Lagarde waarschuwt: Europees groeimodel verliest terrein aan China

Minder afhankelijk worden van geïmporteerde energie en de overgang naar schone energie versnellen zijn daarom niet alleen klimaatdoelen. Ze zijn ook essentieel voor de energiezekerheid en industriële concurrentiekracht van Europa.

Binnenlandse vraag biedt steun, maar lost niet alles op

De economie van de eurozone toont veerkracht. Het bruto binnenlands product groeide in 2025 met 1,5%, waarbij de binnenlandse vraag de belangrijkste steun vormde. In het tweede kwartaal van 2026 groeide de economie bovendien met 0,4% ten opzichte van het voorgaande kwartaal.

Die veerkracht geeft Europa tijd om in actie te komen. Maar Lagarde vindt dat de binnenlandse vraag moet uitgroeien tot een blijvende motor van expansie. Een sterke consumptie en hogere bedrijfsinvesteringen kunnen niet volledig compenseren voor structureel hoge kosten, een zwakke productiviteitsgroei en afnemende concurrentiekracht op internationale markten.

Versnipperde markten houden Europese bedrijven klein

De Europese interne markt is groot, maar ondernemingen lopen nog altijd tegen nationale barrières aan wanneer ze diensten willen aanbieden, kapitaal willen aantrekken of over de grens willen uitbreiden. Versnippering van goederen-, diensten- en financiële markten maakt het vooral voor kleinere bedrijven moeilijk om voldoende schaal te bereiken voor grote onderzoeks-, investerings- en technologieprogramma’s.

Een beter geïntegreerde kapitaalmarkt kan Europees spaargeld richting innovatie en productieve investeringen sturen. Lagarde pleit daarnaast voor het wegnemen van grensoverschrijdende obstakels en het versterken van de interne markt, zodat succesvolle bedrijven in meerdere Europese landen kunnen groeien in plaats van binnen hun nationale markt te blijven.

AI en technologie vormen een productiviteitsrisico

Het concurrentieprobleem is niet alleen economisch, maar ook technologisch. Als geavanceerde digitale hulpmiddelen en kunstmatige intelligentie langzaam worden ingevoerd, kan de productiviteit achterblijven bij die van bedrijven in de Verenigde Staten en China. Ook de Europese Commissie noemt het dichten van de innovatieachterstand in geavanceerde technologieën een prioriteit voor langetermijngroei en hogere levensstandaarden.

De vraag is dus niet alleen of Europa meer AI-onderzoek produceert. Bedrijven moeten deze technologieën ook kunnen financieren, invoeren en opschalen binnen een markt die nog altijd door uiteenlopende regels en financieringsstructuren wordt gekenmerkt.

Welke hervormingen stelt Lagarde voor?

Haar agenda combineert structurele hervormingen met meer binnenlandse investeringen:

• Verdiep de interne markt: schrap barrières die bedrijven verhinderen om over de grens actief te zijn en op te schalen.
• Integreer de kapitaalmarkten: gebruik private besparingen beter voor innovatie, investeringen en bedrijfsgroei.
• Verminder de energieafhankelijkheid: beperk de afhankelijkheid van ingevoerde energie en versnel de overgang naar schone energie.
• Versnel de invoering van digitale technologie en AI: help bedrijven geavanceerde toepassingen in te zetten die de productiviteit kunnen verhogen.
• Versterk de binnenlandse vraag: maak van de recente veerkracht een duurzame groeikracht, in plaats van slechts een tijdelijke compensatie voor zwakkere exporten.

De kern van Lagardes boodschap is een waarschuwing over de toekomstige koers van Europa, geen voorspelling van een onmiddellijke economische instorting. De positieve groeicijfers laten zien dat de eurozone nog veerkrachtig is. Maar zonder lagere energiekosten, minder marktversnippering, grotere ondernemingen en een snellere toepassing van nieuwe technologieën is bescheiden groei die vooral door de binnenlandse vraag wordt gedragen mogelijk niet genoeg om Europa’s concurrentiekracht op lange termijn te behouden.