VS verhoogt economische druk op Iran: 'ongekende' sancties en blokkade Straat van Hormuz blijven duren

Het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran is een nieuwe, riskante fase ingegaan. Waar de focus maandenlang lag op bombardementen en militaire escalatie, schakelt de regering-Trump nu over naar een strategie van maximale economische wurggreep. Dit artikel geeft een actueel overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen.

Economische oorlogsvoering: de 'one-two punch'

De regering-Trump kondigt een forse koerswijziging aan. In plaats van verdere militaire aanvallen wil het Witte Huis de Iraanse economie zodanig onder druk zetten dat het land gedwongen wordt de Straat van Hormuz te heropenen en zijn nucleaire programma te beëindigen . President Trump heeft bovendien compensatie van Iran geëist als nieuwe voorwaarde voor eventuele gesprekken .

• 'Ongekende' sancties. Minister van Financiën Scott Bessent heeft aangekondigd dat de VS volgende week nieuwe, 'ongekende' sancties zal opleggen. Hij omschrijft het als een 'one-two punch': een combinatie van financiële isolatie en de bestaande marineblokkade. "Het wordt een combinatie van economische isolatie zoals de wereld nog nooit heeft gezien, samen met de aanhoudende blokkade in de Straat van Hormuz," aldus Bessent .
• Blokkade 'voor onbepaalde tijd'. Minister van Defensie Pete Hegseth heeft op 13 augustus laten weten dat de Amerikaanse marine de blokkade van Iran 'voor onbepaalde tijd' kan volhouden en de economische druk verder zal opvoeren . Het Amerikaanse leger heeft onder de blokkade al tientallen commerciële schepen van Iraanse havens weggeleid .

Straat van Hormuz: stilstand en nieuwe aanvallen

De scheepvaart door de cruciale Straat van Hormuz, de levensader voor een groot deel van de wereldwijde olie- en gasvoorziening, is vrijwel tot stilstand gekomen.

• Aanvallen op tankers. Het staatsoliebedrijf van Abu Dhabi (ADNOC) bevestigt dat sinds het begin van het conflict 15 van zijn schepen zijn getroffen door raketten en drones . Nieuwe aanvallen op 13 en 14 augustus brachten het totaal op zeker zestien . Drie schepen werden in één week begin augustus geraakt .
• Scheepvaart nagenoeg plat. Op 14 augustus staken slechts zes tot acht schepen de Straat over, tegen een dagelijks gemiddelde van 17 tot 20 voor het conflict . De daling is een direct gevolg van de toenemende veiligheidsrisico's en de impasse in de onderhandelingen.
• VAE veroordeelt 'piraterij'. De Verenigde Arabische Emiraten beschuldigen Iran herhaaldelijk van de aanvallen. Abu Dhabi spreekt van 'daden van piraterij' door de Iraanse Revolutionaire Garde en eist dat Iran de vijandelijkheden staakt .

Diplomatie: akkoord van juni volledig ontrafeld

Het tijdelijke vredesakkoord dat in juni in Islamabad werd gesloten, is volledig ingestort. Het 'Islamabad Memorandum of Understanding', dat een einde aan de vijandelijkheden en heropening van de Straat moest bewerkstelligen, blijkt op losse schroeven te staan .

• Geen vooruitgang. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Abbas Araqchi heeft op 9 augustus verklaard dat er geen directe onderhandelingen met de VS plaatsvinden en dat Teheran deze pas wil hervatten als Washington de vermeende schendingen van het juni-akkoord aanpakt . Een hoge Iraanse bron bevestigde op 12 augustus dat er 'geen vooruitgang' is geboekt .
• Iraanse voorwaarden. Teheran heeft verstrekkende eisen gesteld voor het heropenen van de Straat: het opheffen van de Amerikaanse marineblokkade en sancties, terugtrekking van alle Amerikaanse troepen uit de regio, en compensatie . Iran zegt dicht bij een apart akkoord te zijn met Oman over alternatieve vaarroutes, maar dat alleen is niet voldoende .
• Trump claimt 'totale controle'. Trump beweert via sociale media dat de VS de 'totale controle' heeft over de Straat van Hormuz en spreekt van een 'muur van staal'. Iran weerlegt dit fel en benadrukt dat de Straat geblokkeerd blijft .
• Bemiddeling. Er worden via tussenpersonen, waaronder Qatar en Oman, boodschappen uitgewisseld . Het Qatarese ministerie van Buitenlandse Zaken liet begin augustus weten dat er ontwerpen van een mogelijke overeenkomst circuleren, maar directe gesprekken zijn er niet .

Sanctiewet: Senaat akkoord, Huis moet nog stemmen

De Amerikaanse Senaat heeft op 7 augustus met een overweldigende meerderheid van 86 tegen 11 stemmen de 'Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026' aangenomen .

• Omvangrijk pakket. Deze wet breidt de sancties tegen Iran uit en voegt daar sancties aan toe op kopers van Russische olie en gas . Het stelt de president in staat om invoertarieven van tot wel 100 procent op te leggen aan de grootste afnemers van Russische energie .
• Onzeker lot in Huis. Het bericht van de Senaatsactie is op 10 augustus naar het Huis van Afgevaardigden gestuurd . Die moet nog over de wet stemmen. De controversiële tariefbepalingen stuiten echter op verzet van Democraten, sommige Republikeinen en industriële belangengroepen, waardoor het wetsvoorstel in het Huis vast kan lopen .