Iran’s parlement versnelt wetgeving voor controle over Straat van Hormuz, VS reageert met sancties en blokkade

Iraanse parlement heeft een formele wetgevingspush in een stroomversnelling gebracht om staatscontrole over de Straat van Hormuz uit te oefenen, terwijl de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) al de feitelijke militaire controle over de waterweg uitoefent. De VS reageert met escalerende sancties, een marineblokkade en nieuwe militaire aanvallen, maar de patstelling blijft onverminderd voortduren, met ernstige gevolgen voor het scheepvaartverkeer en de olieprijzen.

Het wetsvoorstel en de beperkingen van Iran

Het Iraanse parlement heeft in juli 2026 het wetsvoorstel 'Strategisch Actieplan voor het Waarborgen van de Veiligheid en Duurzame Ontwikkeling van de Straat van Hormuz en de Perzische Golf' ingediend . Op 9 augustus keurde de Commissie voor Nationale Veiligheid en Buitenlands Beleid de algemene hoofdlijnen goed zonder enige tegenstem, waarmee de weg werd vrijgemaakt voor een stemming in het voltallige parlement .

Het voorgestelde wetsvoorstel zou schepen uit de Verenigde Staten, Israël en andere landen die Teheran als 'vijandig' beschouwt, de toegang tot de Straat van Hormuz ontzeggen . Het stelt ook boetes voor van maximaal 20% van de ladingwaarde van een schip voor overtreders en de oprichting van een onafhankelijk Iraans orgaan om de waterweg te beheren . Schepen zouden effectief Iraanse toestemming nodig hebben om te passeren . Het parlement had eerder twaalf afzonderlijke wetsontwerpen naar de commissie verwezen, allemaal gericht op het uitoefenen van strategisch beheer over de zeestraat .

IRGC's huidige controle over de waterweg

Iran heeft de 'strikte controle' over de Straat van Hormuz opnieuw ingesteld, waarbij IRGC-vaartuigen actief schepen onderscheppen en erop vuren . Hoge militaire functionarissen verklaren dat beide zijden van de zeestraat stevig onder Iraanse controle staan en dat geen enkel schip kan passeren zonder Iraanse toestemming . Op 11 augustus was het aantal dagelijkse scheepspassages gedaald tot ongeveer zes schepen, tegen een gemiddelde van ongeveer elf over de voorgaande tien dagen .

De IRGC en de Iraanse Opperste Nationale Veiligheidsraad stellen dat de zeestraat gesloten blijft totdat de VS een einde maakt aan zijn militaire operaties en blokkade, de bevroren Iraanse tegoeden vrijgeeft, stopt met aanvallen op Iraanse schepen en instemt met een staakt-het-vuren in de hele regio, inclusief Libanon en Gaza . De IRGC heeft verklaard dat heropening niet gekoppeld is aan onderhandelingen met Oman, maar afhankelijk is van de aanvaarding van de Iraanse eisen door de VS .

Amerikaanse reactie: sancties, blokkade en militaire escalatie

Het Office of Foreign Assets Control (OFAC) van het Amerikaanse Ministerie van Financiën vaardigde op 13 augustus een waarschuwing uit over sanctierisico's voor entiteiten die Iraanse 'tol'-eisen voor veilige doorgang betalen . Op 29 juli legden de VS sancties op aan tien entiteiten en acht tankers die betrokken waren bij Iraanse pogingen om de Straat van Hormuz te 'gelde te maken', waaronder verzekeringsmakelaars en brievenbusfirma's . De VS en Golfbondgenoten stelden ook een resolutie van de VN-Veiligheidsraad voor die verdere sancties dreigde tenzij Iran de aanvallen en toleisen staakt .

De VS heeft als reactie op de hernieuwde Iraanse aanvallen op commerciële schepen een marineblokkade opnieuw ingesteld . Het Amerikaanse leger heeft meerdere golfen van aanvallen uitgevoerd op Iraanse doelen, vergunningen voor Iraanse olieverkoop ingetrokken en een olie-embargo opnieuw ingesteld . President Trump heeft herstelbetalingen van Iran geëist als voorwaarde voor een akkoord, wat de onderhandelingen verder bemoeilijkt .

De confrontatie is uitgegroeid tot een actief conflict, waarbij Iran vergeldingsaanvallen heeft uitgevoerd op Amerikaanse militaire installaties in de regio . Beide partijen verwerpen elkaars claims over de controle over de zeestraat, en diplomatieke gesprekken blijven in een impasse .

Gevolgen voor scheepvaart en olieprijzen

Het verkeer door de zeestraat is drastisch afgenomen. Op 11 augustus daalde het aantal dagelijkse scheepspassages tot ongeveer zes schepen, tegen een gemiddelde van ongeveer elf over de voorgaande tien dagen . De VS en Iran doen tegenstrijdige claims over het normale verkeer, maar onafhankelijke gegevens bevestigen de ernstige verstoring .

Brent-olie steeg op 9 augustus naar ongeveer $88 per vat, een stijging van bijna 5%, gedreven door tanende hoop op een heropeningsakkoord . Het EIA verhoogde zijn Brent-prognose voor 2026 naar $86,81 per vat (van $81,91) vanwege de verwachte aanhoudende verstoringen tot en met augustus . De benzineprijzen in de VS naderen $4 per gallon .

Analisten waarschuwen dat als de impasse aanhoudt tot na half augustus, de olieprijsstijgingen scherper en minder 'goedaardig' kunnen worden . De patstelling heeft de wereldwijde energiemarkten voor olie, aardolieproducten en aardgas al verstoord .