Waarom heeft de regering-Trump het verkiezingsrapport van 2024 nog niet vrijgegeven?

De regering-Trump heeft in 2026 geselecteerde inlichtingenstukken over kwetsbaarheden in Amerikaanse verkiezingssystemen vrijgegeven. Een breder, publiek rapport over buitenlandse activiteiten tijdens de presidentsverkiezingen van 2024 ontbreekt echter nog steeds. Dat verschil is belangrijk: zo’n rapport moet het Amerikaanse publiek een overkoepelend beeld geven van pogingen om kiezers, het publieke debat of het vertrouwen in de verkiezingen te beïnvloeden. Het is dus iets anders dan een verzameling documenten over wat buitenlandse tegenstanders zouden kunnen doen.

Welke regels gelden?

De procedure vindt haar oorsprong in Executive Order 13848, die Donald Trump op 12 september 2018 ondertekende. Daarin kreeg de Director of National Intelligence — de hoogste coördinator van de Amerikaanse inlichtingendiensten — opdracht om, in overleg met andere overheidsinstanties, uiterlijk 45 dagen na afloop van een Amerikaanse verkiezing informatie over mogelijke buitenlandse inmenging te beoordelen.

Het Congres voegde later vergelijkbare rapportage- en meldingsverplichtingen toe aan de federale wet via de National Defense Authorization Act voor begrotingsjaar 2020. Het wettelijke kader maakt onderscheid tussen een geheime analyse voor het Congres en een openbare, ongeclassificeerde versie waarin gevoelige bronnen en methoden worden beschermd.

Daarbij hoort een belangrijke kanttekening over de timing. De termijn van 45 dagen voor de verkiezingen van 2024 liep ongeveer in december 2024 af, dus voordat Trump aan zijn tweede ambtstermijn begon. De meest duidelijk vastgestelde verantwoordelijkheid van de huidige regering ligt daarom niet uitsluitend bij het aanvankelijk missen van die deadline, maar vooral bij het feit dat het rapport daarna niet openbaar is gemaakt.

Waarom doet het ontbreken ertoe?

Een volledige openbare analyse zou drie vragen uit elkaar kunnen houden:

• Hebben buitenlandse regeringen beïnvloedingscampagnes gevoerd die gericht waren op kiezers of de publieke opinie?
• Hebben zulke campagnes het vertrouwen in de verkiezingen beïnvloed?
• Heeft een buitenlandse actor de technische werking van stemmen, tellingen of de bekendmaking van uitslagen aangetast?

Dat zijn geen gelijkwaardige beweringen. Buitenlandse beïnvloeding omvat onder meer openlijke of heimelijke pogingen om kiezers te overtuigen, verdeeldheid aan te wakkeren of het vertrouwen in het verkiezingsproces te ondermijnen. Verkiezingsinmenging in de engere, technische betekenis gaat over het verstoren van de uitvoering van verkiezingen, zoals kiezersregistratie, het uitbrengen van stemmen, het tellen van stembiljetten en het rapporteren van uitslagen.

Zonder het rapport over 2024 beschikt het publiek niet over het samengevoegde oordeel van de Amerikaanse inlichtingendiensten over wat er tijdens die verkiezing is gebeurd. Dat gat valt extra op omdat de regering andere verkiezingsgerelateerde inlichtingen wel selectief heeft gepubliceerd. Daardoor wordt het moeilijker om afzonderlijke beweringen in hun volledige context te beoordelen.

Wat heeft het Witte Huis dan wel vrijgegeven?

In juli 2026 publiceerde het Witte Huis honderden pagina’s aan eerder geheime inlichtingenanalyses, e-mails en onderzoeksdocumenten over buitenlandse dreigingen en kwetsbaarheden in de Amerikaanse verkiezingsinfrastructuur. Volgens de eigen toelichting van het Witte Huis laten de documenten zien dat buitenlandse tegenstanders de capaciteit hadden om verkiezingssystemen aan te vallen. Ook stelde de regering dat belangrijke informatie daarover door ambtenaren zou zijn achtergehouden.

Het bestaan van kwetsbaarheden bewijst echter niet dat stemmen zijn veranderd. Onafhankelijke beoordelingen van het vrijgegeven materiaal concludeerden dat het geen bewijs bevatte dat buitenlandse inmenging of fraude de uitslag van de verkiezingen van 2020 had gewijzigd. Ook bleek daaruit niet dat inlichtingenfunctionarissen bewijs van zo’n gewijzigde uitslag hadden verborgen.

Dat onderscheid is essentieel:

Bewijs dat een tegenstander kiezersdatabases, verkiezingswebsites of andere systemen kan aanvallen, toont capaciteit en risico aan. Op zichzelf bewijst het niet dat die tegenstander tijdens een specifieke verkiezing stembiljetten of stemtotalen heeft veranderd.

De publieke uitspraken van de regering en de inhoud van de analyses moeten daarom afzonderlijk worden bekeken. Het Witte Huis legt de nadruk op de blootstelling van systemen en op vermeende onderdrukking van informatie. Het ontbrekende rapport over 2024 zou juist de specifiekere vraag moeten beantwoorden wat buitenlandse actoren tijdens die verkiezing daadwerkelijk hebben geprobeerd of bereikt.

