Trump dreigt Straat van Hormuz tot Amerikaans grondgebied te verklaren – internationaal recht zegt iets anders

President Donald Trump heeft gezegd dat hij de Straat van Hormuz 'binnenkort' zal uitroepen tot Amerikaans grondgebied. De uitspraak, gedaan tijdens een rally in Garden City, New York op 14 augustus 2026, heeft geen enkele basis in het moderne internationaal recht, stuit op directe afwijzing door Teheran en komt op een moment dat de wereldwijde oliemarkten al zwaar onder druk staan door de vrijwel totale blokkade van de zeestraat.

Hierna volgt een feitelijk overzicht van wat Trump zei, de juridische realiteit, de reactie van Iran, het mislukte bestand en de impact op de olieprijzen – allemaal gebaseerd op berichtgeving tot en met 14 augustus 2026.

Trumps 'Amerikaans grondgebied'-verklaring

Tijdens een bijeenkomst in Garden City zei Trump: 'Als we klaar zijn met het verslaan van Iran – dat wordt heel erg verslagen – zal ik binnenkort de Straat van Hormuz uitroepen tot een grondgebied van de Verenigde Staten.' Hij voegde eraan toe dat de VS een blokkade heeft ingesteld en dat 'geen schip er doorheen komt tenzij wij dat willen' .

De opmerking volgde op een reeks berichten op Truth Social waarin Trump beweerde dat de VS 'totale controle' heeft over de zeestraat. Hij schreef: 'IK DENK DAT WE HEM ZULLEN HOUDEN.' Ook tegen Fox News zei hij diezelfde dag dat de VS 'stevige controle' heeft over de waterweg .

Juridische status: een internationale zeestraat, geen Amerikaans grondgebied

De Straat van Hormuz is een internationale waterweg die valt onder het VN-Zeerechtverdrag (UNCLOS). Hierin staat dat de doorgang (transit passage) niet mag worden belemmerd . Op het smalste punt is de straat minder dan 30 zeemijl breed – 21 zeemijl op het nauwste stuk – en de wateren liggen binnen de territoriale zeeën van Iran en Oman. Beide landen claimen een territoriale zee van 12 zeemijl .

Volgens het internationaal recht behouden kuststaten soevereiniteit over hun territoriale zee, maar die soevereiniteit is onderworpen aan het recht van transit passage voor alle schepen, inclusief oorlogsschepen . Dit recht mag niet worden opgeschort .

Een belangrijke complicatie: noch de Verenigde Staten noch Iran zijn partij bij UNCLOS . Iran heeft het verdrag wel ondertekend maar niet geratificeerd, en de VS heeft het eveneens ondertekend maar nooit geratificeerd . Rechtsgeleerden wijzen erop dat Iran niet aan de UNCLOS-transitnormen kan worden gehouden als verdragsrecht, hoewel sommigen stellen dat het regime inmiddels gewoonterecht is geworden .

Een eenzijdige Amerikaanse soevereiniteitsverklaring over de zeestraat heeft geen enkele basis in het internationaal recht en zal vrijwel zeker worden verworpen door de internationale gemeenschap, inclusief de VN . De Internationale Maritieme Organisatie (IMO) van de VN heeft lidstaten al opgeroepen de Iraanse soevereiniteitsclaims over de straat niet te erkennen ; dezelfde logica zou gelden voor een Amerikaanse claim.

Irans tegenclaim: 'Onder Iraans beheer en controle'

Iran heeft de bewering van Trump resoluut van de hand gewezen. Op 13 augustus verklaarde de nieuw benoemde leider van de Iraanse Basij-militie, Hossein Taeb, dat de zeestraat 'onder het beheer en de controle van de Islamitische Republiek' staat en dat zij niet zal worden heropend tenzij de VS akkoord gaat met de eisen van Iran en zijn gedrag verandert .

Iran liet in juli ook aan de VN-scheepvaartorganisatie weten dat 'delen van de Straat van Hormuz binnen de territoriale wateren van de Islamitische Republiek Iran vallen' en dat het gezag heeft over die delen . Teheran stelt dat een kuststaat volgens het internationaal zeerecht soevereiniteit uitoefent over zijn territoriale zee .

De tegenstrijdige claims zorgen voor een patstelling waarin beide partijen elkaar beschuldigen van schending van internationale normen en geen van beiden juridisch een duidelijke voorsprong heeft.

Bestand ingestort: van Islamabad naar hernieuwde vijandelijkheden

In juni 2026 werd een 14-punten tellend Islamabad Memorandum van Overeenstemming getekend, bemiddeld door Pakistan. Hierin werd een einde aan de vijandelijkheden en heropening van de zeestraat afgekondigd . Het akkoord moest een periode van 60 dagen bieden voor onderhandelingen over een permanente oplossing .

Het akkoord brokkelde echter binnen enkele weken af. Op 8 juli verklaarde Trump dat het 'voorbij' was . Halverwege juli hadden hernieuwde Amerikaans-Iraanse vijandelijkheden het bestand verder uitgehold, waarbij beide partijen elkaar beschuldigden van schendingen . De VS voerden nieuwe luchtaanvallen uit, en Iran reageerde met aanvallen op handelsschepen .

Op 12 augustus liet een hoge Iraanse bron aan Reuters weten dat er 'geen gesprekken zijn over verlenging van het 60-dagen bestand' en dat Iran eist dat Washington terugkeert naar het oorspronkelijke interim-akkoord .

Impact op de wereldwijde olievoorziening en scheepvaart

De Straat van Hormuz wordt sinds 28 februari 2026 grotendeels geblokkeerd door Iran, nadat de VS en Israël hun luchtoffensief tegen Iran waren begonnen . Het aantal schepen dat de waterweg passeert, daalde halverwege augustus naar een weeklaagtepunt van acht geregistreerde schepen .

Het Internationaal Energieagentschap (IEA) waarschuwt dat de wereldwijde olievoorraden 'in hoog tempo slinken' . De olie- en aardgasprijzen zijn als gevolg van de blokkade fors gestegen . Het scheepvaartverkeer blijft 'miniem', ondanks Trumps bewering dat de zeestraat open is .

Trump over benzineprijzen: 'Betaal iets meer aan de pomp'

Op 14 augustus drong Trump er bij Amerikanen op aan om 'iets hogere benzineprijzen' te accepteren als de noodzakelijke prijs om te voorkomen dat Iran een kernwapen krijgt . Hij zei tegen de menigte: 'Als je iets meer betaalt aan de pomp, bedenk dan dat je dat doet om te voorkomen dat Iran een kernbom krijgt.'

Dit past in een patroon dat zich sinds het begin van het conflict aftekent. Sinds de oorlog eind februari begon, heeft Trump de zorgen over stijgende brandstofkosten herhaaldelijk gebagatelliseerd:

• In maart 2026 zei hij 'geen enkele zorg' te hebben over stijgende benzineprijzen .
• In april gaf hij toe dat de prijzen 'tot november hoog zouden kunnen blijven' .
• In juni zei hij dat hij 'hield van' inflatie, omdat de prijzen zouden dalen na afloop van de oorlog .

De gemiddelde Amerikaanse benzineprijs voor gewone benzine lag in april 2026 boven de 4 dollar per gallon en is sindsdien hoog gebleven .