Hogere rentes, olie en inflatie zetten Aziatische beurzen onder druk

Aziatische aandelen openden op vrijdag 21 augustus overwegend lager. Beleggers verwerkten de verliezen van de vorige handelssessie op Wall Street en een nieuwe stijging van de langlopende rentes op Amerikaanse staatsobligaties. Het ging daarmee vooral om een wereldwijde herwaardering van risico, niet om één specifieke schok in Azië: hogere financieringskosten, dure olie en aanhoudende inflatieonzekerheid drukten de belangstelling voor aandelen, met name in technologiegevoelige markten.

De openingsdaling was duidelijk, maar niet overal even groot. De Nikkei 225 verloor ongeveer 0,86%, de Zuid-Koreaanse Kospi 0,99% en de Australische S&P/ASX 200 0,18%. Latere marktgegevens lieten een gemengd beeld zien. Dat onderstreept dat de eerste beweging vooral een momentopname van het sentiment was en geen uniforme daling voor de hele regio gedurende de volledige handelsdag.

Hogere Amerikaanse rentes zetten de toon

De directe aanleiding was de combinatie van dalende Amerikaanse aandelenkoersen en oplopende obligatierentes. Wanneer de rente op Amerikaanse staatsobligaties stijgt, neemt ook de discontovoet toe die wordt gebruikt om toekomstige bedrijfswinsten te waarderen. Dat raakt doorgaans vooral groeiaandelen en technologiebedrijven, omdat een groter deel van hun verwachte winst pas verder in de toekomst wordt behaald.

De terugval op Wall Street gaf de Aziatische handel daardoor een defensieve start. De druk nam toe door zorgen dat hogere leenkosten de consumentenbestedingen en bedrijfsinvesteringen kunnen afremmen. Zwakke verkoopgroei bij Walmart voedde bovendien de twijfel over de kracht van de Amerikaanse consument.

Waarom het plan voor Amerikaanse obligatie-inkopen niet geruststelde

Het Amerikaanse ministerie van Financiën had aangekondigd dat het de maximale omvang van liquiditeitsondersteunende inkopen van langer lopende staatsobligaties minstens zou verdubbelen: van 2 miljard naar minimaal 4 miljard dollar per operatie. Het programma richt zich op obligaties met looptijden van 10 tot 20 jaar en van 20 tot 30 jaar en zou op 9 september van start gaan.

Het nieuws duwde de langlopende rentes aanvankelijk omlaag en hielp de Aziatische aandelenmarkten de dag ervoor aan een herstel. Die opluchting bleek echter van korte duur. Beleggers vroegen zich af of de omvang van de inkopen groot genoeg was om de diepere druk op de obligatiemarkt weg te nemen. Daarbij speelden zowel inflatiezorgen als de grote hoeveelheid Amerikaanse overheidsschuld mee die door private beleggers moet worden opgenomen.

De rentes liepen vervolgens weer op. De rente op tienjarige Amerikaanse staatsobligaties kwam donderdag boven 4,70% uit, terwijl ook de dertigjarige rente steeg. Daardoor zagen markten de maatregel vooral als steun voor de liquiditeit, niet als een oplossing voor de onderliggende zorgen over de overheidsfinanciën en inflatie.

Olie en spanningen rond Iran hielden inflatierisico’s in beeld

De olieprijs vormde een extra tegenwind. Aanhoudende spanningen rond Iran en het uitblijven van een snelle diplomatieke doorbraak hielden de energieprijzen hoog. Brentolie was eerder in de week boven 91 dollar per vat gestegen, nadat een staakt-het-vuren afliep en de hoop op een snelle politieke oplossing afnam.

Duurdere energie kan de totale inflatie opdrijven en de koopkracht van huishoudens aantasten. Voor bedrijven stijgen bovendien de productiekosten. Centrale banken krijgen daardoor minder ruimte om de rente snel te verlagen. Voor aandelen ontstaat een lastige combinatie: zwakkere groeiverwachtingen én hogere rentes waarmee toekomstige winsten worden verdisconteerd.

Japan kreeg te maken met extra onzekerheid over het rentebeleid

Ook de Japanse inflatiecijfers versterkten de zorgen op de obligatiemarkt. De totale consumenteninflatie steeg in juli naar 1,9%, tegen 1,6% in juni. De kerninflatie, waarbij verse voeding buiten beschouwing blijft maar energie wel wordt meegerekend, liep op naar 1,8%.

Afzonderlijke cijfers over de groothandelsprijzen lieten in juli een producenteninflatie van 7,2% op jaarbasis zien. Dat hield de verwachting in stand dat de Bank of Japan in september de rente mogelijk opnieuw verhoogt. Een minder ruim beleid van de Japanse centrale bank zou kunnen leiden tot hogere binnenlandse rentes en extra druk op Japanse aandelen, bovenop de wereldwijde stijging van de obligatierentes.

De inflatiecijfers maakten een renteverhoging niet zeker. De kerninflatie bleef onder de doelstelling van 2% van de Bank of Japan en het moment en de omvang van een eventuele beleidswijziging blijven afhankelijk van nieuwe economische cijfers en de beoordeling door de centrale bank.

Welke signalen beleggers hierna volgden

De kortetermijnrichting van de markten hing vooral af van de vraag of de stijging van de rentes en olieprijzen zou stabiliseren. Drie gebeurtenissen stonden daarbij in het bijzonder op de radar:

• Jackson Hole: opmerkingen van centrale bankiers konden meer duidelijkheid geven over hun kijk op hardnekkige inflatie, hoge langlopende rentes en het toekomstige rentepad.
• De resultaten van Nvidia: de cijfers moesten uitwijzen of sterke winsten uit de kunstmatige-intelligentiesector hoge waarderingen van technologieaandelen kunnen blijven ondersteunen terwijl de obligatierentes stijgen.
• De Amerikaanse kerninflatie volgens de PCE-index: dit is de favoriete inflatiemaatstaf van de Federal Reserve. Een lager cijfer zou de verwachting van dalende rentes kunnen versterken, terwijl een hoger cijfer de druk op risicovolle beleggingen zou verlengen.

De kern van het verhaal was dat Aziatische aandelen reageerden op een probleem dat verschillende markten tegelijk raakt. De obligatiemarkt wees op hogere langetermijnkosten, olie hield de inflatievrees levend en aandelen moesten hoge waarderingen blijven rechtvaardigen. Stabiliserende Amerikaanse rentes, minder energierisico’s rond Iran of geruststellende inflatiecijfers zouden een herstel kunnen ondersteunen. Zonder zulke signalen bleven vooral Japanse, Zuid-Koreaanse en andere technologiezware aandelen kwetsbaar.