Fedorov wil verkiezingen in Oekraïne, ondanks de voortdurende oorlog met Rusland

Wat stelde Fedorov voor?

In een videoboodschap die hij laat op 18 augustus publiceerde, pleitte de voormalige Oekraïense minister van Defensie Mykhailo Fedorov voor een manier om het volledige democratische proces in Oekraïne te hervatten, ook als de oorlog met Rusland nog jaren duurt. Hij zei dat daarvoor een wettelijk, veilig en realistisch mechanisme nodig is.

De kern van zijn argument: Rusland mag niet het recht krijgen om te bepalen wanneer Oekraïners hun regering opnieuw kunnen kiezen. Volgens Fedorov kan de democratie niet als gijzelaar van de oorlog worden behandeld. Tegelijk erkende hij dat verkiezingen tijdens een invasie bijzonder moeilijk zouden zijn. Er moet onder meer rekening worden gehouden met militairen aan het front, Oekraïners die in het buitenland verblijven en inwoners van gebieden dicht bij de frontlinie.

Volgens de aangeleverde berichtgeving verbiedt de Oekraïense wet verkiezingen tijdens de staat van beleg. Fedorov riep dus niet simpelweg op om de bestaande regels te negeren, maar om een juridisch uitvoerbare oplossing te zoeken.

Waarom spreekt hij van een systemische bestuurscrisis?

Fedorov presenteerde corruptie niet als een reeks losse incidenten of alleen als geldverlies. In oorlogstijd, zo betoogde hij, ondermijnt corruptie rechtstreeks het vermogen van Oekraïne om stand te houden en de oorlog te winnen.

Daarachter ligt volgens hem een dieper probleem: een bestuursmodel dat zichzelf beschermt, bang is voor verandering, traag besluiten neemt en loyaliteit soms belangrijker maakt dan initiatief. Hij bekritiseerde ook de invloed van gevestigde particuliere belangen op het parlement, met name op terreinen als defensie, farmacie, kansspelen en belastingbeleid.

Daarom noemde hij de situatie een systemische bestuurscrisis, en niet slechts een probleem van individuele ambtenaren. Zijn boodschap was dat hervormingen, transparantie en verantwoording ook tijdens een oorlog noodzakelijk blijven. De oorlog mag volgens die redenering niet dienen als vrijbrief voor een bestuur dat zich aan publieke controle onttrekt.

Hoe zijn ontslag zijn politieke positie veranderde

President Volodymyr Zelensky ontsloeg Fedorov op 15 juli, na slechts zes maanden als minister van Defensie, tijdens een bredere regerings- en veiligheidsherschikking. Yevhen Khmara nam de functie aanvankelijk als waarnemend minister over.

Het ontslag volgde op spanningen tussen Fedorov en de toenmalige opperbevelhebber Oleksandr Syrsky. De beslissing leidde tot protesten in Kyiv en andere Oekraïense steden. Daardoor kreeg Fedorov, die al bekendstond als een populaire en hervormingsgezinde bestuurder, een zelfstandiger platform buiten de regering. De affaire legde bovendien bredere meningsverschillen over de oorlogsstrategie en de inrichting van de krijgsmacht bloot.

Fedorov zei zelf dat zijn poging om de militaire inkoop te hervormen de voornaamste reden voor zijn verwijdering was. Het ging onder meer om aanbestedingen, uitgaven en de manier waarop contracten tot stand kwamen. Volgens hem stuitten die wijzigingen op weerstand van functionarissen en andere belanghebbenden. Dat blijft zijn eigen verklaring; er is geen officieel vastgestelde uitleg die dit als de enige reden bevestigt.

De combinatie van zijn populariteit, de protesten, zijn kritiek op het bestuur en zijn oproep tot verkiezingen doet denken aan het ontstaan van een politieke tegenpool van Zelensky. Toch heeft Fedorov geen kandidatuur voor het presidentschap aangekondigd en zich niet formeel verbonden aan een terugkeer in de regering. Eerder wees hij een aanbod van Zelensky voor een andere regeringsfunctie af.

Onderdeel van een bredere politieke onrust

De toespraak kwam op een moment dat Zelensky zijn kabinet en veiligheidsapparaat herschikte. Op 18 augustus droeg de president Khmara voor aan het parlement als permanente minister van Defensie, nadat hij hem al tijdelijk met de functie had belast.

Tegelijk staat Kyiv onder zware militaire druk. De leveringen van luchtverdedigingsonderscheppers zijn afgenomen; volgens de aangeleverde berichtgeving waren de leveringen in de eerste helft van 2026 drie keer lager dan in dezelfde periode van 2025. De bronnen ondersteunen daarmee een bredere daling van de aanvoer van luchtverdedigingsraketten, maar bevestigen niet onafhankelijk de specifieke actuele beschikbaarheid van Amerikaanse Patriot-raketten.

Ook op het gebied van corruptiebestrijding bleef de situatie gevoelig. Oekraïense anticorruptie-instanties startten een operatie tegen parlementariërs en adviseurs van de president, enkele uren voor de stemming over de nieuwe minister van Defensie. De instanties maakten aanvankelijk geen verdere details bekend.

De beschikbare bronnen documenteren geen onmiddellijke formele reactie van de regering op Fedorovs videoboodschap van 18 augustus. Wel past zijn interventie in een periode waarin Zelensky probeert de regeringscontrole te verstevigen, terwijl kritiek op corruptie, hervormingen en de democratische legitimiteit van het bestuur zichtbaarder wordt.

Wat wil Fedorov nu?

Fedorov koppelt zijn oproep tot democratische vernieuwing aan een breder doel: de oorlog beëindigen en Oekraïne daarna opnieuw opbouwen. Hij houdt echter in het midden of hij dat vanuit de regering, vanuit de oppositie of via verkiezingspolitiek wil doen. Voorlopig is zijn boodschap vooral een directe interne uitdaging aan Zelensky: oorlogsomstandigheden, stelt Fedorov, mogen Oekraïne niet verhinderen om na te denken over verantwoording, hervormingen en de terugkeer naar een volledig democratisch proces.