Meer faillissementen, minder nieuwe bedrijven in de EU

De vooruitzichten voor het bedrijfsleven in de Europese Unie verslechterden in het tweede kwartaal van 2026. Het aantal faillissementsverklaringen steeg met 5,7% ten opzichte van het eerste kwartaal, terwijl het aantal nieuwe bedrijfsregistraties met 0,5% afnam. Daarmee bereikten de faillissementen het hoogste niveau sinds het eerste kwartaal van 2019.

Die ontwikkeling valt op omdat de economie als geheel nog licht groeide: het bruto binnenlands product nam in het tweede kwartaal met 0,5% toe in de EU en met 0,4% in het eurogebied. De cijfers laten dus zien dat beperkte economische groei niet automatisch betekent dat bedrijven er financieel sterker voorstaan.

Industrie en horeca verliezen nieuwe bedrijven

De daling van het aantal nieuwe registraties was niet in alle sectoren even groot. In vijf van de acht onderzochte sectoren van de bedrijvigheid nam het aantal registraties af. De sterkste terugval deed zich voor in:

• de industrie: -3,6%;
• accommodatie en horeca: -3,4%;
• onderwijs en maatschappelijke dienstverlening: -3,2%.

Er waren ook sectoren waar juist meer nieuwe bedrijven werden geregistreerd. Informatie en communicatie kende de grootste stijging, met 8,8%. In de bouw nam het aantal registraties met 1,0% toe. In de financiële dienstverlening bleef het cijfer onveranderd.

Vooral onderwijs en maatschappelijke dienstverlening onder druk

Faillissementen namen toe in vijf van de acht sectoren van de bedrijvigheid. De grootste stijging werd gemeten in onderwijs en maatschappelijke dienstverlening: 21,1% op kwartaalbasis.

Deze sector omvat onder meer onderwijs, sociale dienstverlening, gezinsondersteuning en ouderenzorg. De stijging wijst op aanzienlijke financiële druk bij organisaties en bedrijven die daar actief zijn. Dat betekent niet dat iedere aanbieder verliesgevend is of dat de kwaliteit van de dienstverlening achteruitgaat: het gaat om een sectorbrede verandering in faillissementsverklaringen, niet om een directe maatstaf voor winstgevendheid of kwaliteit.

Wel kunnen arbeidsintensieve organisaties, aanbieders met beperkte publieke of particuliere financiering en bedrijven die hogere kosten moeilijk kunnen doorberekenen extra kwetsbaar zijn. Dat is een mogelijke interpretatie van de cijfers, geen door Eurostat bewezen oorzaak.

Strengere kredietvoorwaarden spelen mogelijk mee

De financieringsomgeving voor bedrijven werd in het tweede kwartaal verder krapper. Volgens de Europese Centrale Bank hadden vooral kleine en middelgrote ondernemingen te maken met hogere financieringskosten en beperkte toegang tot geld. Ook meldden meer bedrijven dat de rente op bankleningen was gestegen.

In een afzonderlijke enquête rapporteerden banken in het eurogebied een gematigde, maar duidelijke aanscherping van de kredietnormen voor bedrijfsleningen en kredietlijnen. Per saldo gaf 7% van de banken aan de voorwaarden te hebben aangescherpt.

Hogere rentelasten en moeilijkere toegang tot financiering kunnen de winstgevendheid en kasstromen van bedrijven onder druk zetten. De combinatie van strengere kredietvoorwaarden en meer faillissementsverklaringen is daarom economisch relevant. Toch kunnen de Eurostat-cijfers over registraties en faillissementen alleen niet aantonen dat de kredietverkrapping de directe oorzaak is.

Geen betrouwbare ranglijst van landen beschikbaar

De aangeleverde Eurostat-informatie vermeldt niet welke EU-landen de grootste kwartaalstijgingen of -dalingen in faillissementen en nieuwe registraties lieten zien. Daarom kunnen daaruit geen landen of percentages betrouwbaar worden genoemd.

De publicatie heeft betrekking op zowel de Europese Unie als het eurogebied. Voor het eurogebied zijn in de beschikbare informatie echter geen afzonderlijke veranderingen voor het tweede kwartaal opgenomen. Het zou daarom speculatief zijn om die percentages alsnog te vermelden.