Trump dreigt Oman te bombarderen en onthult achterkanaal met Iraanse Revolutionaire Garde

Daarmee komen twee diplomatieke trajecten rechtstreeks met elkaar in conflict. De gesprekken tussen Oman en Iran kunnen leiden tot een vaarroute waarbij Iran een belangrijke rol krijgt bij de controle over schepen die de Golf binnenvaren. De Verenigde Staten hebben daarentegen aangedrongen op eigen controle over de zeestraat en voeren een afzonderlijk overleg met Teheran.

Het achterkanaal met de IRGC

De onthulling van het Amerikaanse achterkanaal suggereert dat Washington rechtstreeks communiceert met de IRGC, een invloedrijke Iraanse veiligheidsinstantie, terwijl Oman zijn traditionele rol als tussenpersoon vervult. De beschikbare berichtgeving maakt niet duidelijk wie bij het kanaal betrokken zijn, hoe het is ingericht of welk mandaat de gesprekspartners hebben. De precieze reikwijdte blijft daardoor onduidelijk.

Trump zei ook dat hij niet onder een vaste deadline werkt. Zijn oproep aan Iran om “de witte vlag van overgave te hijsen” laat zien dat hij de onderhandelingen in sterk dwingende termen beschrijft, en niet als een akkoord dat op korte termijn al binnen handbereik is.

Kernwapens en controle over de zeestraat

Trump heeft het voorkomen van een Iraans kernwapen als de belangrijkste Amerikaanse veiligheidsdoelstelling gepresenteerd. Los daarvan zei hij dat de Verenigde Staten, na Iran te hebben verslagen, de Straat van Hormuz tot Amerikaans grondgebied zouden kunnen verklaren. Volgens Trump zou dat “heel binnenkort” kunnen gebeuren. Iran heeft die claim afgewezen als juridisch en politiek onhoudbaar.

Die uitspraken wijzen op twee verschillende doelen. Het eerste is een veiligheidsdoel: voorkomen dat Iran een kernwapen krijgt. Het tweede is een veel verdergaande aanspraak op een strategische internationale vaarweg. Voor de crisis liep ongeveer een vijfde van de wereldwijde olie- en gastransporten door de zeestraat.

De aangeleverde berichtgeving zegt niet dat een mogelijk akkoord tussen Iran en Oman de soevereiniteit over de zeestraat aan een van beide landen overdraagt. Het gaat volgens de bronnen om een onderhandelde scheepvaartcorridor en afspraken over het beheer van het verkeer.

Waarover onderhandelen Iran en Oman?

Iran en Oman meldden dat ze overeenstemming hadden bereikt over de geografische coördinaten van een voorgestelde commerciële scheepvaartroute en dat een gezamenlijke verklaring werd voorbereid. Latere berichtgeving beschreef de route als tijdelijk. Schepen zouden mogelijk door Iraanse territoriale wateren varen, waardoor Teheran controle zou krijgen over het inkomende verkeer richting de Golf.

Volgens Iraanse staatsgelieerde berichtgeving zouden Amerikaanse en Israëlische schepen geen gebruik mogen maken van de route. Overtreders zouden bovendien met sancties of boetes te maken kunnen krijgen. Die details werden niet gepresenteerd als een standpunt waar Washington mee heeft ingestemd.

Een akkoord over de route alleen zou volgens Teheran niet volstaan om de Straat van Hormuz volledig te heropenen. Iraanse functionarissen eisen dat de Verenigde Staten eerst de zeeblokkade en sancties opheffen, hun militaire troepen uit de regio terugtrekken, aanvallen beëindigen, bevroren tegoeden vrijgeven en schadevergoedingen voor oorlogsschade betalen.

Iran ontkent bovendien rechtstreeks met Washington te onderhandelen zolang niet aan die voorwaarden is voldaan. Volgens Teheran worden boodschappen via tussenpersonen doorgegeven.

Waarom de rol van Oman zo belangrijk is

De betekenis van Oman gaat verder dan de geografische ligging. Het land grenst aan de zuidzijde van de Straat van Hormuz en fungeert al lange tijd als diplomatiek tussenkanaal tussen Washington en Teheran. Daardoor heeft Oman zowel een praktische rol bij een eventuele scheepvaartregeling als een communicatielijn tussen regeringen die zeggen niet rechtstreeks met elkaar te onderhandelen.

Juist daarom is de dreiging van Trump zo ingrijpend. Een militaire waarschuwing aan Oman kan de tussenpersoon ondermijnen die het best in staat is om met beide partijen te communiceren. Tegelijkertijd bedreigt de uitspraak een land dat betrokken is bij de voorgestelde vaarroute. Dat kan een onderhandelde heropening bemoeilijken, terwijl Washington, Teheran en Muscat — de hoofdstad van Oman — naast elkaar opereren met deels overlappende, maar ook tegenstrijdige plannen.

De gevolgen reiken verder dan de regio. De zeestraat is een cruciale energieflessenhals. Of het scheepvaartverkeer terugkeert, hangt daarom niet alleen af van de technische route waarover Iran en Oman praten, maar ook van onopgeloste conflicten tussen de VS en Iran over sancties, militaire druk, schadevergoedingen en de vraag wie de toegang tot de vaarweg controleert.