Waarom de yen alweer richting ¥159 gaat na de gezamenlijke interventie van Japan en de VS

De gezamenlijke interventie van Japan en de Verenigde Staten veroorzaakte eerst een forse schok op de valutamarkt. De wisselkoers USD/JPY daalde van ongeveer ¥163–164 naar circa ¥155–157. Daarna klom het paar opnieuw richting ¥159. Dat laat zien hoe beperkt een interventie is zolang de onderliggende reden om dollarbeleggingen aan te houden overeind blijft.

De kern is dat de operatie de risico’s van een shortpositie in yen veranderde, maar niet het rendementsperspectief. Beleggers liepen meer kans op een nieuwe yenstijging, terwijl Amerikaanse activa nog altijd een aantrekkelijk rentevoordeel boden. Toen handelaren hun met yen gefinancierde carry trades hervatten, liep een deel van de eerdere winst weer terug.

Hoeveel winst heeft de yen weer verloren?

Uitgaande van de brede beweging van ¥163–164 naar een dieptepunt rond ¥155–156 werd de yen ongeveer ¥7–9 per dollar sterker. Een terugkeer naar circa ¥159 betekent dat daar weer ongeveer ¥3–4 van verloren is gegaan: afhankelijk van het gekozen vertrekpunt en dieptepunt bijna de helft van de oorspronkelijke beweging.

Wie alleen rekent met de eenvoudige referentiepunten ¥163 en ¥157, komt op een kleinere terugval uit. Daarom lopen de exacte schattingen uiteen. De gangbare marktomschrijving is echter dat de yen bijna de helft van de interventiewinst heeft prijsgegeven nadat USD/JPY weer boven ¥159 kwam.

Wat deed de interventie precies?

Bij een yen-interventie verkoopt Japan dollars uit zijn buitenlandse valutareserves en koopt het yen. Daardoor ontstaat onmiddellijk extra vraag naar de Japanse munt en kan USD/JPY snel dalen.

De deelname van het Amerikaanse ministerie van Financiën gaf de operatie bovendien extra politiek en marktgewicht. Het ging volgens de berichtgeving om de eerste gezamenlijke Amerikaans-Japanse operatie om de yen te kopen en te versterken sinds 1998. Japan en de VS sloten ook nieuwe gezamenlijke acties niet uit. Dat verhoogde het risico voor handelaren die het niveau van ¥160 opnieuw zouden testen.

De precieze omvang blijft onzeker. Reuters meldde dat Japan voor de meest recente valutainterventie mogelijk tot $36,58 miljard heeft uitgegeven. Andere schattingen liggen hoger. Zo zou Japan bij een operatie voorafgaand aan de bevestigde gezamenlijke actie mogelijk bijna $59 miljard aan dollars hebben verkocht. De beschikbare bronnen leveren geen definitief totaal op voor alle transacties die met de interventie samenhangen.

De operatie kan dus op korte termijn drie dingen bereiken:

• een chaotische koersbeweging onderbreken;
• handelaren met shortposities in yen dwingen hun risico af te bouwen; en
• laten zien dat beleidsmakers bereid zijn buitensporige of destabiliserende verzwakking tegen te gaan.

Wat de operatie niet zelfstandig kan doen, is het structurele rendementsverschil tussen yen- en dollarbeleggingen blijvend veranderen.

De carry trade blijft de kern van het probleem

De yen staat al langere tijd onder druk door het verschil tussen de Japanse beleidsrente en de hogere Amerikaanse rente. Beleggers kunnen goedkoop lenen of posities financieren in yen en het geld vervolgens beleggen in activa in dollars, die meer rendement opleveren. Zolang de wisselkoers stabiel blijft of de dollar verder stijgt, kan die strategie aantrekkelijk zijn, ook na aftrek van het valutarisico.

Dat verklaart waarom de winst van een interventie kan wegebben. De officiële aankoop van yen zorgt voor een krachtige, maar tijdelijke geldstroom; de carry trade biedt een voortdurende financiële prikkel. Reuters citeerde analisten die stelden dat een interventie de Bank of Japan vooral tijd koopt, in plaats van een blijvende bodem onder de yen te leggen.

Voor een duurzaam herstel van de yen is daarom waarschijnlijk een combinatie nodig van:

1. sneller of geloofwaardiger renteverhogingen door de Bank of Japan (BOJ);
2. lagere verwachte Amerikaanse rentes;
3. een blijvende verkleining van het renteverschil tussen de VS en Japan; en
4. nieuwe interventies als marktbewegingen opnieuw chaotisch worden.

Uit een enquête van Reuters bleek dat bijna 95% van de ondervraagden verwachtte dat interventie alleen de zwakte van de yen niet duurzaam kan stoppen. Bijna alle respondenten die dat vonden, zeiden ook dat de BOJ de rente moet verhogen.

