Hoe MSCA onderzoeksloopbanen over grenzen heen veranderde

Drie decennia lang hebben de Marie Skłodowska-Curie Actions (MSCA) mee bepaald hoe een onderzoekscarrière eruit kan zien. Wat in 1996 begon als de Marie Curie Actions, bedoeld om mobiliteit en opleiding van onderzoekers te ondersteunen, groeide uit tot het Europese referentieprogramma voor doctoraatsopleidingen en postdoctorale training. In 2014 kreeg het programma zijn huidige naam, bij de start van Horizon 2020.

De belangrijkste verandering is niet alleen dat meer onderzoekers naar het buitenland gaan. Internationale mobiliteit is steeds meer een fundament geworden voor loopbanen die verschillende disciplines, instellingen en sectoren verbinden — van universiteiten en bedrijven tot startups en overheden. Sinds de oprichting ondersteunden de MSCA meer dan 150.000 onderzoekers, onder wie 23 Nobelprijswinnaars.

Van beurs naar loopbaaninfrastructuur

Het oorspronkelijke model was overzichtelijk: onderzoekers de kans geven om in het buitenland te werken, ervaring op te doen en wetenschappelijke excellentie na te streven. In de loop der jaren verbreedde de MSCA die aanpak tot een veelomvattender model voor de ontwikkeling van onderzoekers. Tegenwoordig omvat het programma opleiding, vaardighedenontwikkeling, internationale mobiliteit en loopbaanontwikkeling in alle disciplines en sectoren.

Dat is relevant omdat onderzoekscarrières zelden binnen één instelling of bij één type werkgever blijven. De MSCA financieren niet alleen individuele beurzen, maar ook doctoraatsnetwerken en uitwisselingen voor medewerkers. Die initiatieven brengen academische en niet-academische organisaties met elkaar in contact. De Europese Commissie omschrijft het programma als ondersteuning voor mobiliteit tussen landen, disciplines en sectoren, waarbij kennisoverdracht en innovatie onderdeel zijn van de aanpak.

Onder Horizon Europe beschikt de MSCA voor de periode 2021–2027 over een budget van € 6,6 miljard. Die investering weerspiegelt een bredere kijk op onderzoeksopleiding: wetenschappelijke expertise blijft de basis, maar ook vaardigheden, professionele netwerken en ervaring buiten de universiteit tellen mee. Daardoor kunnen onderzoekers hun kennis in meer omgevingen toepassen.

Een internationale gemeenschap die blijft bestaan

Een beurs biedt financiering voor een bepaalde periode. Een professioneel netwerk kan echter een hele loopbaan beïnvloeden. De Marie Curie Alumni Association (MCAA) houdt de banden tussen MSCA-onderzoekers ook na afloop van hun projecten in stand. De vereniging heeft wereldwijd 41 geografische afdelingen.

Daarmee krijgt het programma een blijvende internationale dimensie. Alumni kunnen contact houden met collega’s in andere landen en vakgebieden, kansen uitwisselen en bijdragen aan gesprekken over onderzoek en innovatie. Het resultaat is meer dan een verzameling afzonderlijke beurzen: het is een doorlopende gemeenschap van onderzoekers met gedeelde ervaring in internationaal en interdisciplinair werk.

Dat betekent niet dat iedere MSCA-deelnemer hetzelfde pad volgt. Het programma garandeert geen baan in het bedrijfsleven, geen startup en geen functie bij de overheid. De bredere bijdrage is dat het uiteenlopende loopbaanroutes zichtbaarder en geloofwaardiger maakt als vormen van onderzoekssucces.

Waarom loopbanen over sectoren heen belangrijk zijn

De onderzoeker van vandaag kan zich bewegen tussen academisch onderzoek, private innovatie, volksgezondheid, beleid en ondernemerschap zonder de eigen onderzoeksexpertise achter zich te laten. In de praktijk kunnen zulke overstappen wetenschappelijke methoden naar nieuwe toepassingen en doelgroepen brengen.

Het sectoroverstijgende ontwerp van de MSCA ondersteunt die beweging door onderzoeksopleiding te combineren met samenwerking en vaardighedenontwikkeling. Het sluit ook aan bij de realiteit dat grote vraagstukken — vooral op het gebied van gezondheid, technologie en overheidsbeleid — mensen nodig hebben die kunnen schakelen tussen technische en institutionele werelden.

Een loopbaan buiten de academische wereld hoeft daarom geen afscheid van onderzoek te betekenen. Het kan juist een andere manier zijn om de reikwijdte van onderzoek te vergroten: naar producten, diensten, bewijsvoering, beleidsbeslissingen en praktische uitvoering.

Ornela Bardhi als voorbeeld van een niet-lineaire loopbaan

Dr. Ornela Bardhi laat goed zien hoe zo’n breder loopbaanmodel eruit kan zien. Haar industriële MSCA-doctoraat richtte zich op de toepassing van kunstmatige intelligentie in de geneeskunde, specifiek bij kanker, en omvatte onderzoek in verschillende landen.

Daarna werkte ze in uiteenlopende omgevingen:

• Via het LEAD Albania-programma was ze een jaar lang wetenschappelijk adviseur van de Albanese minister van Volksgezondheid en Sociale Bescherming.
• Ze was medeoprichter van twee startups, waarmee ondernemerschap aan haar onderzoeks- en technische ervaring werd toegevoegd.
• Vervolgens keerde ze terug naar leidinggevend werk in datawetenschap en onderzoek in de private sector. Bij Success Clinic Oy werkt ze met gezondheidsgerelateerde praktijkdata en bewijsmateriaal uit de dagelijkse zorgpraktijk.
• Ook draagt ze bij aan de onderzoeksgemeenschap via haar leiderschapswerk binnen de MCAA, onder meer rond de afdeling voor de Westelijke Balkan en het bestuur van de vereniging.

Haar traject verbindt toegepaste AI, gezondheidszorg, ondernemerschap, overheid en bedrijfsleven. Het laat ook zien waarom mobiliteit meer kan zijn dan een verhuizing. Werken in verschillende landen en instellingen brengt onderzoekers in aanraking met andere problemen, samenwerkingspartners en manieren om bewijs te gebruiken. Die ervaringen kunnen later van grote waarde zijn buiten een traditionele academische functie.

De blijvende erfenis van MSCA

De ontwikkeling van de MSCA in dertig jaar wijst op een blijvende verandering in de manier waarop onderzoekstalent wordt ontwikkeld en gewaardeerd. Internationale mobiliteit blijft een kernonderdeel, maar maakt nu deel uit van een groter geheel van vaardigheden, netwerken, interdisciplinair werk en samenwerking met niet-academische partners.

De carrière van Bardhi is een illustratie, geen universeel stappenplan. Niet iedere onderzoeker wordt oprichter, beleidsmaker of datawetenschapper in de industrie. Haar route maakt wel de bredere erfenis van het programma zichtbaar: wetenschappelijke excellentie kan over institutionele grenzen heen standhouden, en een succesvolle onderzoekscarrière kan internationaal, niet-lineair en verbonden met maatschappelijke impact zijn.