Volkswagen noemt situatie ‘meer dan kritiek’: waarom tot 50.000 extra banen worden bedreigd

Volkswagen-topman Oliver Blume heeft de situatie bij de Duitse autofabrikant omschreven als ‘meer dan kritiek’. Volgens hem zijn de kosten en winstgevendheid van de groep momenteel niet sterk genoeg om toekomstige technologie, nieuwe modellen en productielocaties te financieren.

Die waarschuwing komt op het moment dat Volkswagen een ingrijpende herstructurering onderzoekt. Daarbij zouden wereldwijd tot 50.000 extra banen kunnen verdwijnen, bovenop de al afgesproken personeelsreducties. Het genoemde aantal is echter belangrijk om in de juiste context te plaatsen: Blume presenteerde het als een theoretische berekening van de benodigde besparingen, niet als een vaststaand plan met 50.000 concrete ontslagen.

Waarom het getal van 50.000 geen definitief ontslagdoel is

Volkswagen heeft al ingestemd met het schrappen van ongeveer 50.000 functies binnen de groep, waaronder bij dochterondernemingen als Audi en Porsche. Daarbovenop wordt nog eens een vergelijkbaar aantal banen genoemd als mogelijke manier om het kostennadeel ten opzichte van concurrenten weg te werken. In theorie zou de totale personeelsreductie daarmee kunnen oplopen tot ongeveer 100.000 functies.

Blume benadrukt dat die extra 50.000 geen vastgestelde doelstelling vormen. Het getal komt voort uit een theoretische berekening: wat zou er gebeuren als Volkswagen zijn overheadkosten terugbrengt naar een niveau dat vergelijkbaar is met dat van concurrenten, zonder de loonkosten te veranderen? In de praktijk kan het besparingspakket ook bestaan uit minder modellen, een kleinere productiecapaciteit en een andere organisatiestructuur.

Hoge kosten en een te lage winstmarge

Volgens Blume liggen de overheadkosten van Volkswagen ruim 30% hoger dan bij vergelijkbare bedrijven. Het concern moet dat structurele kostennadeel verkleinen om concurrerender te worden.

Ook de winstgevendheid vormt een probleem. Blume noemt een operationeel rendement van minder dan 4% — ongeveer 3,8% — in de huidige moeilijke markt nog respectabel, maar op lange termijn onvoldoende om genoeg geld vrij te maken voor nieuwe technologie, producten en fabrieken.

Dat verklaart waarom de directie de herstructurering koppelt aan de toekomstige investeringsruimte van Volkswagen en niet alleen aan tegenvallende kwartaalresultaten. Volgens Reuters daalde de operationele winst in 2025 naar €8,9 miljard. Voor 2026 rekent Volkswagen op een operationele marge van ongeveer 4% tot 5%, na een marge van 2,8% in 2025.

Welke concurrentiedruk speelt Volkswagen parten?

De autofabrikant krijgt meerdere tegenwindfactoren tegelijk te verwerken:

• Chinese merken breiden uit in Europa. Chinese autofabrikanten richten zich steeds nadrukkelijker op de Europese markt, inclusief de thuismarkt van Volkswagen. Dat verscherpt de concurrentie op prijs, technologie en elektrische auto’s.
• De Chinese markt levert minder op. Volkswagen is sterk afhankelijk van China, maar de winstgevendheid staat er onder druk door de groei van lokale concurrenten en verslechterende marktomstandigheden.
• Amerikaanse importheffingen verhogen de kosten. Tarieven drukken op de winstgevendheid van de groep, bovenop de bredere concurrentiedruk.
• Europa kampt met overcapaciteit. Dalende winsten en fabrieken die niet volledig worden benut, maken het moeilijker om het bestaande productienetwerk rendabel te houden.

De kern van Blumes boodschap is dat Volkswagen dieper moet snijden in de kosten om ruimte te houden voor investeringen en de concurrentie het hoofd te bieden.

Welke Duitse fabrieken hebben een onzekere toekomst?

Blume zei dat Volkswagen niet verwacht dat de fabrieken in Emden, Hannover, Zwickau en Neckarsulm in de jaren 2030 een concurrerend hoge bezettingsgraad zullen bereiken.

Dat betekent niet dat sluitingen al definitief zijn besloten. Volgens de beschikbare berichtgeving was er nog geen besluit genomen over specifieke fabrieken. Eerdere herstructureringsvoorstellen hielden wel rekening met de mogelijkheid om vier Duitse locaties te sluiten.

De discussie draait daarom niet alleen om het aantal banen. Als fabrieken langdurig onderbenut blijven, moet Volkswagen ook bepalen waar modellen worden gebouwd, hoeveel productiecapaciteit het concern nodig heeft en of individuele locaties nieuwe opdrachten kunnen krijgen.

Herstructurering gaat verder dan banen schrappen

Het plan van Volkswagen omvat mogelijk meer dan alleen een kleinere personeelsbezetting. Genoemde maatregelen zijn onder meer:

• het verkleinen van het aantal automodellen;
• het verder terugbrengen van de productiecapaciteit;
• het schrappen of samenvoegen van parallelle en administratieve structuren; en
• het mogelijk afsplitsen van bepaalde bedrijfsonderdelen.

De families die Volkswagen controleren hebben belanghebbenden bovendien opgeroepen een ingrijpender reorganisatie te steunen. Een definitief plan moet rekening houden met de belangen van de directie, werknemers, vakbonden, de raad van toezicht en de deelstaat Nedersaksen.

Wat gebeurt er nu?

De volgende fase bestaat naar verwachting uit gesprekken met werknemers en nieuwe besluiten binnen de bestuursstructuur. Blume zou fabrieken bezoeken die door het saneringsplan worden geraakt. De ondernemingsraad kondigde daarnaast buitengewone personeelsbijeenkomsten aan in augustus, waar werknemers de topman rechtstreeks vragen kunnen stellen.

De bijeenkomsten stonden gepland op 25 augustus in het hoofdkantoor in Wolfsburg en op 26 augustus in Emden en Zwickau.

Ook de raad van toezicht zou op 4 september verder praten over het herstructureringsplan.

De belangrijkste conclusie

Volkswagen kondigt dus niet een definitief programma aan waarbij precies 50.000 extra werknemers worden ontslagen. Blume gebruikt het aantal als maatstaf voor de omvang van de besparingen die volgens hem nodig zijn om het kostennadeel ten opzichte van concurrenten weg te werken.

De mogelijke gevolgen zijn desondanks groot. Samen met de al afgesproken personeelsreducties zou het aantal betrokken functies kunnen oplopen tot ongeveer 100.000. Tegelijkertijd dreigen vier Duitse fabrieken in de jaren 2030 structureel onderbenut te blijven.

Het uiteindelijke aantal ontslagen, de toekomst van afzonderlijke fabrieken en de precieze vorm van de reorganisatie zijn nog afhankelijk van onderhandelingen en besluiten van de raad van toezicht.