Einde van de stilte: VS maakt aantallen spyware-aftappen openbaar

Al bijna twintig jaar publiceert het Administrative Office of the U.S. Courts (AOUSC) jaarlijkse Wiretap Reports. Die rapporten laten zien hoeveel aftapmachtigingen federale en staatsrechters verlenen, uitgesplitst naar rechtsgebied, misdrijf en type apparaat . Maar één belangrijke categorie ontbrak altijd in de openbare cijfers: aftappen via spyware en hacktools — in overheidstaal 'network investigating techniques' (NIT's). Daar komt in 2029 verandering in.

De AOUSC bevestigt dat het een aparte categorie 'spyware/hacking' toevoegt aan het jaarlijkse Wiretap Report, te beginnen met gegevens over het kalenderjaar 2028, die in 2029 worden gepubliceerd . Het is de eerste keer dat burgers gestandaardiseerde, jaar-op-jaarcijfers krijgen over hoe vaak rechtbanken deze bijzonder indringende vorm van digitaal toezicht goedkeuren.

Hoe de nieuwe categorie erbij komt

De nieuwe NIT/spyware-categorie wordt ingevoegd als een extra gegevensveld binnen het bestaande Wiretap Report, dat is voorgeschreven door Title III van de Omnibus Crime Control and Safe Streets Act van 1968 . Een woordvoerder van de AOUSC zegt dat de wijziging een update vereist van de formulieren en procedures waarmee rechters en opsporingsdiensten gegevens aanleveren. Daarom gaat de maatregel pas in met de rapportagecyclus van 2028 . De eerste cijfers verschijnen in het rapport van 2029, over zaken uit 2028 .

Wat de nieuwe rapportage wel en niet dekt

Wat wél wordt gedekt: De nieuwe categorie volgt spyware en hacktools die opsporingsdiensten inzetten voor het onderscheppen van live, realtime communicatie — zoals telefoongesprekken, sms'jes en andere berichten op het moment dat ze over een netwerk gaan . Dit is het deel van NIT's dat onder de juridische definitie van een 'aftap' (wiretap) valt volgens Title III.

Wat níet wordt gedekt:

• Doorzoeken van apparaten: Het doorzoeken van een telefoon of computer nadat deze in beslag is genomen, valt erbuiten .
• Forensische uitlezingen op afstand: Het uitlezen van opgeslagen gegevens (foto's, bestanden, locatiegeschiedenis) zonder realtime onderschepping is uitgezonderd .
• Nationale veiligheidssurveillance: Aftappen onder de Foreign Intelligence Surveillance Act (FISA) of Executive Order 12333 worden niet meegenomen .

Kortom: de nieuwe rapportage beslaat slechts een deel van de hackcapaciteiten van de overheid — maar een deel dat tot nu toe volledig ondoorzichtig was.

Waarom privacy-experts dit zien als een grote transparantiewinst

De FBI gebruikt al sinds minstens 1998 hacktools en spyware om communicatie te onderscheppen, maar tot deze beleidswijziging was er geen systematische openbare verantwoording over hoe vaak rechters die technieken goedkeurden . Senator Ron Wyden, de Electronic Frontier Foundation (EFF) en de ACLU voeren al jaren actie om deze gegevens openbaar te krijgen. Zij stellen dat geheime surveillance die aan publieke verantwoording ontsnapt, fundamenteel haaks staat op de beginselen van het Vierde Amendement . De AOUSC heeft Wydens kantoor deze week over de wijziging geïnformeerd .

Door een aparte categorie toe te voegen aan een al langer bestaand, door het Congres verplicht openbaar rapport, wordt een voorheen ondoorzichtige surveillancepraktijk omgevormd tot een meetbaar, vergelijkbaar gegeven. Onderzoekers, het Congres en het publiek kunnen voortaan jaar-op-jaarontwikkelingen zien in hoe vaak de overheid spyware inzet om Amerikanen af te tappen — een cruciale stap voor geïnformeerd toezicht en democratische verantwoording.