Wat gebeurde er tijdens de nachtelijke escalatie in Zuid-Libanon?

De meldingen uit Libanon wijzen op een brede escalatie, niet op één geïsoleerde aanval. Het Libanese staatspersbureau NNA berichtte in de nacht van 22 op 23 augustus over artillerievuur, luchtaanvallen, zware explosies en sloopoperaties in meerdere gebieden van Zuid-Libanon. Ook werd beweerd dat fosforgranaten waren gebruikt, maar die claim is niet onafhankelijk bevestigd in de geraadpleegde bronnen. 68

Wat er die nacht werd gemeld

De zwaarste artilleriebeschietingen zouden hebben plaatsgevonden in Mansouri, rond Bayt al-Sayyad en aan de rand van Majdal Zoun. Libanese media meldden daarnaast luchtaanvallen bij de hoogten van Ali al-Taher en aanhoudende droneactiviteit boven het westen en het centrale deel van Zuid-Libanon. 6910

In Mansouri, Bayt al-Sayyad en Majdal Zoun werden volgens de berichtgeving grote explosies en uitgebreide sloopwerkzaamheden gemeld. Vergelijkbare activiteiten zouden hebben plaatsgevonden in Hadatha, Beit Yahoun en Aita al-Jabal. Ook werd melding gemaakt van mitrailleurvuur richting nabijgelegen valleien. 1012

Bayt al-Sayyad zou bijzonder zwaar beschadigd zijn. Verschillende berichten, die zich baseren op het Libanese staatspersbureau, stellen dat woningen in de plaats op grote schaal beschadigd of verwoest zijn. In één verslag staat dat geen enkel huis onbeschadigd is gebleven. Deze beschrijvingen zijn afkomstig uit Libanese berichtgeving en zijn hier niet onafhankelijk vastgesteld. 81213

Wat is bekend over de claim rond fosforgranaten?

Libanese staatsmedia meldden dat bij sommige aanvallen fosforgranaten zijn gebruikt. Die bewering werd door meerdere media overgenomen, onder meer in berichten over gebieden bij Kfar Rumman, de hoogten van Ali al-Taher en andere delen van Zuid-Libanon. 6816

De beschikbare bronnen bevestigen echter niet onafhankelijk welk type munitie is gebruikt, waar dat precies zou zijn gebeurd en of een specifieke aanval in strijd was met het internationaal humanitair recht. Voor een juridische beoordeling zijn onder meer het doelwit, de aard van de aanval, de genomen voorzorgsmaatregelen en de gevolgen voor burgers van belang.

Libanese functionarissen hebben het bredere patroon van aanvallen, invallen en sloopwerkzaamheden veroordeeld als een schending van het internationale recht en het internationaal humanitair recht. Dat is een politieke en juridische beschuldiging, geen rechterlijke vaststelling.

Hoe past dit in de bredere campagne?

De nachtelijke aanvallen vonden plaats binnen een instabiel kader van een wapenstilstand. Een door de Verenigde Staten bemiddeld akkoord uit juni koppelde het staakt-het-vuren aan een volledige stopzetting van Hezbollah-vuur en het vertrek van Hezbollah-strijders uit het gebied ten zuiden van de Litani-rivier. In dat gebied zouden de Libanese strijdkrachten exclusieve controle moeten uitoefenen. 19

De regeling was vanaf het begin omstreden. Reuters berichtte dat Hezbollah het plan verwierp, terwijl Israël de aanvallen voortzette en zei niet onmiddellijk uit Zuid-Libanon te zullen vertrekken. VN-rapportage stelde later dat schendingen ondanks aankondigingen van een wapenstilstand doorgingen en dat de Israëlische militaire activiteit in Libanon toenam.

De jongste grootschalige escalatie volgde op de dood van twee Israëlische militairen in Zuid-Libanon begin augustus. Volgens het Israëlische leger ontplofte een explosief in een gebied waar Israëlische troepen actief waren. Israëlische functionarissen presenteerden de daaropvolgende aanvallen als een reactie op wat zij een schending van de wapenstilstand door Hezbollah noemden. 117

De nachtelijke operatie moet daarom worden gezien als onderdeel van een bredere campagne met luchtaanvallen, artillerie, grondactiviteiten, sloopwerkzaamheden en verplaatsingsbevelen — niet simpelweg als een eenmalige uitwisseling van vuur.

De humanitaire gevolgen

De eerste meldingen richtten zich vooral op verwoeste of beschadigde woningen en op het risico dat inwoners niet kunnen terugkeren. Hulporganisaties waarschuwen dat aanhoudende beschietingen, droneaanvallen en sloopwerkzaamheden grote aantallen mensen verhinderen om naar huis terug te keren, ook terwijl er formeel wapenstilstandsafspraken gelden.

Volgens Reuters stelde het Libanese ministerie van Volksgezondheid het aantal doden in Libanon sinds 2 maart op 15 augustus op meer dan 4.300. 18 Een eerdere update van de VN-mensenrechtenorganisatie meldde dat in de eerste drie weken van de grote escalatie in maart meer dan één miljoen mensen ontheemd waren geraakt.

Deze cijfers hebben betrekking op het bredere conflict en mogen niet worden voorgesteld als het aantal slachtoffers of ontheemden dat uitsluitend door de nachtelijke operatie is veroorzaakt. De betekenis van de recente sloopwerkzaamheden ligt vooral in het extra effect: schade aan woningen en civiele eigendommen kan een al ernstige ontheemdingscrisis verder verdiepen.

Wat blijft onzeker?

Het algemene beeld van artillerievuur, luchtaanvallen, explosies en gemelde sloopwerkzaamheden wordt in de beschikbare berichtgeving consequent toegeschreven aan het Libanese staatspersbureau NNA en door meerdere regionale media herhaald. De precieze omvang van de schade, de identiteit van alle doelwitten en de vermeende inzet van fosforgranaten zijn minder stevig vastgesteld.

Ook over de betekenis van de wapenstilstand bestaat onenigheid. Israël presenteert zijn acties als reacties op activiteiten van Hezbollah en als onderdeel van pogingen om de beweging ten zuiden van de Litani-rivier te verdrijven. Libanese functionarissen en inwoners beschuldigen Israël er juist van herhaaldelijk afspraken over het staakt-het-vuren te negeren en civiele infrastructuur bewust te vernietigen. 119

De meest terughoudende conclusie op basis van het beschikbare bewijs is daarom tegelijk duidelijk: Zuid-Libanon werd opnieuw getroffen door een escalatie met meerdere vormen van militair geweld, aanzienlijke schade aan woongebieden en ernstige gevolgen voor burgers. Belangrijke claims over specifieke wapens en mogelijke schendingen van het internationaal recht wachten echter nog op onafhankelijk onderzoek.