Waarom China samenwerking met EU-onderzoek naar JD.com en Ceconomy blokkeert

China heeft de samenwerking met een EU-onderzoek naar JD.com niet vanwege het bestaan van de overname zelf verboden, maar vanwege de manier waarop de Europese Commissie bewijs probeert te verzamelen. Volgens Beijing vroeg de Commissie om omvangrijke informatie die zich in China bevindt, waaronder gegevens bij Chinese banken, en werden er gevolgen verbonden aan het niet verstrekken ervan. China beschouwt dat als een ongepaste uitoefening van Europese publiekrechtelijke bevoegdheden op Chinees grondgebied.

De Europese Commissie kijkt ondertussen naar een andere vraag: konden financiële bijdragen van een overheid buiten de EU de concurrentie op de Europese interne markt verstoren via de voorgenomen overname van Ceconomy door JD.com? Zo is een geschil ontstaan tussen Chinese regels die medewerking beperken en Europese regels die de Commissie toegang tot informatie moeten geven.

Wat China precies heeft verboden

Het Chinese ministerie van Justitie stelde samen met het ministerie van Handel en andere overheidsdiensten vast dat bepaalde grensoverschrijdende onderzoeksmaatregelen van de EU in het JD.com-onderzoek neerkwamen op ‘ongepaste extraterritoriale jurisdictie’. Het besluit trad direct na publicatie in werking. Chinese organisaties en personen mogen de aangewezen maatregelen niet uitvoeren en er ook niet aan meewerken.

De kern van de Chinese kritiek ligt bij de bewijsvergaring. Chinese autoriteiten zeggen dat de Commissie informatie en documenten in China opvroeg die te uitgebreid, onnodig of niet relevant voor het onderzoek waren. Beijing stelt dat de verzoeken indruisen tegen staatssoevereiniteit, het beginsel van niet-inmenging en de internationale rechtsbeginselen voor het verzamelen van bewijs over grenzen heen. Dit zijn de juridische en beleidsmatige standpunten van China; er is geen internationale rechterlijke vaststelling dat deze zienswijze juist is.

China riep de EU op haar ‘onjuiste praktijken’ te corrigeren en zei noodzakelijke maatregelen te zullen nemen om de legitieme rechten en belangen van Chinese bedrijven te beschermen. In de praktijk kan daardoor een conflict van verplichtingen ontstaan: partijen in China krijgen opdracht niet mee te werken aan de genoemde EU-maatregelen, terwijl JD.com nog altijd onderworpen is aan het lopende Europese toezicht.

Hoe de kwestie samenhangt met de overname van Ceconomy

JD.com wil Ceconomy overnemen voor ongeveer €2,2 miljard, oftewel circa $2,5 miljard. Het Duitse bedrijf exploiteert elektronicaketens als MediaMarkt en Saturn. Het Duitse Bundeskartellamt keurde de overname van zeggenschap in september 2025 goed. Die beslissing ging echter over de concurrentie-effecten volgens het Duitse mededingingsrecht, niet over mogelijke buitenlandse subsidies.

Daarvoor bestaat in de EU een afzonderlijke toets: de Foreign Subsidies Regulation (FSR), de Europese verordening voor buitenlandse subsidies. Die geeft de Commissie de bevoegdheid om financiële bijdragen van overheden buiten de EU te onderzoeken wanneer die mogelijk de concurrentie op de interne markt verstoren. De regels zijn sinds juli 2023 van toepassing.

JD.com meldde de transactie op 17 april 2026 formeel bij de Europese Commissie. Op 28 mei opende de Commissie een diepgaand onderzoek. Zij maakte zich zorgen dat JD.com buitenlandse steun had ontvangen, bijvoorbeeld financiering tegen gunstige voorwaarden, belastingvoordelen of andere vormen van overheidssteun. Die steun zou de overnameprijs of de concurrentieverhoudingen in de EU kunnen hebben beïnvloed.

Op 22 juli stuurde de Commissie een Statement of Objections, een formele mededeling met voorlopige bezwaren. Dat document is nog geen definitieve conclusie dat de transactie in strijd is met EU-recht. Een van de zorgen van de Commissie is dat mogelijke Chinese staatssteun JD.com in staat kan hebben gesteld een hoge premie te betalen en daarmee de concurrentie op de Europese markt te verstoren.

Wat er nu in Brussel kan gebeuren

Het openbare zaakregister van de Commissie noemt 2 oktober 2026 als voorlopige uiterste datum voor een besluit. Die datum is niet noodzakelijk definitief. JD.com heeft inmiddels voorgestelde oplossingen — remedies — ingediend, maar de openbare registratie vermeldt niet wat die precies inhouden.

De Commissie kan de overname uiteindelijk:

• zonder voorwaarden goedkeuren;
• goedkeuren nadat JD.com juridisch bindende toezeggingen of andere remedies heeft aanvaard;
• blokkeren als zij een verstoring vaststelt die niet voldoende kan worden verholpen.

Het Chinese verbod kan de beoordeling bemoeilijken. Als de Commissie bepaalde informatie uit China nodig acht en Chinese partijen die niet mogen verstrekken, kan dat leiden tot vertraging of een lastiger gesprek over mogelijke oplossingen.

Waarom de zaak-Nuctech relevant is

De stap tegen JD.com staat niet op zichzelf. In mei 2026 nam China een vergelijkbaar besluit over het FSR-onderzoek van de Commissie naar Nuctech, een Chinese fabrikant van beveiligings- en inspectieapparatuur. Beijing vond ook daar dat de EU te brede verzoeken om informatie aan Chinese entiteiten had gedaan en verbood organisaties en personen de aangewezen onderzoeksmaatregelen te ondersteunen.

De twee zaken vormen een belangrijke test voor de grens tussen Europese en Chinese bevoegdheden. De EU wil kunnen onderzoeken of buitenlandse steun gevolgen heeft voor de interne markt, ook wanneer relevante bedrijfs- en financieringsgegevens in China zijn opgeslagen. China wil voorkomen dat Europese regels rechtstreeks verplichtingen opleggen aan partijen binnen China.

China voerde in april 2026 een nieuw kader in om volgens Beijing ongepaste extraterritoriale jurisdictie tegen te gaan. De zaken rond Nuctech en JD.com zijn prominente toepassingen daarvan tegen het verzamelen van bewijs voor EU-onderzoeken onder de FSR.

De bredere betekenis

De beoordeling van de Ceconomy-overname is daarmee zowel een transactieonderzoek als een bevoegdheidstest. Voor de EU staat op het spel of haar regels voor buitenlandse subsidies praktisch handhaafbaar zijn wanneer de relevante informatie in China ligt. Voor China draait het om de vraag of zulke verzoeken neerkomen op Europese regelgeving buiten de eigen grenzen.

Tot het besluit van de Commissie zijn vooral drie punten van belang: of de voorgestelde remedies de zorgen van Brussel wegnemen, of het informatieconflict tot vertraging leidt en of Beijing en Brussel een manier vinden om hun tegenstrijdige eisen rond medewerking te verenigen. Vooralsnog gaat het dus niet om een definitieve vaststelling dat JD.com subsidies heeft misbruikt, maar om de vraag of de toezichthouders het onderzoek kunnen afronden terwijl beide partijen hun eigen regels toepassen.