Vijfde hittegolf van zomer 2026 teistert Europa: een continent in crisis

Historisch natuurbrandseizoen in het Verenigd Koninkrijk

Het Verenigd Koninkrijk kent een historisch natuurbrandseizoen. Op 10 augustus was al meer dan 23.359 hectare verbrand, met 72 branden groter dan 30 hectare . Natuurbranden in Engeland en Wales bereikten een recordniveau; brandweercommandanten waarschuwden dat de hulpdiensten het nauwelijks aankonden. Op de heetste dag van het jaar sloegen de vlammen van kurkdroge velden over naar woonhuizen in de West Midlands . De National Fire Chiefs Council meldde dat juli de drukste maand ooit was voor natuurbranden, met 966 branden dit jaar, waarvan 458 alleen in juli .

Ernstige droogte en verlamde rivieren

Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de EU meldde dat de vier grote rivieren van Europa – de Loire, Po, Rijn en Donau – in augustus op recordlage waterstanden stonden . De Rijn bereikte recorddiepten in Keulen (Duitsland) en Lobith (Nederland) – lager dan ooit sinds het begin van de metingen . De waterstand was zo laag dat grote delen onbevaarbaar dreigden te worden voor vrachtschepen; bij de cruciale bottleneck Kaub laadden schepen soms nog maar een vijfde van de normale capaciteit . Ook de Donau bereikte historische dieptepunten, met ernstige gevolgen voor energie en transport in Centraal-Europa . Het cruiseschip Viking Ullur liep vast op een zandbank in de Donau, waardoor 186 passagiers geëvacueerd moesten worden .

Kernenergie en energieverstoringen

Hongarije kwam dicht bij een gedwongen stilstand van zijn enige kerncentrale (Paks) omdat de lage waterstand van de Donau de koeling van de reactor in gevaar bracht . De centrale draaide vervolgens op slechts 80% van zijn capaciteit . De extreem lage waterstanden op zowel de Rijn als de Donau verstoorden de energieopwekking, het goederenvervoer en de industriële toeleveringsketens – het scheepvaartverkeer voor chemicaliën, olieproducten en andere goederen werd fors ingeperkt . Voor het eerst in hun geschiedenis moesten Hongarije en Roemenië atoomreactoren stilzetten die normaal door de Donau worden gekoeld .

Graanoogsten

Wijdverbreide droogte, versterkt door terugkerende hittegolven, beschadigde de landbouwproductie op het hele continent. Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de EU merkte op dat aanhoudende droogte en zware hittegolven sinds mei de droogteomstandigheden in Europa gedurende het hele groeiseizoen hadden verergerd . De Britse regering legde boeren irrigatiebeperkingen op en voerde in sommige regio's een tuinslangverbod in; meer dan 27 miljoen mensen leefden onder waterbeperkingen .

Oversterfte

EuroMOMO-gegevens (gesteund door het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding) lieten tijdens de hittegolf van eind juni alleen al meer dan 10.000 extra sterfgevallen in West-Europa zien . Meer dan 9.000 daarvan betroffen mensen van 65 jaar en ouder . In het VK wordt geschat dat meer dan 2.700 mensen in Engeland en Wales zijn overleden aan hittegerelateerde oorzaken tijdens recente hittegolven . Frankrijk meldde ongeveer 1.000 extra sterfgevallen tijdens de junihittegolf alleen . De directeur-generaal van de WHO meldde dat sinds 21 juni meer dan 1.300 extra sterfgevallen in verband met hoge temperaturen waren geregistreerd . Een studie van Imperial College London wees uit dat door de mens veroorzaakte klimaatverandering het aantal hittegerelateerde sterfgevallen tijdens de vroege zomerhittegolf in 12 Europese steden bijna verdrievoudigde, goed voor ongeveer 1.500 extra doden . Het Britse Met Office schatte dat klimaatverandering verantwoordelijk was voor 42% van de hittegerelateerde sterfgevallen in Engeland en Wales .

Wetenschappelijke toewijzing

De hittegolven van 2026 werden onomstotelijk in verband gebracht met door de mens veroorzaakte klimaatverandering als gevolg van het verbranden van fossiele brandstoffen . Wetenschappers waarschuwden dat Europa sneller opwarmt dan welk ander continent dan ook . Onderzoek naar toewijzing wees uit dat klimaatverandering de hittegolven versterkte en het aantal hittegerelateerde sterfgevallen "bijna verdrievoudigde" in vergelijking met een wereld zonder door de mens veroorzaakte opwarming . Een groep wetenschappers van World Weather Attribution stelde dat de hittegolf van eind juni "vrijwel onmogelijk" zou zijn geweest zonder door de mens veroorzaakte klimaatverandering .