Datacenters koelen met palmolie: de belofte en de keerzijde van Sawit EcoTherm

In augustus 2026 kondigde het Maleisische Palmoliebestuur (MPOB) een opvallende oplossing aan voor een van de grootste problemen van de datacenterindustrie: het enorme waterverbruik. De technologie heet Sawit EcoTherm, een koelvloeistof op basis van palmolie die servers koelt door ze onder te dompelen in een niet-geleidende vloeistof. Dit moet de traditionele watergekoelde koeltorens overbodig maken .

Het voorstel stuit echter op felle kritiek van milieuorganisaties. Zij waarschuwen dat een nieuwe industriële vraag naar palmolie de ontbossing en het verlies van natuurgebieden in Zuidoost-Azië kan versnellen . Dit is wat we weten over de technologie, de huidige status en de afwegingen.

Wat is Sawit EcoTherm?

Sawit EcoTherm is een koelvloeistof voor immersiekoeling, ontwikkeld door de afdeling Geavanceerde Oleochemische Technologie van het MPOB, onder leiding van senior onderzoeker Dr. Noor Khairin Mohd . Het is ontworpen voor enkelfasige immersiekoeling: servers worden in een gesloten circulatiesysteem met de vloeistof gevuld, die de warmte direct van de componenten absorbeert zonder dat er koeltorens of ventilatoren nodig zijn .

Door het MPOB genoemde eigenschappen:

• Hoge diëlektrische sterkte: het geleidt geen elektriciteit en veroorzaakt geen kortsluiting
• Hoog vlampunt voor veiligheid
• PFAS-vrij
• Tot 95% biologische basis, afkomstig van duurzaam geproduceerde palmoliefracties
• Goed biologisch afbreekbaar en weinig ecotoxisch, aldus het MPOB

Het MPOB stelt dat immersiekoeling met Sawit EcoTherm het energieverbruik met 30 tot 50% kan verminderen in vergelijking met conventionele lucht- of waterkoeling . De naam 'Sawit' komt van het Maleisische woord voor oliepalm .

Huidige status: getest, maar nog niet te koop

Sawit EcoTherm is getest in echte operationele omgevingen, maar is nog niet commercieel verkrijgbaar. Er is nog geen prijs bekendgemaakt . Het MPOB is bezig met het finaliseren van een licentieovereenkomst met een binnenlandse fabrikant om de vloeistof op de markt te brengen .

In juli 2026 publiceerde het MPOB een officieel technologieoverdrachtsdocument (TT702), waarin staat dat de technologie formeel wordt aangeboden voor commerciële toepassing . Het document beschrijft de vloeistof als een "palmgebaseerde, niet-geleidende koelvloeistof" die "een hoge diëlektrische sterkte vertoont, waardoor veilige directe contactkoeling van dicht opeengepakte servercomponenten mogelijk is zonder risico op kortsluiting" .

Voordat het op grote schaal kan worden toegepast, zijn er meer proefprojecten, onafhankelijke technische validatie en een duidelijk prijsmodel nodig .

Het waterprobleem dat Sawit EcoTherm wil oplossen

Datacenters verbruiken enorme hoeveelheden water, bijna allemaal voor koeling. Volgens het Internationaal Energie Agentschap (IEA) verbruikte de wereldwijde datacentersector in 2024 naar schatting 560 miljard liter water. Het IEA verwacht dat dit cijfer meer dan zal verdubbelen tot 1,2 biljoen liter in 2030 door de opschaling van AI-infrastructuur .

Om het per locatie te bekijken:

• Een gemiddeld datacenter gebruikt ongeveer 1,1 miljoen liter per dag, evenveel water als zo'n 1.000 huishoudens .
• Grote hyperscale datacenters kunnen 3,8 tot 19 miljoen liter per dag verbruiken, vergelijkbaar met een stad van 10.000 tot 50.000 inwoners .
• Een gemiddeld datacenter van 100 megawatt gebruikt ongeveer 2 miljoen liter per dag, wat overeenkomt met het verbruik van 6.500 huishoudens .

Wereldwijd vertrouwt 75 tot 90% van de datacenters nog op watergekoelde systemen . Nu AI-werkbelastingen de vraag naar krachtigere chips en dichtere serverracks opdrijven, zullen deze cijfers naar verwachting sterk stijgen. Het MPOB schat dat alleen al de conventionele koeling van de groeiende Maleisische datacentersector tot 876 miljoen liter water per dag nodig zou kunnen hebben, ongeveer de dagelijkse behoefte van vier miljoen mensen .

Milieuzorgen: Kan palmolie een 'groene' koelvloeistof zijn?

Het voorstel heeft op verschillende fronten aanzienlijke kritiek gekregen:

Uitbreiding van palmolieplantages. Milieuorganisaties waarschuwen dat opschaling van Sawit EcoTherm de vraag naar nieuwe palmolieplantages kan aanwakkeren, wat ontbossing, veenbrand en verlies van leefgebied in Maleisië en Indonesië versnelt . De South China Morning Post meldde dat het voorstel "zorgen heeft gewekt dat het zou kunnen leiden tot een uitbreiding van palmolieplantages en een milieubelasting zou kunnen creëren" .

Verlies van biodiversiteit. De uitbreiding van palmolieteelt wordt in verband gebracht met de vernietiging van tropische regenwouden en de leefgebieden van bedreigde diersoorten, met name orang-oetans en Sumatraanse olifanten .

Concurrentie om grond. Maleisië probeert al landbouwgrond te beschermen tegen overname door de bouw van datacenters. The Business Times meldde dat Maleisië met deelstaatregeringen samenwerkt om landbouwgrond te beschermen, waarbij al zo'n 25.000 hectare is gereserveerd . Het toevoegen van palmolievraag voor koeling zou de druk op grond nog kunnen vergroten . De Maleisische regering streeft naar 81 datacenters in 2035, en sommige palmoliebedrijven schakelen hun landgoederen al om naar datacenter- en zonneprojecten .

CO2-voetafdruk. Zelfs met claims van duurzame inkoop, brengt de productie van palmolie een hoge CO2-schuld met zich mee wanneer bossen worden gekapt, wat de energie-efficiëntie van de koelvloeistof teniet zou kunnen doen .

Onbekende levenscyclusimpact. Onafhankelijke levenscyclusanalyses van Sawit EcoTherm – inclusief de biologische afbreekbaarheid, verwijderingsvereisten en netto-milieueffect vergeleken met synthetische alternatieven – zijn niet openbaar gemaakt .

Conclusie

Sawit EcoTherm biedt een veelbelovende waterloze koeloplossing voor een datacenterindustrie die met ernstige waterstress kampt. Maar de technologie bevindt zich nog in een pre-commercieel stadium, en de milieu-impact van palmolieproductie roept serieuze vragen op over de vraag of de afwegingen de moeite waard zijn. Zolang er geen onafhankelijke levenscyclusgegevens worden gepubliceerd en een duurzaam inkoopkader wordt gedemonstreerd, blijft de bewering dat een palmoliekoelvloeistof 'groener' is dan alternatieven onbewezen.

Correctie (augustus 2026): Een eerdere versie van dit artikel suggereerde dat Google's datacenters in 2025 10,9 miljard gallon water gebruikten. Dat cijfer, uit Google's 2026 Milieurapport, heeft betrekking op Google's totale wereldwijde waterverbruik in alle activiteiten, niet alleen datacenters . De hierboven aangehaalde IEA-cijfers over waterverbruik in datacenters blijven correct.