Europese gasopslag op het laagste peil in 18 jaar: hoe een Hormuz-blokkade, verstoorde prijssignalen en een felle LNG-strijd de wintervoorraad bedreigen

De gasopslagcrisis in Europa in 2026 is het gevolg van een samenloop van geopolitieke aanbodschokken, gebroken prijsprikkels en toenemende mondiale concurrentie om vloeibaar aardgas (LNG). Dit artikel legt uit wat er aan de hand is, waarom het ertoe doet en wat we deze winter kunnen verwachten.

Hoe ernstig is de situatie?

Begin augustus 2026 was de EU-gasopslag voor circa 57-58% gevuld — ongeveer 12 procentpunten onder het vijfjarig seizoensgemiddelde en het laagste peil voor deze periode van het jaar sinds ten minste 2011 . De EU begon het injectieseizoen in april met slechts 31 miljard kubieke meter (bcm) in opslag, het laagste niveau sinds 2018. Om de informele EU-doelstelling van 90% vulgraad voor 1 november te halen, moet de EU nog netto 68 bcm injecteren. Het huidige tempo is daar volstrekt onvoldoende voor .

Duitsland, de grootste gasverbruiker van Europa, heeft het nog moeilijker. De Duitse gasopslag stond in augustus op slechts 47% van de nationale capaciteit — het laagste vulpercentage sinds het begin van de metingen .

De kernoorzaak: de sluiting van de Straat van Hormuz

De crisis vindt zijn directe oorzaak in de Amerikaans-Israëlische militaire campagne tegen Iran, die eind februari 2026 begon. Als vergelding sloten Iraanse strijdkrachten de Straat van Hormuz effectief af. Hierdoor kwam de doorvaart van ruwweg 20 miljoen vaten olie per dag en ongeveer 20-25% van het wereldwijde LNG tot stilstand . Deze gebeurtenis haalde een cruciale hoeveelheid LNG van de wereldmarkt, verscherpte het aanbod overal en stuwde de spotprijzen fors omhoog .

Europa betrekt naar schatting 12-14% van zijn LNG uit Qatar, dat via de Straat van Hormuz wordt vervoerd . Die aanvoer is volledig weggevallen.

Waarom handelaren niet vullen: verstoorde prijssignalen (backwardation)

Ondanks de hoge gasprijzen is het vullen van de opslag stilgevallen. De reden is een fenomeen genaamd backwardation op de TTF-termijncurve.

Gedurende een groot deel van 2026 handelen zomerprijzen (directe levering) tegen een hogere prijs dan winterprijzen — precies het omgekeerde van het normale patroon . Normaal gesproken moeten winterprijzen hoger zijn dan zomerprijzen, met een marge die voldoende is om de injectie- en opslagkosten te dekken, om het economisch aantrekkelijk te maken om gas op te slaan. Nu het seizoensverschil sinds begin mei gemiddeld min €1,2 per MWh bedraagt, en decemberfuture onder de prijs voor onmiddellijke levering noteert, is de commerciële prikkel om gas in de opslag te pompen vrijwel verdwenen .

Dit is een structurele breuk met normale seizoenspatronen en een belangrijke reden waarom het vullen van de opslag stokt, ondanks de hoge directe prijzen .

De dynamiek van Amerikaanse LNG-export: niet genoeg om het gat te dichten

Sinds het wegvallen van Russisch pijpleidinggas is de VS de belangrijkste marginale LNG-leverancier van Europa geworden. De sluiting van Hormuz heeft de wereldwijde LNG-markt echter extreem krap gemaakt. Amerikaanse LNG-ladingen worden naar de hoogste bieder getrokken — vaak Azië, waar de concurrentie om spotladingen is geïntensiveerd . Ook al draait de Amerikaanse exportcapaciteit op volle toeren, de hoeveelheid LNG die beschikbaar is voor injectie in Europese opslagplaatsen is beperkt, omdat de wereldmarkt structureel onderbevoorraad is door het wegvallen van LNG-transit via Hormuz .

Het Europees Agentschap voor de Samenwerking van Energieregulators (ACER) heeft gewaarschuwd dat de EU "aanzienlijk hogere LNG-importen" nodig heeft dan nu het geval is .

Bijkomende factoren

De Franse nucleaire vloot, de grootste van Europa, kampt al jaren met onderhouds- en productieproblemen. Dit vermindert de basislast aan koolstofarme elektriciteit en vergroot de afhankelijkheid van gasgestookte elektriciteitscentrales, wat extra druk legt op het gassysteem tijdens het injectieseizoen. Lage waterstanden van de Rijn hebben in het verleden het transport van kolen en stookolie over de rivier verstoord tijdens droge Europese zomers, waardoor men gedwongen was meer gas te verbranden voor elektriciteitsopwekking. De belangrijkste rapportages uit 2026 wijzen dit echter niet aan als een primaire oorzaak.

De resterende Russische pijpleidinggasstromen via Oekraïne en TurkStream zijn blijven doorlopen, maar in gereduceerde en politiek onzekere volumes. De oorlog met Iran heeft de markt zozeer verscherpt dat zelfs deze marginale stromen meer gewicht in de schaal leggen dan ze in een evenwichtige markt zouden doen .

Verwachtingen voor de winter

Wood Mackenzie voorspelt dat de opslag aan het einde van het injectieseizoen onder de 70% van de capaciteit zal blijven . Rapidan schat dat de vulgraad in november slechts ongeveer 65% zal bedragen . De eigen EU-doelstelling van 90% is zo goed als onbereikbaar, en zelfs het verlaagde streefcijfer van 80% vereist een aanzienlijk hoger injectietempo dan de huidige marktomstandigheden ondersteunen .

Het meest waarschijnlijke scenario is niet een onmiddellijk fysiek tekort, maar aanzienlijk hogere winterprijzen en een verhoogd risico op prijspieken bij een eventuele koudegolf . Eind juli 2026 lagen de Europese gasprijzen al meer dan 50% boven de dieptepunten van juni .