Chinese groei zakt onder doelstelling: julicijfers leggen crisis in binnenlandse vraag bloot

China begon het derde kwartaal met een groeiende kloof tussen de officiële ambitie van Peking en de onderliggende dynamiek van de binnenlandse economie. Goldman Sachs schat de groei op jaarbasis aan het begin van het kwartaal op ongeveer 4%. Dat is lager dan de officiële groei van 4,3% in het tweede kwartaal en onder de jaarlijkse doelstelling van 4,5% tot 5%. 711

De julicijfers maken duidelijk waarom analisten rekenen op aanvullende steunmaatregelen. Consumptie, investeringen, de vastgoedsector en de werkgelegenheid onder jongeren verzwakten allemaal, terwijl export en industrie relatief veerkrachtig bleven. Volgens Goldman Sachs is de zwakte vooral het gevolg van een tekort aan vraag. 17

Julicijfers wijzen op brede vertraging

De afkoeling was zichtbaar in de belangrijkste maandelijkse en cumulatieve indicatoren:

• Industriële productie: De fabrieksproductie nam in juli met 4,5% toe ten opzichte van een jaar eerder. In juni was dat nog 5,3% en de groei bleef onder de marktverwachting van 4,8%. 2
• Detailhandelsverkopen: De detailhandelsverkopen stegen slechts 0,6%, tegen 1% in juni. Dat bleef bovendien duidelijk achter bij de verwachting van 1,5% die CNBC aanhaalde. 26
• Investeringen in vaste activa: De stedelijke investeringen in vaste activa daalden in de eerste zeven maanden van het jaar met 6,7%. In de periode januari tot en met juni bedroeg de daling 5,7%. 2
• Vastgoedinvesteringen: De investeringen in vastgoed bleven zeer zwak. Volgens The Wall Street Journal was sprake van een daling van 19% op jaarbasis. 1
• Jeugdwerkloosheid: Het gemeten werkloosheidspercentage onder 16- tot 24-jarigen, exclusief studenten, steeg in juli naar 17,9%, tegenover 14,9% in juni.

Samen laten deze cijfers zien dat het probleem verder gaat dan een minder sterke industriële productie. De zwakke huishoudelijke bestedingen en krimpende investeringen wijzen erop dat consumenten en bedrijven terughoudend blijven met uitgaven. De vastgoedcrisis blijft ondertussen wegen op het vertrouwen en de economische activiteit.

Hoe ver ligt de groei onder de doelstelling van Peking?

De Chinese economie groeide in het tweede kwartaal met 4,3%. Volgens de berichtgeving van CNBC was dat de zwakste kwartaalgroei in meer dan drie jaar. Het cijfer lag al onder de ondergrens van de jaarlijkse doelstelling van 4,5% tot 5%. 11

Goldman Sachs schat de groei aan het begin van het derde kwartaal inmiddels op ongeveer 4%. Ramingen van andere internationale banken liggen iets hoger, maar blijven eveneens onder de doelstelling: Macquarie zit rond 4,2% en BNP Paribas rond 4,1%. Het verschil tussen de ramingen onderstreept de onzekerheid over hoe snel beleidsmaatregelen en overheidsuitgaven de reële economie bereiken — niet dat de groei alweer op koers ligt voor de doelstelling. 79

Daarbij is het belangrijk onderscheid te maken tussen de totale groei en de zwakkere delen van de binnenlandse economie. Veerkrachtige buitenlandse vraag, onder meer naar geavanceerde productie en infrastructuur rond kunstmatige intelligentie, kan de industriële productie ondersteunen. Dat betekent echter niet automatisch dat het vertrouwen van huishoudens, de vraag naar woningen of de brede consumptie herstelt.

Waarom analisten meer steun verwachten

De tegenvallende cijfers over juli vergroten de druk op de Chinese autoriteiten om de liquiditeit te verbeteren en te voorkomen dat de vertraging zichzelf versterkt. Analisten wijzen op verschillende mogelijke instrumenten.

