Waarom de VS Mahmoud Abbas mogelijk opnieuw weren van de Algemene Vergadering van de VN

De Verenigde Staten bereiden zich er volgens berichtgeving op voor om Mahmoud Abbas, president van de Palestijnse Autoriteit, de toegang tot het land te ontzeggen. Abbas staat gepland om op 24 september 2026 de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties in New York toe te spreken. Als Washington de maatregel doorzet, zou dat het tweede jaar op rij zijn waarin Abbas niet persoonlijk bij de VN-topweek aanwezig kan zijn. Het gaat voorlopig om een gemeld voornemen, niet om een volledig uitgewerkt nieuw besluit van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken.

De verwachte beperking bouwt voort op het Amerikaanse besluit uit 2025 om visa voor Abbas en ongeveer tachtig functionarissen van de Palestijnse Autoriteit (PA) en de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) te weigeren of in te trekken. Daardoor konden hoge Palestijnse vertegenwoordigers niet naar New York reizen voor het hooggelegen deel van de Algemene Vergadering. De Palestijnse deelname aan de VN werd echter niet volledig stopgezet.

Welke redenen geeft Washington?

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei in 2025 dat de PA en de PLO niet voldeden aan voorwaarden die Washington noodzakelijk acht voor een partnerschap in het vredesproces. Volgens het ministerie moesten beide organisaties terrorisme consequent afwijzen, waaronder de aanval van 7 oktober 2023, en een einde maken aan wat de VS omschrijven als het aanzetten tot terrorisme in het onderwijs.

Washington keerde zich ook tegen Palestijnse diplomatieke stappen buiten rechtstreekse onderhandelingen met Israël. In een later rapport stelde het ministerie dat de PA bleef aandringen op internationale erkenning van een Palestijnse staat en juridische en diplomatieke initiatieven steunde bij internationale instellingen. Volgens Washington strookte dat niet met eerdere toezeggingen over geweldloosheid en de tweestatenoplossing.

Dit zijn de beschuldigingen en beleidsargumenten van de Amerikaanse regering. De aangeleverde berichtgeving stelt niet vast dat deze aantijgingen onafhankelijk juridisch of feitelijk zijn beslecht.

Wat gebeurde er in 2025?

De visumbeperkingen troffen Abbas en ongeveer tachtig andere Palestijnse functionarissen die de Algemene Vergadering in New York wilden bijwonen. Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei dat diplomaten die verbonden waren aan de Palestijnse missie bij de VN wel ontheffingen konden krijgen. Zo kon de permanente missie haar werkzaamheden voortzetten, terwijl hoge PA-functionarissen werden uitgesloten.

De Palestijnse Autoriteit veroordeelde het besluit en stelde dat het in strijd was met het internationaal recht en met het Hoofdkantoorakkoord van 1947, de overeenkomst die de toegang tot het VN-hoofdkwartier in New York regelt.

Daarna moest de Algemene Vergadering een praktische oplossing vinden. Op 19 september 2025 stemden de lidstaten voor een resolutie die Palestina toestond een vooraf opgenomen verklaring van Abbas te laten afspelen en deel te nemen via videoconferentie. De uitslag was 145 stemmen voor, vijf tegen en zes onthoudingen. De Verenigde Staten en Israël stemden tegen.

Dankzij die procedure kon Abbas de vergadering op afstand toespreken vanuit Ramallah, in plaats van in de zaal van de VN in New York.

Waarom vroeg Abbas Erdoğan om hulp?

Abbas zou de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan hebben gevraagd om bij de Amerikaanse president Donald Trump te bemiddelen. Turkije steunt de Palestijnse vertegenwoordiging diplomatiek en Erdoğan onderhoudt een rechtstreeks politiek kanaal met Trump. Volgens de berichtgeving bracht Erdoğan de kwestie bij Trump ter sprake, maar gaf Washington geen aanwijzing dat het zijn geplande maatregel zou terugdraaien.

Er is geen afzonderlijke openbare Amerikaanse uitleg beschikbaar over waarom die bemiddelingspoging mislukte. De berichtgeving wijst er wel op dat de regering vasthield aan dezelfde beleidslijn die ook aan de visumbeperkingen van 2025 ten grondslag lag.

Het juridische conflict over toegang tot het VN-hoofdkwartier

De belangrijkste juridische vraag is of de Verenigde Staten als gastland Palestijnse functionarissen de toegang mogen ontzeggen wanneer zij naar het VN-hoofdkwartier reizen, zonder het Hoofdkantoorakkoord van 1947 te schenden.

Palestijnse functionarissen en VN-experts stellen dat het akkoord de VS verplicht geen belemmeringen op te werpen voor de reis van vertegenwoordigers naar het gebied rond het VN-hoofdkwartier. VN-experts riepen Washington specifiek op visa te verstrekken aan Palestijnse leiders en verwezen naar de toegangsregels in het akkoord.

Washington neemt het tegenovergestelde standpunt in. De VS zeggen dat zij ook bij reizen naar de VN visa-, veiligheids-, extremisme- en buitenlandpolitieke beperkingen mogen toepassen.

Daarmee is een ernstig juridisch en diplomatiek geschil ontstaan. De visumweigering bewijst op zichzelf niet definitief welke interpretatie van het akkoord juist is.

Wat kan er tijdens de Algemene Vergadering van 2026 gebeuren?

Als Abbas niet naar New York kan reizen, moet de Algemene Vergadering mogelijk opnieuw een procedureel besluit nemen om Palestina op afstand te laten deelnemen. Dat kan bijvoorbeeld via een vooraf opgenomen videoboodschap of een liveverbinding.

De resolutie uit 2025 gold voor de tachtigste zitting van de Algemene Vergadering. Ze kan daarom niet automatisch worden beschouwd als een permanente toestemming voor een latere zitting.

Het precedent is wel duidelijk: een Amerikaanse inreisbeperking kan een persoonlijke toespraak verhinderen, maar de Algemene Vergadering kan een afzonderlijk mechanisme instellen om Palestijnse deelname mogelijk te maken. Of dat in 2026 opnieuw gebeurt, hangt af van een nieuw besluit van de Algemene Vergadering en van de vraag of Washington vóór de bijeenkomst van koers verandert.

Hoe past het bredere Amerikaanse reisbeleid hierin?

De kwestie rond Abbas maakt deel uit van een ruimer Amerikaans beleid. Presidentiële proclamatie 10998 trad op 1 januari 2026 in werking en schortte de toegang en visumverlening volledig of gedeeltelijk op voor onderdanen van 39 landen en voor mensen die reizen met documenten die door de Palestijnse Autoriteit zijn uitgegeven of goedgekeurd.

Volgens berichtgeving rond het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bestaan er beperkte uitzonderingen voor Palestijnse functionarissen die verbonden zijn aan de Palestijnse missie bij de VN. Daardoor kan de permanente missie haar werk blijven doen, terwijl hoge PA-functionarissen en tijdelijke delegaties het risico lopen te worden geweerd bij internationale bijeenkomsten.

Dat maakt het conflict groter dan alleen de reisplannen van één leider. Het gaat om de botsing tussen Amerikaanse bevoegdheden op het gebied van immigratie en nationale veiligheid, de diplomatieke koers van de Palestijnse Autoriteit en de verplichting van een VN-gastland om toegang tot de organisatie te faciliteren.