De BOJ staat nu centraal

De markt heeft de kans op een renteverhoging door de BOJ in september sterk opgevoerd. Volgens Reuters wees de marktprijs op 13 augustus op een kans van ongeveer 76%, tegenover 24% op 30 juli. Andere marktberichten kwamen daarna uit op ongeveer 80% voor de vergadering van 17 en 18 september.

De BOJ houdt de beleidsrente momenteel op 1%, maar beleidsmakers hebben gewaarschuwd voor grotere opwaartse risico’s voor de onderliggende inflatie. Minstens drie van de negen bestuursleden vonden dat de centrale bank de rente mogelijk sneller moet verhogen dan het huidige tempo van ongeveer twee verhogingen per jaar.

Marktprijzen wezen daarnaast op ongeveer drie extra verhogingen van telkens een kwart procentpunt tot juli 2027. Dat zijn verwachtingen van beleggers, geen toezeggingen van de centrale bank. Voor de yen is dan ook niet alleen van belang óf de BOJ één keer verhoogt, maar vooral of de bank een geloofwaardig pad naar duidelijk hogere rentes schetst.

Over de timing bestaat nog geen overeenstemming. Sommige analisten rekenen op een eerdere stap, terwijl andere ramingen de volgende verhoging later in 2026 plaatsen. Die onzekerheid beperkt de ruimte voor een verdere yenstijging zolang de BOJ geen duidelijker signaal afgeeft.

Groei en inflatie trekken het beleid uiteen

De Japanse economie groeide in het tweede kwartaal met een zwakker dan verwacht tempo van 1,1% op jaarbasis. Vooral de zwakke huishoudelijke bestedingen en bedrijfsinvesteringen drukten het resultaat. Matige groei kan de BOJ voorzichtig maken: hogere rentes zouden de binnenlandse vraag verder kunnen afremmen.

De inflatie wijst juist de andere kant op. De zwakke yen en hogere importkosten voeden de prijsdruk, terwijl de BOJ heeft gewaarschuwd dat de onderliggende inflatie boven de doelstelling kan uitkomen. De centrale bank moet bepalen of die druk blijvend is en door lonen wordt ondersteund, of vooral voortkomt uit geïmporteerde energie en de zwakke munt.

Dat zorgt voor een lastige afweging. Snellere renteverhogingen kunnen de yen ondersteunen, maar een agressieve reactie op de inflatie kan extra druk zetten op een economie die al weinig vaart heeft.

Een zachtere Fed helpt de yen voorlopig

De bescheiden opleving van de yen rond ¥159 hangt ook samen met een zwakkere dollar. Op 17 augustus wezen futures op een kans van 66,9% dat de Federal Reserve de rente tijdens de volgende vergadering ongewijzigd zou laten. Handelaren schoven hun verwachtingen voor een nieuwe Amerikaanse renteverhoging op.

Dat is belangrijk, omdat de yen niet per se een grote beleidswijziging van de BOJ nodig heeft om sterker te worden. Als de renteverwachtingen in de VS tegelijk dalen, wordt het relatieve rendement van dollarbeleggingen kleiner en neemt de steun voor USD/JPY af.

Het omgekeerde geldt ook. Sterkere Amerikaanse cijfers, opnieuw oplopende verwachtingen voor Fed-verhogingen of hogere rendementen op Amerikaanse staatsobligaties kunnen het voordeel van de dollar herstellen, zelfs als de markt blijft rekenen op een renteverhoging in Japan.

Het symposium in Jackson Hole van 27 tot en met 29 augustus is daarom een belangrijke mogelijke katalysator. Iedere verandering in de Amerikaanse rentevooruitzichten kan de yen bewegen doordat het renteverschil verandert dat de interventie zelf ongemoeid liet.

Kan USD/JPY naar ¥170?

Een beweging richting ¥170 is een risicoscenario, geen vaststaande voorspelling. Het wordt waarschijnlijker als de Federal Reserve een restrictief beleid blijft voeren, de BOJ renteverhogingen uitstelt of minder krachtig doorvoert en interventies slechts sporadisch of weinig effectief blijken.

Aanhoudende yensterkte ligt eerder voor de hand als de BOJ in september de rente verhoogt en verdere stappen aankondigt, de Amerikaanse renteverwachtingen dalen en de autoriteiten opnieuw ingrijpen wanneer de wisselkoers chaotisch beweegt. Mitsuhiro Furusawa, voormalig topfunctionaris voor het Japanse valutabeleid, zei dat een gezamenlijke interventie “op elk moment” kan plaatsvinden. Tegelijk stelde hij dat vooral snellere renteverhogingen door de BOJ verschil zouden maken.

De les van de recente operatie is daarmee duidelijk maar beperkt: interventie kan een chaotische daling stoppen en beleidsmakers tijd kopen, maar bepaalt niet zelfstandig de langetermijnwaarde van de yen. Om de munt structureel sterker te maken, moet de markt een blijvende verandering zien in het beleid en het renteverschil tussen Tokio en Washington.