Oekraïense droneaanval op Rusland: doelen, schade en gevolgen

De campagne heeft zich de afgelopen tijd vaker op locaties van Wildberries gericht. Volgens het Institute for the Study of War, op basis van berichtgeving van het Oekraïense ministerie van Defensie, zijn sinds juli zeven van de tien grootste logistieke centra van de retailer getroffen. Dat wijst op een poging om distributiecapaciteit te verstoren, in plaats van uitsluitend conventionele militaire bases aan te vallen.

Oefa: brand bij een raffinaderij-eenheid die werd gerepareerd

In Oefa, de hoofdstad van de Russische deelrepubliek Basjkortostan, meldden regionale autoriteiten droneactiviteit bij industriële complexen. Volgens berichtgeving die door Meduza werd aangehaald, viel een drone in een industriegebied en ontstond er brand. Een andere drone beschadigde een woongebouw, waarbij één persoon gewond raakte. Autoriteiten zeiden ook dat een eenheid van een olieraffinaderij die al in reparatie was, vlam had gevat.

Het Russische staatspersbureau TASS berichtte eveneens over de brand bij de raffinaderij en verwees naar de claim van het ministerie van Defensie dat in die nacht 453 drones waren onderschept. De berichtgeving bevestigt dat er brand was, maar niet hoe groot het totale productieverlies was of hoelang de werkzaamheden werden verstoord.

Dzerzjinsk: vermoedelijke aanval bij de fabriek van Sverdlov

Ook in Dzerzjinsk, in de regio Nizjni Novgorod, werd melding gemaakt van rook en droneactiviteit. Open-sourceonderzoek identificeerde de explosievenfabriek van Sverdlov als een mogelijk doel, op basis van de locatie van de rook en analyses van beschikbare videobeelden.

De fabriek maakt deel uit van de Russische militair-industriële sector. De precieze schade bij het incident van 19 augustus is in de beschikbare berichtgeving echter niet onafhankelijk bevestigd. Ook zou een nabijgelegen woongebouw beschadigd zijn geraakt.

Slachtoffers en verstoring van het vliegverkeer

Er is geen betrouwbaar, geconsolideerd totaal van het aantal slachtoffers van de dronegolf van 18 en 19 augustus. Bij eerdere aanvallen in dezelfde escalatie halverwege augustus zouden in Rusland minstens zes mensen zijn omgekomen. Die doden mogen niet zonder meer als slachtoffers van de aanvallen op 18 en 19 augustus worden gerekend.

Tegelijkertijd kwamen op 18 augustus bij Russische aanvallen op de Oekraïense regio Charkiv volgens door Al Jazeera aangehaalde functionarissen tien mensen om het leven. De gelijktijdige aanvallen onderstrepen dat beide landen elkaar met langeafstandswapens bestoken, waarbij burgers aan beide kanten gevaar lopen.

Dronewaarschuwingen hebben tijdens eerdere golven in deze campagne ook het vliegverkeer rond Moskou verstoord. De beschikbare bronnen geven echter geen precies aantal annuleringen of vertragingen dat specifiek aan de aanvallen van 18 en 19 augustus kan worden toegeschreven. Voor deze episode zijn daarom alleen voorzichtige conclusies gerechtvaardigd.

Waarom vallen Oekraïense drones raffinaderijen, fabrieken en magazijnen aan?

De Oekraïense campagne lijkt bedoeld om op meerdere onderdelen van het Russische oorlogssysteem tegelijk druk uit te oefenen:

