Vier krachten verpletteren de Oekraïense staalindustrie

Tegelijkertijd heeft het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) van de EU, dat op 1 januari 2026 volledig van kracht werd, de export van sommige Oekraïense fabrieken naar Europa effectief stilgelegd. ArcelorMittal Kryvy Rih meldt dat Europese klanten alle bestellingen voor het eerste kwartaal van 2026 annuleerden toen ze hoorden van de toepassing van CBAM .

2. Russische militaire aanvallen — directe vernietiging en operationele stopzettingen

Op 10–11 augustus 2026 trof een Russische ballistische raketaanval — waarbij Oekraïne stelt dat Noord-Koreaanse ballistische raketten zijn gebruikt — het Zaporizjstal-fabriekscomplex in Zaporizja. Zeven arbeiders kwamen om het leven en 21 anderen raakten gewond . De aanval beschadigde energie-eenheden en infrastructuur, waardoor Metinvest de activiteiten van Zaporizjstal volledig moest stilleggen . De bredere sector wordt voortdurend blootgesteld aan aanvallen op de energie-infrastructuur en de staalproductie in de eerste helft van 2026 stond al onder druk door oorlogsgerelateerde verstoringen .

3. Logistieke verstoringen — sluiting van de Zwarte Zee-corridor

De sluiting van de havens van Groot-Odesa heeft het belangrijkste maritieme exportkanaal van Oekraïne effectief afgesneden. Overland- en Donau-routes kunnen de verloren capaciteit niet vervangen . Directe schattingen wijzen op maandelijkse verliezen van $150–200 miljoen voor de Oekraïense metallurgiesector als gevolg van verminderde export . Zonder de zeecorridor moeten kolen via Europese havens worden aangevoerd en vervolgens per spoor naar Oekraïne worden getransporteerd — een route die ongeveer twee keer zoveel kost en tot 15% toevoegt aan de kolenprijs . De blokkade heeft ook de mijnbouwactiviteiten van Metinvest gedwongen om de winning met ongeveer 30% te verminderen .

4. Stijgende binnenlandse kosten — spoortarieven, energie, arbeid en valutadevaluatie

• Spoorvracht: Ukrzaliznytsia dringt aan op een verhoging van de vrachttarieven met 45% of meer; de branchevereniging waarschuwt dat dit catastrofaal zou zijn voor een al krimpende sector. Een verhoging van 30% is al goedgekeurd, wat oproepen tot terugdraaiing heeft uitgelokt .
• Energie- en inputkosten: De kosten voor elektriciteit, aardgas en steenkool stijgen tegelijkertijd, waardoor de marges van alle kanten worden uitgeknepen .
• Arbeidstekorten: De oorlog heeft geleid tot een ernstig en groeiend tekort aan arbeidskrachten in de hele sector .
• Valutadevaluatie: De devaluatie van de hryvnia draagt bij aan de inflatie van de inputkosten .

Verwachte cascade-economische gevolgen

Instorting van de staalproductie. GMK Center voorspelt dat na een staalproductie van 7,4 miljoen ton in 2025, 2026 een aanzienlijke krimp zal zien — prognoses wijzen op een daling tot ongeveer 5–5,5 miljoen ton als de druk aanhoudt . Alleen al Zaporizjstal riskeert de helft van haar capaciteit te moeten stilleggen .

Verlies van exportinkomsten van $150–200 miljoen per maand alleen al door de sluiting van de zeecorridor , waarbij het EU-quotaregime de exportvolumes met toegevoegde waarde verder beperkt.

Banenverlies. De staalvakbond heeft gewaarschuwd dat een verhoging van de spoortarieven met 45% alleen al 300.000 banen in de mijnbouw- en metallurgieketen zou bedreigen .

Tekorten op de binnenlandse markt. Bepaalde productcategorieën — met name wapeningsstaal en buizen — hebben al te maken met tekorten, en gecoate platte producten uit Turkije en andere bronnen kunnen verdwijnen of sterk in prijs stijgen .

Verzwakte fiscale en deviezenpositie. Staal en ijzererts behoren nog steeds tot de grootste exportverdieners van Oekraïne. Het gecombineerde verlies aan exportinkomsten, verminderde productie en hogere inputkosten zullen de belastinginkomsten verminderen, het handelstekort vergroten en extra druk leggen op de hryvnia en de staatsbegroting op een moment dat Oekraïne sterk afhankelijk is van buitenlandse hulp.

Risico op structurele de-industrialisatie. Analisten omschrijven 2026 als een potentieel 'keerpunt' — de industrie wordt voor het eerst tegelijkertijd van zowel de kosten- als de inkomstenkant uitgeknepen . Als de EU haar huidige quotaregime en CBAM handhaaft zonder een uitzondering voor Oekraïne, zal de staalsector van het land mogelijk nooit volledig herstellen, zelfs niet na het einde van de vijandelijkheden.