Amerikaans ultimatum aan bondgenoten: kies kant in AI-race of verlies toegang tot Pax Silica

De sanctie — Deelname aan China's World Artificial Intelligence Cooperation Organisation (WAICO) leidt tot uitsluiting van Pax Silica, inclusief de samenwerkingsverbanden voor AI-modellen, halfgeleiders en toeleveringsketens van kritieke mineralen.

De aanleiding — Het ultimatum volgt op de lancering van WAICO in Shanghai op 16 juli 2026, met 29 oprichtende leden, waaronder Rusland, Brazilië en Kazachstan. De Chinese president Xi Jinping presenteerde WAICO als een rivaal van Pax Silica, met de nadruk op open-weight AI-modellen en AI-toegang voor het Mondiale Zuiden.

De bredere competitie

Pax Silica, gelanceerd door de Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken Jacob Helberg in december 2025, is het vlaggenschipinitiatief van het ministerie om AI- en halfgeleider-toeleveringsketens veilig te stellen — van kritieke mineralen via geavanceerde productie tot AI-infrastructuur — terwijl de afhankelijkheid van China wordt verminderd. WAICO is daarentegen gepositioneerd als een door China geleid intergouvernementeel orgaan gericht op ontwikkelingslanden, met een nadruk op het delen van AI-technologie en open-weight modellen.

Kazachstan is het brandpunt omdat het tegelijkertijd een Pax Silica-ondertekenaar, een WAICO-oprichtend lid en een bron van kritieke mineralen is die essentieel zijn voor de AI-toeleveringsketen — wat het een directe testcase maakt voor de Amerikaanse eis om te kiezen. Geen enkel ander land heeft naar verluidt een dubbel lidmaatschap.

De ontwerpbrief geeft aan dat Washington AI-samenwerking beschouwt als een nulsomcompetitie waarin dubbele alignering onaanvaardbaar is. Voor landen in het Mondiale Zuiden kan de keuze aanzienlijke economische en geopolitieke gevolgen hebben, terwijl beide supermachten strijden om de toekomst van kunstmatige intelligentie vorm te geven.