Waarom de VS opnieuw sancties tegen Alexandre de Moraes bespreekt

Wat heeft de Financial Times gemeld?

De Financial Times meldde op basis van bronnen dat de Amerikaanse regering nieuwe sancties tegen de Braziliaanse opperrechter Alexandre de Moraes heeft besproken. Volgens de berichtgeving is er nog geen definitieve beslissing genomen.

Een hernieuwde aanwijzing zou een al uitzonderlijk conflict tussen de Verenigde Staten en Brazilië opnieuw op scherp zetten. De kwestie draait om de onafhankelijkheid van de Braziliaanse rechtspraak, de zaak tegen voormalig president Jair Bolsonaro, beschuldigingen van censuur en de bredere handelsrelatie tussen Washington en Brasília.

Waarom wordt het onderwerp opnieuw besproken?

De hernieuwde discussie komt volgens het FT-rapport, zoals weergegeven door Reuters, op een moment dat de politieke en handelsrelaties tussen de VS en Brazilië zijn verslechterd. Bondgenoten van Bolsonaro beschrijven de vervolging van de voormalige president als politieke vervolging. Amerikaanse functionarissen hebben Moraes eerder beschuldigd van het toestaan van willekeurige voorlopige hechtenis en het onderdrukken van uitingen.

De spanningen werden bovendien versterkt door Amerikaanse handelsmaatregelen, waaronder een tarief van 50 procent op Braziliaanse goederen. Analisten stelden eerder dat er nauwelijks ruimte voor politieke of economische onderhandelingen overbleef toen de maatregelen tegen Bolsonaro samenvielen met de sancties tegen Moraes.

Welke rol speelde Moraes in de zaak tegen Bolsonaro?

Moraes vervulde een centrale rechterlijke rol in de procedures rond de vermeende poging van Bolsonaro om zijn nederlaag bij de presidentsverkiezingen van 2022 ongedaan te maken. Bolsonaro werd in die zaak uiteindelijk veroordeeld en gevangengezet.

De Amerikaanse sancties werden daardoor in Brazilië gezien als een directe poging om druk uit te oefenen op een zittende rechter van het Braziliaanse Hooggerechtshof vanwege handelingen binnen het eigen rechtssysteem. Washington stelde daartegenover dat het niet om normale juridische meningsverschillen ging, maar om misbruik van rechterlijke macht en het beperken van de vrijheid van meningsuiting.

Welke sancties legden de VS eerder op?

Het Amerikaanse Office of Foreign Assets Control (OFAC), de instantie die Amerikaanse financiële sancties uitvoert, plaatste Moraes op 30 juli 2025 op de sanctielijst in het kader van het Global Magnitsky-programma. De VS stelde dat hij zijn positie had gebruikt om willekeurige voorlopige detentie toe te staan en de vrijheid van meningsuiting te beperken.

In de praktijk betekent zo’n aanwijzing doorgaans dat bezittingen en vermogensbelangen die onder Amerikaanse jurisdictie vallen, worden geblokkeerd. Ook mogen Amerikaanse personen en organisaties in het algemeen geen transacties aangaan met de gesanctioneerde persoon.

Op 22 september 2025 breidde de regering de maatregelen uit naar Moraes’ echtgenote, Viviane Barci de Moraes, en Lex Instituto de Estudos Jurídicos, een holdingmaatschappij die door de Amerikaanse regering als onderdeel van zijn ondersteunende netwerk werd aangeduid.

Waarom waren de maatregelen zo omstreden?

In Brazilië werden de sancties gezien als een buitengewone poging om een rechter van het Hooggerechtshof te straffen of onder druk te zetten voor beslissingen binnen de Braziliaanse rechtsorde. Critici vonden dat een instrument voor mensenrechtensancties werd ingezet om in te grijpen in een juridisch en politiek conflict van een andere democratie.

De maatregelen maakten ook de diplomatieke verhoudingen moeilijker. De combinatie van sancties, beperkingen rond Bolsonaro en Amerikaanse tarieven koppelde een juridisch conflict aan handel, investeringsbeslissingen en de kosten van financiële naleving. Daardoor werd het risico groter dat politieke vergelding en economische tegenmaatregelen elkaar zouden versterken.

Waarom werden de eerdere sancties ingetrokken?

Op 12 december 2025 schrapte OFAC Moraes en het Lex Institute van de sanctielijst. Gelijktijdige berichtgeving meldde ook dat de sancties tegen zijn echtgenote waren opgeheven.

De officiële kennisgeving van OFAC bevestigt de verwijderingen, maar geeft geen inhoudelijke openbare verklaring voor de beslissing. Een definitieve reden voor de intrekking kan op basis van de beschikbare officiële informatie daarom niet worden vastgesteld.

Wat zouden nieuwe sancties betekenen?

De herinvoering van maatregelen — mogelijk opnieuw met het blokkeren van tegoeden en beperkingen op transacties — zou een escalatie betekenen, geen routineuze juridische stap.

Brasília zal naar verwachting benadrukken dat Braziliaanse rechtbanken en strafzaken onder de soevereiniteit van Brazilië vallen en geen onderwerp zouden moeten zijn van Amerikaanse druk. Een nieuwe aanwijzing kan daardoor leiden tot overwegingen van diplomatieke of economische tegenmaatregelen en het conflict verder verharden.

De precieze reactie van Brazilië is nog niet bevestigd. Wel zou een nieuwe sanctieronde de onzekerheid rond handel, investeringen en financiële transacties tussen beide landen verder kunnen vergroten.