Russische ruwe olieproductie stort in: drones, sancties en verouderde velden nijpen de kraan dicht

Oekraïense drone-aanvallen op raffinaderijen en exportroutes

Oekraïne heeft het tempo van drone-aanvallen op Russische raffinaderijen sinds begin 2026 verdubbeld . In mei 2026 waren vrijwel alle grote raffinaderijen in centraal Rusland gedwongen hun productie te staken of terug te schroeven . De aanvallen bleven escaleren: in juli alleen al werden 18 raffinaderijen getroffen, waaronder de grootste van het land, de Omsk-raffinaderij. De Russische olieraffinage daalde daardoor tot het laagste niveau in 24 jaar, sinds 2002 .

De Orsk-raffinaderij werd in augustus geraakt en moest volledig sluiten. Reparaties kunnen tot zes maanden duren, omdat belangrijke onderdelen worden geïmporteerd en sancties de levering van vervangende onderdelen blokkeren . In mei 2026 lag de Russische ruwe olieproductie ongeveer 5% lager dan een jaar eerder, op 8,7 miljoen bpd, 10% onder het beoogde doel .

De Oekraïense 'deep strike'-campagne richt zich ook op opslagfaciliteiten, tankers en haveninfrastructuur. In juli 2026 werden ten minste 30 Oekraïense aanvallen op olie-infrastructuur geregistreerd, waaronder op vijf grote tankers, vijf havenfaciliteiten en twee pijpleidingen . De haven van Novorossiysk, een belangrijke exportterminal voor Russische ruwe olie aan de Zwarte Zee, kampt met verstoringen die de betrouwbaarheid van de zeetransporten bedreigen .

Strengere westerse sancties

De EU, het VK, de VS en hun bondgenoten hebben de prijsplafonds voor Russische ruwe olie stapsgewijs verlaagd en aanvullende beperkingen ingevoerd. Het 18e sanctiepakket van de EU bracht het prijsplafond voor ruwe olie met ingang van september 2025 terug tot $47,60 per vat. Een volgende aanpassing begin 2026 verlaagde het plafond verder tot $44,10 per vat . De Amerikaanse Senaat keurde in augustus 2026 de 'Lindsey O Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026' goed, die voorziet in heffingen tot 100% op landen die Russische olie importeren .

De sancties hebben de scheepvaart- en verzekeringskosten voor Russische olie met 10 tot 20% per reis doen stijgen, waardoor de winstgevendheid afneemt en de export naar Azië vertraagt . Volgens de Brookings Institution werken de sancties niet zozeer doordat ze de export stopzetten, maar doordat ze deze minder winstgevend maken: Rusland betaalt aanzienlijke bedragen om zijn olie te vervoeren, waarbij elke reis 10 tot 20% van de ladingwaarde kost .

Verouderde velden en krimpende reservecapaciteit

Naast de directe verstoringen kampt Rusland met een dieperliggend structureel probleem. Rystad Energy benadrukt dat oude, waterrijke putten langer stil blijven liggen, wat de effectieve reservecapaciteit vermindert. Het gebrek aan grootschalige nieuwe ontwikkelingen beperkt het vermogen van Rusland om de daling van de productie uit rijpe velden na 2027 te compenseren .

Rystad schat de reservecapaciteit van Rusland — vaten die snel weer in productie zouden kunnen worden genomen als alle beperkingen zouden worden opgeheven — op ongeveer 620.000 bpd in 2026, oplopend tot 700.000 bpd in 2027. Een groot deel van die capaciteit is echter gekoppeld aan oude, waterrijke putten die stil zijn gelegd vanwege OPEC+-quota en niet eenvoudig weer in bedrijf kunnen worden genomen .

Russische olieproducenten hebben de booractiviteiten in 2025 teruggebracht tot het laagste niveau in drie jaar: 29.140 kilometer aan productieputten, een daling van 3,4% ten opzichte van 2024. Sancties en lagere inkomsten knijpen de investeringen af . Deze onderinvestering versterkt de natuurlijke veldveroudering. In het hart van de Russische olie-industrie, Khanty-Mansiysk in West-Siberië, dat goed is voor ongeveer 40% van de nationale productie, daalt de productie al sinds 2009. Tussen 2019 en 2024 bedroeg de krimp meer dan 13% .

Verstoringen in de Zwarte Zee en mondiale prijsimpact

Uit de beschikbare gegevens blijkt dat Oekraïense drone-aanvallen gericht zijn op de haveninfrastructuur aan de Zwarte Zee, waaronder Novorossiysk. In juni 2026 was er een maand-op-maandstijging van 68% in ruwe-olieladingen in Novorossiysk, maar dit was deels het gevolg van het omleiden van schepen uit de Baltische havens, die ook waren verstoord . De bredere context — een wereldwijd krapper aanbod door meerdere factoren, waaronder de sluiting van de Straat van Hormuz, de Russische productiedaling en Iraanse verstoringen — houdt de oliemarkt onder druk. Het IEA signaleert een groeiend wereldwijd aanbodtekort in 2026 .

Vooruitzicht voor Ruslands onderhandelingspositie

De onderhandelingsmacht van Rusland ten opzichte van zijn resterende klanten, voornamelijk China en India, verzwakt om verschillende redenen:

• Dalende productie — De productie daalt sneller dan de officiële Russische prognoses. Het basisscenario van Rusland voor 2026 ging uit van 10,22 miljoen bpd (inclusief condensaat), maar de werkelijke productie van ruwe olie ligt daar ver onder .
• Een verwacht wereldwijd overschot in 2027 — Het IEA voorziet dat het wereldwijde aanbod de totale vraag in 2027 met 4,61 miljoen bpd zal overtreffen, uitgaande van een de-escalatie van de geopolitieke spanningen . In een markt die overstroomt met olie, kunnen kopers als China en India diepere kortingen eisen, waardoor Rusland zijn prijszettingsvermogen verliest.
• Sanctiegedreven kosteninflatie — Hogere scheepvaart- en nalevingskosten (toeslagen van 10 tot 20%) tasten de effectieve prijs aan die Rusland ontvangt, zelfs als de opgegeven verkoopprijs concurrerend lijkt .
• Structurele neergang is terminal — Zowel Rystad als Carnegie voorzien een langetermijndaling die Rusland moeilijk zal kunnen keren: zonder grootschalige nieuwe veldontwikkeling zal de productie richting 8 miljoen bpd in 2030 en lager gaan .

Kortom, Rusland wordt van alle kanten in de tang genomen: drone-aanvallen tasten het vermogen om te produceren en te raffineren aan; sancties verlagen de winstgevendheid en verhogen de transactiekosten; verouderende velden en onderinvestering doen de productiebasis krimpen; en een dreigend wereldwijd overschot in 2027 vermindert de toch al geringe prijszettingsmacht die het nog heeft bij een krimpend klantenbestand.