• Olie en brandstof: Aanvallen op raffinaderijen kunnen de productie van brandstoffen en industriële producten onderbreken. Herhaalde aanvallen zorgen bovendien voor onzekerheid rond reparaties en distributie. Volgens berichtgeving van AP hebben de aanhoudende aanvallen op Russische oliefaciliteiten bijgedragen aan druk op de brandstofmarkt en op het Kremlin.
• Militaire productie: Industriële locaties die verbonden zijn met explosieven, raketonderdelen of defensieproductie kunnen worden aangevallen omdat verstoring de productie of het onderhoud van Russische wapens kan bemoeilijken. De beschikbare informatie bewijst niet hoe groot het effect van het incident in Dzerzjinsk is geweest.
• Logistiek: Grote magazijnen en distributiecentra kunnen het vervoer van materieel en voorraden ondersteunen, ook wanneer zij daarnaast een civiele commerciële functie hebben. ISW beschrijft de Wildberries-infrastructuur als onderdeel van een netwerk met zowel civiele als militaire toepassingen.
• Spreiding van luchtverdediging: Door langdurige aanvallen over een groot gebied moet Rusland zijn luchtverdediging over meer locaties verdelen, in plaats van die uitsluitend bij het front of grote militaire complexen te concentreren. Dat is een strategische redeneerlijn, geen bewijs dat iedere gemelde aanval dit effect daadwerkelijk had.

De grote afstand is daarbij een belangrijk kenmerk. Eerdere berichtgeving beschreef Oekraïense droneaanvallen op Russische raffinaderijen, militaire fabrieken, luchtbases en logistieke centra op honderden kilometers van Oekraïne. Volgens AP ligt de raffinaderij in Oefa op meer dan 1.000 kilometer van Oekraïne en is zij een belangrijke producent van smeermiddelen.

De druk op de Russische oliesector is reëel, maar moeilijk exact te meten

Oekraïne richt zich herhaaldelijk op Russische olie-infrastructuur om inkomsten te verminderen, brandstofleveringen te verstoren en de kosten van het voortzetten van de invasie te verhogen. Berichten hebben de aanvallen in verband gebracht met onderbrekingen bij raffinaderijen en tekorten bij sommige tankstations. Schattingen van de verloren raffinagecapaciteit lopen echter uiteen en veranderen zodra installaties hun werkzaamheden hervatten of juist opnieuw stilleggen.

Daarom kan op basis van de berichtgeving over 18 en 19 augustus geen enkel betrouwbaar percentage voor de totale Russische raffinagecapaciteit worden gegeven. Claims over uitzonderlijk grote capaciteitsverliezen komen voor in Oekraïense en andere secundaire berichtgeving, maar moeten als schattingen worden behandeld en niet als vaststaande feiten.

Waarom ontstond er een diplomatiek conflict met het Verenigd Koninkrijk?

Moskou beschuldigde het Verenigd Koninkrijk ervan de Oekraïense campagne met aanvallen diep in Rusland te steunen of mogelijk te maken, nadat berichten waren verschenen dat drones van Britse makelij tegen doelen in Rusland waren gebruikt. Russische functionarissen dreigden met niet nader omschreven „gevolgen”. Britse functionarissen wezen die druk van de hand en verklaarden dat het Verenigd Koninkrijk Oekraïne zou blijven steunen.

De beschikbare berichtgeving bewijst niet dat bij elke aanval van 18 en 19 augustus drones van Britse makelij zijn gebruikt. Evenmin blijkt daaruit dat Groot-Brittannië de operaties rechtstreeks aanstuurde. Het conflict weerspiegelt vooral de bredere Russische poging om westerse militaire steun voor te stellen als een escalatie van de oorlog.

Kunnen de aanvallen Rusland richting onderhandelingen duwen?

De vermoedelijke strategie van Kyiv is dat aanvallen op olie-inkomsten, wapenproductie, transport en de binnenlandse veiligheid de manoeuvreerruimte van Moskou verkleinen. Ook zouden de gevolgen van de oorlog daardoor zichtbaarder worden voor de Russische bevolking. Dat is een plausibel strategisch doel, maar nog geen bewijs dat de aanvallen van augustus het Russische onderhandelingsstandpunt hebben veranderd.

Het directe resultaat was een verdere uitbreiding van de uitwisseling van langeafstandaanvallen: Oekraïense drones bereikten doelen diep in Rusland, terwijl Russische aanvallen burgers doodden en infrastructuur in Oekraïne beschadigden. De operatie van 18 en 19 augustus staat daarmee voor een escalatie in bereik en druk. Het politieke effect zal afhangen van de vraag of de opeenstapeling van economische, militaire en veiligheidskosten groot genoeg wordt om de besluitvorming in het Kremlin te beïnvloeden.