Markten rekenen op renteverhoging door Bank of Japan in september

De Bank of Japan (BOJ) lijkt af te stevenen op een mogelijk beslissend moment tijdens haar beleidsvergadering van 17 en 18 september 2026. De markt rekent inmiddels op een kans van grofweg 76 tot 80% op een renteverhoging. Dat is geen garantie, maar wel een duidelijke verschuiving: direct na de vergadering van juli werd de kans nog op ongeveer 24% geschat.

De verwachting gaat bovendien verder dan één verhoging. Volgens Reuters bekijken beleidsmakers of de BOJ het huidige tempo van ongeveer twee renteverhogingen per jaar kan versnellen naar een frequenter schema, mogelijk met stappen per kwartaal. De signalen wijzen dus op een grotere kans op een vroege verhoging én op een discussie over een sneller normaliseringstraject.

Inflatie geeft de BOJ meer ruimte om op te treden

De centrale bank hield haar beleidsrente eind juli op 1%, maar sloeg daarbij een duidelijk minder afwachtende toon aan. Gouverneur Kazuo Ueda waarschuwde dat de onderliggende inflatie boven de doelstelling kan uitkomen en zei dat toekomstige beleidsbesprekingen zich meer zouden richten op opwaartse prijsrisico’s.

Ook de Japanse groothandelsprijzen bleven in juli sterk stijgen. Dat wijst op bredere prijsdruk en voedde de verwachting dat hogere kosten uiteindelijk kunnen doorwerken in consumentenprijzen. Voor de BOJ is vooral relevant dat een nominale rente van 1% bij aanhoudende inflatie nog altijd weinig remmend — en in reële termen mogelijk negatief — is.

Kenya Koshimizu, hoofd van de wereldwijde markten bij Mizuho, noemt de kans op een renteverhoging in september “quite high”. Hij verwacht dat de BOJ de tussenpozen tussen renteverhogingen kan verkorten. In zijn scenario zouden twee extra verhogingen van 25 basispunten de beleidsrente tegen het einde van het jaar naar 1,5% brengen. Dat is echter een marktinschatting en geen vooruitblik die door de BOJ is bevestigd.

De yen blijft een belangrijke factor

De zwakke yen vormt een tweede belangrijke reden voor de markten om sneller BOJ-beleid te verwachten. Een goedkopere yen maakt ingevoerde energie, grondstoffen en andere goederen duurder en vergroot zo de druk op huishoudens en winkeliers. Analisten zien daarom een risico dat de valutazwakte zichzelf via hogere importprijzen blijft versterken.

Eind juli kochten Japan en de Verenigde Staten gezamenlijk yen om de munt te ondersteunen. De operatie volgde nadat de yen tot bijna 164 per dollar was verzwakt. Daarna herstelde de munt aanvankelijk, maar de winst nam alweer deels af. Op 14 augustus lag de dollar opnieuw rond 159 yen, terwijl 160 yen per dollar door de markt als een belangrijke drempel werd gezien.

Valutainterventie kan de BOJ tijd geven, maar lost het onderliggende renteverschil met de Verenigde Staten niet vanzelf op. Als de interventie-effecten snel wegebben, neemt de druk toe om naast ingrepen op de valutamarkt ook het monetaire beleid aan te passen. Tegelijkertijd kan een stabielere yen juist de onmiddellijke noodzaak voor een renteverhoging verminderen.

De Federal Reserve biedt mogelijk minder tegenwind

Aan de Amerikaanse kant wijzen zwakkere economische cijfers en gematigde inflatie op minder kans op een snelle renteverhoging door de Federal Reserve. Halverwege augustus schatten handelaren de kans op een Fed-verhoging in september op ongeveer 31% en voor december op ongeveer 69%.

Als de BOJ de rente verhoogt terwijl de Fed haar rente voorlopig handhaaft, wordt het verwachte verschil in monetair beleid minder ongunstig voor de yen. Het absolute renteverschil tussen Japan en de Verenigde Staten blijft dan wel groot, waardoor een enkele Japanse verhoging waarschijnlijk niet voldoende is om de valutadruk volledig weg te nemen.

Zwakke groei blijft een belangrijke rem

Het sterkste argument tegen een snelle verhogingscyclus is de economische groei. Het Japanse bruto binnenlands product nam in het tweede kwartaal met slechts 0,3% toe ten opzichte van het voorgaande kwartaal, oftewel 1,1% op jaarbasis. Dat bleef duidelijk achter bij de verwachting van 2,0% op jaarbasis en weerspiegelde zwakkere consumentenbestedingen en bedrijfsinvesteringen.

Normaal gesproken zou zo’n tegenvallend groeicijfer de centrale bank voorzichtiger kunnen maken. Reuters meldde echter dat de tegenvaller op zichzelf waarschijnlijk niet genoeg is om de verwachting van een renteverhoging op korte termijn weg te nemen. De BOJ moet daarbij balanceren tussen aanhoudende prijsdruk en een herstel dat nog altijd kwetsbaar is.

Hoe hoog kan de rente uiteindelijk komen?

Ook over het uiteindelijke renteniveau bestaat geen brede consensus. De neutrale rente — het niveau waarbij het beleid de economie niet stimuleert en ook niet afremt — wordt door analisten verschillend ingeschat. Een bandbreedte van ongeveer 1% tot 2,5% wordt genoemd, waarbij duurzame productiviteitswinst door investeringen de neutrale rente mogelijk hoger kan maken.

Externe ramingen lopen daarom uiteen. Voormalig valutadiplomaat Mitsuhiro Furusawa sprak over een mogelijk niveau van 1,5% tot 1,75%, terwijl andere voormalige beleidsfunctionarissen een rente boven 2% verdedigden. Zulke ramingen laten zien hoe onzeker het eindpunt is; ze vormen geen vastgesteld standpunt van de BOJ.

Een sneller tempo brengt bovendien financiële en politieke risico’s met zich mee. Hogere Japanse staatsrentes kunnen de toch al gevoelige overheidsfinanciën verder belasten. Aan de andere kant kan een nieuwe daling van de yen richting of voorbij 160 per dollar opnieuw tot interventie leiden.

Conclusie: september waarschijnlijker, kwartaalstappen nog onzeker

De aanwijzingen wijzen momenteel in de richting van een renteverhoging tijdens de BOJ-vergadering van 17 en 18 september: de marktprijs, de inflatierisico’s, de kwetsbare yen en berichtgeving over interne overwegingen versterken elkaar. Ook een sneller tempo na september is plausibel als de prijsdruk en valutazwakte aanhouden.

Toch is het te vroeg om een verhoging als zeker te beschouwen — laat staan om een beleidsrente van 1,5% aan het einde van het jaar als vaststaand te behandelen. De zwakke groei, de gevoeligheid van de Japanse overheidsfinanciën en de mogelijkheid van nieuwe valuta-interventies kunnen het tempo van de BOJ alsnog afremmen.