Wat stond er in de analyse over 2020?

De Intelligence Community Assessment uit maart 2021 biedt het belangrijkste vergelijkingspunt. Daarin stond dat Rusland probeerde Joe Biden zwart te maken en Trump te steunen, terwijl Iran erop gericht was Trumps herverkiezing te ondermijnen. De analyse stelde ook dat China grootschalige beïnvloedingsoperaties overwoog die de uitslag hadden kunnen veranderen, maar zulke operaties niet uitvoerde.

Tegelijkertijd concludeerden de inlichtingendiensten dat zij geen aanwijzingen hadden dat een buitenlandse actor een technisch onderdeel van het verkiezingsproces van 2020 had proberen te veranderen. Dat gold onder meer voor kiezersregistratie, het uitbrengen van stemmen, het tellen van stemmen en het rapporteren van de uitslag. Manipulatie op grote schaal zou volgens de analyse moeilijk zijn geweest door inlichtingenvergaring, fysieke en digitale beveiligingscontroles, verschillen tussen de staten en controles na de verkiezingen.

De bevindingen over 2020 laten zien waarom een volledig rapport belangrijk is. Een regering kan ernstige buitenlandse beïnvloedingspogingen vaststellen zonder te concluderen dat buitenlandse actoren stemmen hebben veranderd. Omgekeerd kunnen gedocumenteerde kwetsbaarheden aanleiding zijn voor extra beveiligingsmaatregelen, zonder dat daarmee is bewezen dat die kwetsbaarheden zijn misbruikt om een verkiezingsuitslag te wijzigen.

Kritiek op classificeren en declassificeren

Democratische leden van de inlichtingencommissie van het Huis van Afgevaardigden hebben gevraagd of de regering classificatie- en declassificatieregels wel consequent toepast. Zij betoogden dat de publicaties van het Witte Huis verband leken te houden met pogingen om complottheorieën over verkiezingen kracht bij te zetten, terwijl verplichte rapporten over verkiezingsveiligheid nog altijd niet beschikbaar waren.

Op basis van de beschikbare bronnen kan dit worden beschreven als een politieke en institutionele zorg, maar niet als definitief bewijs van Trumps persoonlijke motieven bij elke beslissing over geheimhouding of openbaarmaking. De best onderbouwde kritiek is beperkter: selectieve openbaarmaking kan de nadruk leggen op alarmerende mogelijkheden, terwijl het volledige rapport dat moet vaststellen wat er werkelijk gebeurde achterwege blijft.

Hoe reageert het Congres?

Congresleden proberen het achterstallige materiaal op te vragen en willen tegelijk strengere regels voor toekomstige openbaarmaking. Afgevaardigde Jim Himes diende een amendement in dat de inlichtingendiensten verplicht om vóór de tussentijdse verkiezingen van november 2026 een ongeclassificeerde analyse van buitenlandse verkiezingsdreigingen te publiceren. Afgevaardigde Jason Crow diende een afzonderlijke maatregel in om een deel van de financiering van het Office of the Director of National Intelligence — het bureau dat de nationale inlichtingendiensten coördineert — achter te houden totdat achterstallige wettelijke rapporten over de verkiezingen van 2024 en 2026 zijn verstrekt.

De senatoren Mark Warner en Alex Padilla vroegen daarnaast om een spoedbriefing van de Director of National Intelligence. Zij maakten zich zorgen over een mogelijke terugschaling van het werk van de inlichtingendiensten en van openbare informatie over buitenlandse dreigingen voor Amerikaanse verkiezingen.

Er bestaat een lange, partijoverstijgende geschiedenis van rapportage over verkiezingsdreigingen, waaronder de bepalingen die in de National Defense Authorization Act voor begrotingsjaar 2020 zijn opgenomen. De specifieke openbare eisen die in de beschikbare bronnen worden genoemd — van Himes, Crow, Warner en Padilla — worden echter vooral door Democraten geleid. De bronnen bewijzen niet dat er momenteel een formele, brede coalitie van Republikeinen en Democraten bestaat die gezamenlijk de publicatie van het achterstallige rapport eist.

De vraag waarop nog geen antwoord is

Buitenlandse regeringen en andere tegenstanders beschikken over de capaciteit om beïnvloedingscampagnes te voeren en delen van de Amerikaanse verkiezingsinfrastructuur aan te vallen. Dat algemene punt wordt ondersteund door zowel eerdere overheidsanalyses als het materiaal dat het Witte Huis heeft vrijgegeven.

Wat het publiek nog niet kent, is het volledige oordeel van de inlichtingendiensten over buitenlandse activiteiten tijdens de presidentsverkiezingen van 2024: welke actoren actief waren, wat zij probeerden te doen, of hun pogingen effect hadden en of technische verkiezingssystemen daadwerkelijk werden gecompromitteerd. Zolang het vereiste openbare rapport uitblijft, kunnen geselecteerde vrijgegeven documenten die complete analyse niet vervangen.