MMX: dit is het plan voor Japans ambitieuze missie naar de manen van Mars

De Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA maakt zich op voor een missie die een belangrijk gat in onze kennis van het Marsstelsel moet vullen. Met de Martian Moons eXploration, kortweg MMX, wil Japan beide manen van Mars onderzoeken, op Phobos landen en materiaal van het oppervlak naar de aarde brengen. Het wordt de eerste missie die een monster uit de Marsregio terugbrengt. 613

Wanneer en waar wordt MMX gelanceerd?

De lancering staat gepland voor 20 oktober 2026 om 04.41.03 uur Japanse tijd. De MMX-sonde gaat mee met vlucht 10 van de H3-raket en vertrekt vanaf het Yoshinobu Launch Complex op het Tanegashima Space Center in Japan. 8

Er is een reserveperiode van 21 oktober tot en met 7 november 2026. Voor iedere reservedag wordt het exacte lanceringstijdstip afzonderlijk vastgesteld. 8

Wie werken aan de missie mee?

JAXA leidt MMX. De hoofdsonde combineert de functies van een orbiter, lander en ruimteschip voor het terugbrengen van monsters. Aan boord bevinden zich 11 wetenschappelijke instrumenten. 2615

Ook verschillende internationale partners leveren een bijdrage:

• NASA, de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie;
• CNES, het Franse nationale ruimtevaartcentrum;
• DLR, het Duitse lucht- en ruimtevaartcentrum;
• ESA, de Europese ruimtevaartorganisatie. 2615

Een opvallend onderdeel is de kleine IDEFIX-rover, die gezamenlijk door CNES en DLR wordt ontwikkeld. De rover moet vóór de hoofdsonde op Phobos landen. Daar onderzoekt hij de eigenschappen van het oppervlak en het losse bodemmateriaal, zodat JAXA beter kan inschatten waar en hoe veilig de sonde kan landen en monsters kan verzamelen. 15

Wat wil MMX onderzoeken?

De centrale vraag is waar Phobos en Deimos vandaan komen. Wetenschappers houden vooral rekening met twee scenario’s. De manen kunnen oorspronkelijk planetoïden zijn geweest die door de zwaartekracht van Mars zijn ingevangen. Een andere mogelijkheid is dat ze zijn gevormd uit puin dat vrijkwam bij een enorme inslag op Mars. 245

De samenstelling, ouderdom en isotopen van het Phobosmateriaal kunnen helpen om tussen die verklaringen te kiezen. Zulke metingen kunnen bovendien nieuwe informatie opleveren over de vroege ontwikkeling van Mars, de vorming van de aardachtige planeten en de geschiedenis van het Marsstelsel. 245

De missie kijkt daarnaast naar de geologie, samenstelling en omgeving van beide manen. Ook de wisselwerking tussen Phobos, Deimos en Mars staat op het programma. De gedetailleerde landings- en monsteractiviteiten vinden plaats op Phobos; Deimos wordt op afstand onderzocht en er is geen landing op gepland. 3713

Hoe verloopt de reis?

Na de lancering doet MMX er naar verwachting ongeveer een jaar over om Mars te bereiken. De sonde komt volgens de planning in het Japanse boekjaar 2027 aan in de omgeving van Mars, gaat in een baan rond de planeet en vliegt vervolgens in zogenoemde quasi-satellietbanen bij de manen. 1613

Daar blijft MMX ongeveer drie jaar. In die periode brengt de sonde Phobos, Deimos en de omgeving van Mars langdurig in kaart. De metingen worden gebruikt om een geschikte landingsplaats op Phobos te kiezen. Na de waarnemingen en het verzamelen van het monster verlaat de sonde het Marsstelsel en begint de terugreis naar de aarde. De totale heen- en terugreis duurt naar verwachting ongeveer vijf jaar. 161213

Hoe worden de monsters verzameld?

MMX is ontworpen om maximaal twee keer op verschillende plaatsen op Phobos neer te komen. De sonde beschikt over twee onafhankelijke systemen: een boorsysteem en een pneumatisch systeem dat bodemmateriaal opneemt. Samen moeten die systemen meer dan 10 gram regoliet verzamelen, het losse materiaal aan het oppervlak van de maan. 1

De IDEFIX-rover moet vooraf informatie verzamelen over onder meer de fysieke eigenschappen van de ondergrond. Daarmee kan hij het risico voor de latere landing en monstername door de hoofdsonde verkleinen. 15

Wanneer komen de monsters terug op aarde?

JAXA mikt momenteel op terugkeer in het Japanse boekjaar 2031. De monsters worden vervoerd in een afgesloten terugkeercapsule, die bij aankomst van de sonde wordt losgekoppeld en door de aardatmosfeer naar beneden komt. 67

De officiële informatie die voor deze planning beschikbaar is, noemt wel het terugkeerjaar maar bevestigt nog geen definitieve locatie voor de landing en berging van de capsule op aarde. Die locatie moet daarom als nog niet publiek vastgelegd worden beschouwd.

Waarom is deze missie belangrijk voor toekomstige Marsverkenning?

MMX bouwt voort op technologie voor autonoom navigeren, bemonsteren en terugkeren die JAXA onder meer met Hayabusa2 heeft ontwikkeld. Tegelijk test de missie technieken voor operaties rond en op een klein, onregelmatig hemellichaam met zeer geringe zwaartekracht. Ook nauwkeurige navigatie, oppervlaktemobiliteit, monsterinsluiting en terugkeer door de atmosfeer worden in de praktijk beproefd. 1215

JAXA ziet de missie bovendien als een manier om beter te begrijpen of de manen van Mars in de toekomst kunnen dienen als mogelijke uitvalsbasis voor verdere verkenning van Mars. Daarmee is MMX niet alleen een zoektocht naar de oorsprong van twee kleine manen, maar ook een technologische stap richting complexere Marsmissies.