Straat van Hormuz op scherp: wapenstilstand VS-Iran loopt maandag af zonder nieuw akkoord

Scheepvaartverkeer vrijwel stilgelegd

• Het aantal schepen dat door de Straat van Hormuz vaart, is vrijwel tot stilstand gekomen op vrijdag 14 augustus, na de laatste aanvallen en nieuwe Amerikaanse dreigementen .
• Eerder in juli passeerden op een dag slechts 25 schepen de zeestraat (tegen 49 de dag ervoor), aldus maritiem data-analysebureau Kpler – een daling van 50 procent . Normaal gesproken gaat ongeveer een vijfde van de dagelijkse wereldwijde olie- en LNG-voorziening door deze smalle doorgang .

Vastgelopen onderhandelingen en uitgebreide eisen van Iran

• Op 8 augustus stelde de Iraanse Hoge Nationale Veiligheidsraad een uitgebreide lijst met voorwaarden voor heropening van de Straat. Secretaris Mohammad Bagher Zolghadr zei dat de VS moet:
  • De oorlog met Iran en zijn bondgenoten permanent beëindigen
  • De Amerikaanse zeeblokkade opheffen
  • Alle sancties intrekken
  • Troepen uit de regio terugtrekken
  • "Zijn gedrag corrigeren" en Iran nooit meer bedreigen
• De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Araghchi, verklaarde op 9 augustus dat er geen directe onderhandelingen meer gaande zijn tussen Teheran en Washington. Bemiddelaars proberen nog een manier te vinden om de gesprekken te hervatten .
• Beide partijen leggen steeds verstrekkendere eisen op tafel in plaats van elkaar te naderen . Het eerdere memorandum van overeenstemming van juni, dat de vijandelijkheden tijdelijk pauzeerde, is in feite ingestort .

Amerikaanse economische en militaire druk

• Op 13 augustus zeiden de VS dat zij de zeeblokkade van Iran "onbeperkt" kunnen handhaven, en dreigden zij de economische druk op te voeren nu het staakt-het-vuren afloopt .
• Op 14 augustus waarschuwden de VS dat zij de economische druk verder zouden opvoeren na de twee laatste scheepsaanvallen .
• Eerdere stappen omvatten: het intrekken van de Iraanse olie-exportlicentie (7 juli) ; het uitvoeren van honderden aanvallen op Iraanse doelen als vergelding voor scheepsaanvallen ; en de eis van Trump dat Iran schadevergoeding betaalt voor aan het conflict gerelateerde doden .

Olie- en benzineprijzen

• Brent crude sloot op 14 augustus op $88,52 per vat, een stijging van $1,45 (1,67 procent) op de dag. WTI noteerde $85,38 per vat .
• Het Internationaal Energieagentschap (IEA) verlaagde zijn olievraagprognose voor 2026 met 1,6 miljoen vaten per dag, vanwege de verstoring in de Straat van Hormuz .
• De Amerikaanse benzineprijzen stijgen omdat minder ruwe olie door de Straat van Hormuz de raffinaderijen onder druk zet. Trump heeft automobilisten gewaarschuwd zich voor te bereiden op hogere kosten .
• Half juli schoot de olieprijs kortstondig boven de $90 per vat toen het verkeer bijna volledig stillag .

Inzichten van experts

• Diplomatieke bronnen omschrijven de gesprekken als niet leidend tot een overeenkomst of zelfs maar een nieuw memorandum van overeenstemming. Iran's tegenstrijdige eisen maken een deal onbereikbaar .
• Analisten merken op dat Iran in feite al zijn belangrijkste eisen op tafel heeft gelegd (beëindiging van de Amerikaanse dreiging, financiële verlichting en Iraans beheer van de Straat), terwijl het de discussie over zijn nucleaire programma uitstelt – een onacceptabel vooruitzicht voor de regering-Trump .
• Het risico op een langdurige impasse is groot. Zonder directe VS-Iran-onderhandelingen lijkt het Omaanse bemiddelingskanaal onvoldoende om de kloof te overbruggen. Beide partijen verharden hun posities .