Iran wil contact met buitenlandse media en instellingen strafbaar stellen

Het Iraanse parlement heeft op 16 augustus 2026 de hoofdlijnen goedgekeurd van een wetsvoorstel dat vaak de anti-infiltratiewet wordt genoemd. De voorgestelde wet zou bepaalde contacten met buitenlandse media en organisaties strafbaar stellen, academische en economische samenwerking aan banden leggen en de staat ruimere bevoegdheden geven om activiteiten te onderzoeken die met buitenlandse inlichtingendiensten in verband worden gebracht.

De wet is nog niet van kracht. Het parlement heeft alleen de algemene principes goedgekeurd; de afzonderlijke bepalingen zijn nog niet allemaal openbaar gemaakt of afzonderlijk aangenomen. Bovendien moet de Raad van Hoeders het voorstel nog toetsen voordat het wet kan worden.

Wat zou de wet beperken?

De meest in het oog springende bepaling gaat over media die door de Iraanse autoriteiten als ‘vijandig’ worden bestempeld. Volgens de berichtgeving gaat het onder meer om Amerikaanse en Israëlische media en om organisaties die door een van die landen worden gefinancierd. Interviews, deelname aan discussies en andere vormen van communicatie met dergelijke media zouden worden verboden.

Het gemelde ontwerp heeft daarnaast betrekking op een veel bredere groep buitenlandse contacten, waaronder:

• buitenlandse media;
• ambassades;
• universiteiten en onderzoeksinstituten in het buitenland;
• buitenlandse organisaties en instellingen; en
• organisaties die actief zijn op economisch, cultureel of maatschappelijk gebied.

Volgens de beschikbare berichtgeving zouden ook de volgende activiteiten zonder toestemming kunnen worden beperkt of strafbaar gesteld:

• het versturen van informatie, foto’s of video’s naar het buitenland;
• het aannemen van studiebeurzen van niet-goedgekeurde buitenlandse overheden of universiteiten;
• wetenschappelijke samenwerking met buitenlandse universiteiten, instituten of organisaties; en
• bepaalde vormen van culturele of maatschappelijke samenwerking.

Omdat de volledige tekst van het wetsvoorstel niet openbaar is, moeten deze details worden gelezen als gemelde bepalingen uit het ontwerp en niet als een definitieve beschrijving van geldend recht.

Welke straffen worden genoemd?

Voor bepaalde mediagerelateerde activiteiten, waaronder interviews met ‘vijandige’ media en het versturen van foto’s of video’s, wordt volgens de berichtgeving een gevangenisstraf van zes maanden tot twee jaar genoemd. Datzelfde bereik zou gelden voor wetenschappelijke samenwerking met buitenlandse instellingen zonder de vereiste goedkeuring.

Andere mogelijke gevolgen zijn beroepsbeperkingen, financiële sancties en maatregelen tegen bezittingen. De precieze reikwijdte en toepassing daarvan hangen af van de definitieve tekst.

Sommige berichtgeving stelt dat de Revolutionaire Rechtbanken ernstige zaken onder de nieuwe wet zouden kunnen behandelen en straffen tot 30 jaar kunnen opleggen. De beschikbare bronnen maken echter niet duidelijk op welke specifieke overtreding dat maximum betrekking heeft. Het moet daarom niet worden opgevat als de automatische straf voor een interview of gewoon academisch contact.

Gevolgen voor buitenlandse communicatie

Het voorstel zou verschillende risiconiveaus creëren, afhankelijk van de buitenlandse media of organisatie waarmee iemand contact heeft. Contact met media die als ‘vijandig’ zijn aangewezen zou volgens de berichtgeving worden verboden. Voor interviews met andere buitenlandse media zou melding bij of toestemming van het ministerie van Inlichtingen nodig kunnen zijn.

Daarmee zouden journalisten, onderzoekers, analisten, deskundigen en andere bronnen strafrechtelijk risico kunnen lopen voor activiteiten die normaal gesproken onderdeel zijn van internationale berichtgeving of het publieke debat. De onduidelijke grenzen van wat als ‘vijandige’ media of buitenlandse beïnvloeding geldt, kunnen bovendien zelfcensuur aanmoedigen. Dat laatste is een mogelijk gevolg van de gemelde beperkingen, geen vaststaand resultaat.

Gevolgen voor wetenschap en economie

De voorgestelde wet gaat verder dan journalistiek. Buitenlandse studiebeurzen, uitnodigingen voor conferenties, onderzoeksprojecten en wetenschappelijke samenwerking zouden afhankelijk kunnen worden van goedkeuring door de overheid of van samenwerking met instellingen die als toegestaan worden beschouwd.

Ook economische activiteiten en contacten met buitenlandse entiteiten zouden volgens de berichtgeving zonder toestemming kunnen worden beperkt. Als de wet in deze vorm wordt aangenomen, kan dat de juridische onzekerheid vergroten voor universiteiten, bedrijven, culturele organisaties en maatschappelijke instellingen die internationaal samenwerken.

Wat heeft buitenlandse beïnvloeding ermee te maken?

De wet wordt gepresenteerd als een middel om infiltratie door buitenlandse inlichtingendiensten, overheden en instellingen tegen te gaan. De betekenis ervan gaat daardoor verder dan een klassiek verbod op spionage. Het ontwerp zou autoriteiten de mogelijkheid geven om relaties, informatie-uitwisseling en voorstellen onder de loep te nemen die volgens hen door buitenlandse actoren zijn beïnvloed.

In sommige berichten wordt gesproken over straffen tot 30 jaar voor voorstellen of activiteiten die naar het oordeel van de autoriteiten door buitenlandse inlichtingendiensten zijn gevormd of beïnvloed. Er is echter onvoldoende informatie beschikbaar om vast te stellen hoe zulke bepalingen precies zouden worden uitgelegd of toegepast.

De rol van de Revolutionaire Rechtbanken en de Raad van Hoeders

Revolutionaire Rechtbanken: volgens de berichtgeving zouden deze rechtbanken bepaalde ernstige beschuldigingen onder het voorgestelde kader kunnen behandelen. Ook worden zij in verband gebracht met de mogelijkheid van straffen tot 30 jaar. Welke overtredingen precies onder dat maximum vallen, blijft vooralsnog onduidelijk.

Raad van Hoeders: de parlementaire goedkeuring is slechts één stap in het wetgevingsproces. De Raad van Hoeders moet het voorstel toetsen aan de Iraanse grondwet en islamitische wetgeving. De raad kan de tekst goedkeuren of terugsturen voor wijzigingen. De uiteindelijke reikwijdte en de straffen kunnen dus nog veranderen.

Onderdeel van een bredere harde lijn

Het voorstel volgt op eerdere wetgeving uit 2025 die was gericht op zwaardere straffen voor vermeende spionage en samenwerking met de Verenigde Staten, Israël en andere entiteiten die door Iran als vijandig worden beschouwd. Over die afzonderlijke wetgeving werd bericht dat sommige vormen van vermeende samenwerking zeer zwaar kunnen worden bestraft, waaronder mogelijk met de doodstraf.

Samen wijzen de maatregelen op een verschuiving van nauw omschreven spionagedelicten naar een bredere regulering van informatieoverdracht, interviews met buitenlandse media, academische banden, studiebeurzen en samenwerking met organisaties in het buitenland. De anti-infiltratiewet blijft op dit moment echter een voorstel. De uiteindelijke juridische gevolgen hangen af van de tekst die het parlement en de Raad van Hoeders goedkeuren.