemd, bleven bredere meningsverschillen over de handelsrelatie bestaan. 48

Wat zeggen Carney en Washington?

Carney noemde de Amerikaanse aanpak een “misrekening”. Hij zei dat Canada zich terugtrok uit een slechte deal, liet de onderhandelaars terugkeren naar Ottawa en beloofde een evenredige reactie. 4

De VS beweerden daarentegen dat Canada gunstige voorwaarden had afgewezen en het akkoord had ondermijnd door nieuwe eisen en koerswijzigingen. 4

De aangeleverde bronnen bevestigen niet de bewering dat president Donald Trump opnieuw zou hebben voorgesteld om Canada de 51e Amerikaanse staat te laten worden. Die claim moet daarom niet als vastgesteld feit worden beschouwd.

Wie wordt economisch geraakt?

Canadese exporteurs van de nieuw getroffen producten — vooral in de sectoren zuivel, wijn, cement, kleding en sportartikelen — krijgen te maken met fors hogere kosten op de Amerikaanse markt. Canadese importeurs, bedrijven en consumenten kunnen op hun beurt meer gaan betalen voor Amerikaanse producten waarop Ottawa tegenheffingen invoert. 4

Autofabrikanten en toeleveranciers lopen extra risico, omdat de ruzie rechtstreeks raakt aan de vraag welke Noord-Amerikaanse onderdelen voor tariefdoeleinden meetellen. 6

De escalatie is bijzonder ingrijpend omdat de economieën van beide landen sterk met elkaar verweven zijn. Canada stuurt ongeveer 70 procent van zijn export naar de Verenigde Staten. 4 De in sommige berichtgeving genoemde cijfers van 880 miljard dollar aan jaarlijkse handel en een onbewaakte grens van 5.525 mijl worden door de aangeleverde bronnen echter niet bevestigd.