Europese natuurbrandzone kan tegen 2100 bijna verdrievoudigen

Een nieuwe studie in Global Change Biology, geleid door het Potsdam-Institut für Klimafolgenforschung (PIK), schetst een fors zwaardere toekomst voor natuurbranden in Europa. Zelfs bij een scenario met relatief lage uitstoot kan jaarlijks meer land afbranden dan nu. Bij hoge uitstoot nadert het verbrande oppervlak een verdrievoudiging.

Hoe groot wordt de toename?

De onderzoekers vergeleken projecties voor de periode 2070–2100 met het huidige gemiddelde. In het scenario met lage uitstoot (SSP1-2.6), dat uitgaat van ongeveer 1,8 °C opwarming ten opzichte van het pre-industriële tijdperk, neemt het jaarlijks verbrande oppervlak naar verwachting met ongeveer 39% toe.

Bij een scenario met hoge uitstoot (SSP3-7.0) en circa 3,6 °C opwarming loopt die stijging op tot ongeveer 192%. Dat betekent dat tegen het einde van deze eeuw bijna drie keer zoveel Europees land per jaar door natuurbranden kan worden getroffen als gemiddeld nu.

De cijfers zijn modelberekeningen, geen voorspelling van één specifiek brandjaar. Ze laten vooral zien hoe sterk het risico verandert wanneer langdurige hitte, droogte en wind steeds vaker samenvallen.

Van de Middellandse Zee naar West- en Centraal-Europa

Het Middellandse Zeegebied blijft volgens de studie de belangrijkste Europese brandhaard. Hogere temperaturen en drogere omstandigheden versterken daar een klimaat dat al gevoelig is voor grote natuurbranden.

Tegelijkertijd verschuift het risico noordwaarts. In West- en Centraal-Europa, waar grote natuurbranden historisch minder vaak voorkwamen en hulpdiensten er minder op zijn ingericht, kunnen hitte, een tekort aan bodemvocht en harde wind begroeiing sneller laten uitdrogen. Daardoor kunnen kleine branden zich sneller uitbreiden en moeilijker beheersbaar worden.

Wat de brandcijfers van 2026 laten zien

De huidige situatie onderstreept dat dit geen ver-van-ons-bedscenario is. Op 19 augustus 2026 was in Europa 616.202 hectare door brand getroffen. Dat is meer dan het dubbele van het gemiddelde over 2006–2025 op hetzelfde moment, al ligt het cijfer nog onder het uitzonderlijke niveau van 2025.

Het EU-brandseizoen van 2025 was het meest verwoestende sinds het begin van de metingen: in totaal ging 1.079.538 hectare verloren.

Ook de financiële gevolgen lopen snel op. Ramingen voor de branden van de zomer van 2026 kwamen begin augustus al uit boven 15 miljard euro. Omdat de schattingen verschillen in methode en reikwijdte, gaat het om voorlopige bedragen en niet om een definitieve eindafrekening.

De Europese Commissie schat de schade aan gebouwen en infrastructuur door natuurbranden in de EU gemiddeld op ongeveer 2,5 miljard euro per jaar. Kosten voor gezondheid, ecosystemen, landbouw, bossen en toerisme zijn daarin nog niet volledig meegenomen.

Waar investeringen verschil kunnen maken

Preventie kan voorkomen dat een ontsteking uitgroeit tot een ramp. Het gaat onder meer om:

• het beheren van vegetatie en brandbare begroeiing;
• het herstellen van landschappen die beter tegen vuur bestand zijn;
• het vrijhouden van beschermingsruimte rond dorpen en steden;
• publieksvoorlichting over brandrisico’s;
• betere vroegtijdige detectie en waarschuwingssystemen;
• goed opgeleide lokale brandweer- en bosbrandteams;
• voldoende capaciteit op de grond en vanuit de lucht.

Door branden eerder te ontdekken en sneller in te dammen, kan het verbrande oppervlak kleiner blijven. Daarmee kunnen ook veel hogere kosten voor evacuaties, herstel, wederopbouw en langdurige economische schade worden voorkomen. De Europese Unie zet daarom in op geïntegreerd natuurbrandrisicobeheer en duurzaam beheer van brandbare vegetatie.

Waarom brandbestrijding alleen niet volstaat

In extreme combinaties van hitte, droogte en wind kunnen branden zo snel, intens en uitgestrekt worden dat bestaande blus- en evacuatiesystemen de ontwikkelingen niet meer kunnen bijbenen. Die systemen zijn vaak ontworpen op basis van omstandigheden uit het verleden, terwijl het brandweerbeeld door klimaatverandering verandert.

De boodschap van de onderzoekers heeft daarom twee kanten. Europese landen moeten nu investeren in preventie, lokale paraatheid en vroegtijdige bestrijding. Tegelijkertijd zijn scherpe reducties van de uitstoot van broeikasgassen nodig. Zonder die emissiereducties kan de verdere verslechtering van het weerbeeld voor natuurbranden de grenzen van aanpassing en brandmanagement overschrijden.