Verlaging van de reserveverplichting

Een verlaging van de reserveverplichting — de hoeveelheid geld die banken als reserve moeten aanhouden — zou meer middelen vrijmaken voor kredietverlening. Een dergelijke maatregel wordt waarschijnlijker geacht dan een onmiddellijke verlaging van de beleidsrente. Goldman Sachs heeft eerder gesproken over een mogelijke verlaging van de reserveverplichting met 50 basispunten, mogelijk in combinatie met een renteverlaging van 10 basispunten als de groei verder afzwakt.

Een lagere reserveverplichting kan de kredietvoorwaarden versoepelen, maar garandeert op zichzelf geen sterkere kredietvraag. De julicijfers wijzen er juist op dat de beperkte vraag een belangrijker probleem is dan alleen een gebrek aan beschikbare bankliquiditeit.

Gerichte rentesubsidies en steun voor consumenten

Gesubsidieerde rente op leningen en andere gerichte maatregelen kunnen lenen goedkoper maken voor huishoudens of bepaalde bedrijven. Zo’n aanpak is specifieker dan een brede kredietimpuls en kan worden ingezet om aankopen te stimuleren zonder de vastgoed- en schuldenproblemen opnieuw aan te wakkeren die eerdere stimuleringsrondes hebben veroorzaakt.

Snellere overheidsuitgaven en financiering door beleidsbanken

Peking heeft al laten weten eerder goedgekeurde infrastructuur- en overheidsmiddelen sneller te willen inzetten, in plaats van direct een groot nieuw stimuleringspakket aan te kondigen. Daarmee kunnen de autoriteiten de economie ondersteunen via projecten die al in de begroting staan, terwijl ze de cijfers over augustus en september afwachten.

De oproep van premier Li Qiang om bestaand beleid effectiever te benutten en praktische aanvullende maatregelen uit te werken, voedt de verwachting dat er actie komt. Het is echter geen toezegging van een grootschalige stimulering van de vraag.

Waarom Peking waarschijnlijk kiest voor ‘precies genoeg’ stimulering

Analisten verwachten dat Peking om structurele redenen voorzichtig blijft. Een brede kredietimpuls of reddingsoperatie voor de vastgoedmarkt kan de schulden van lokale overheden en projectontwikkelaars verder verhogen, speculatie opnieuw aanwakkeren en overcapaciteit in stand houden. Daarmee zou de dieperliggende zwakte van de huishoudelijke vraag niet worden opgelost.

De beleidsopgave is dan ook lastig: de groei stabiliseren zonder opnieuw de onevenwichtigheden te creëren die later voor problemen zorgen. Dat verklaart de verwachting van stapsgewijze steun aan de aanbodzijde, bijvoorbeeld voor infrastructuur, apparatuurvernieuwing, strategische industrie, financiering door beleidsbanken en selectieve stimulering van de consumptie.

Economen van Macquarie omschrijven die benadering als de regel van ‘Just Enough’: genoeg doen om de groeidoelstelling te halen, maar niet meer dan dat. 10

Die strategie heeft op korte termijn een voordeel. Veerkrachtige export biedt een buffer terwijl de autoriteiten bestaande begrotingsinstrumenten inzetten. De beperking is dat exportgroei de binnenlandse vraag niet blijvend kan vervangen. Dalende detailhandelsverkopen, een krimpende vastgoedmarkt en hoge jeugdwerkloosheid wijzen allemaal op een vertrouwensprobleem waarvoor meer nodig is dan steun aan fabrieken en infrastructuur.

Welk beleidsignaal volgt hierna?

De belangrijkste test wordt of de cijfers over augustus en september een echte verbetering laten zien in consumptie en investeringen. Als dat niet gebeurt, neemt de kans toe op een verlaging van de reserveverplichting, gerichte subsidies of extra financieringssteun. Als export en overheidsuitgaven de totale activiteit voldoende stabiel houden, kan Peking de voorkeur blijven geven aan kleine, doelgerichte ingrepen.

De beschikbare gegevens wijzen daarom op zorgvuldig gedoseerde versoepeling en niet op een nieuwe ‘bazooka’ aan stimuleringsmaatregelen. De Chinese groei ligt onder de officiële doelstelling, maar de beleidsmakers hebben nog altijd redenen om geleidelijk te handelen. Tegelijkertijd laten de julicijfers zien dat stapsgewijze maatregelen op zichzelf waarschijnlijk niet genoeg zijn om de binnenlandse vraag duurzaam te herstellen.