De zomer van 2026: hittegolven en droogte leiden tot catastrofale oogstverliezen in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk

De zomer van 2026 wordt in Europa gekenmerkt door een reeks intense hittegolven en wijdverbreide droogte – omstandigheden die wetenschappers toeschrijven aan door de mens veroorzaakte klimaatverandering, versterkt door El Niño. De gevolgen voor de landbouw in Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk zijn catastrofaal, met oogstmislukkingen die decennia niet zijn voorgekomen, scherpe prijsstijgingen voor basisgroenten en een champagneoogst die vroeger begon dan ooit tevoren.

Frankrijk: kleinste maïsoogst sinds de jaren zeventig

Frankrijk, de grootste graanproducent van Europa, is bijzonder zwaar getroffen. De maïsoogst zal naar verwachting met 35 tot 50% dalen, waarbij de productie mogelijk voor het eerst sinds de historische droogte van 1976 onder de 8 miljoen ton uitkomt . Een prognose van het Franse ministerie van Landbouw van half augustus schat de oogst op ongeveer 9,0 miljoen ton – een daling van 35% ten opzichte van 2025 en de kleinste sinds 1980 . Het Amerikaanse ministerie van Landbouw (USDA) voorspelt de Franse maïsproductie voor het oogstjaar 2026/27 op 10,0 miljoen ton, een daling van 26% ten opzichte van vorig jaar en het laagste niveau sinds het oogstjaar 1990/91 .

De schade blijft niet beperkt tot maïs. Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek (JRC) van de Europese Commissie meldt dat herhaalde hittegolven de korrelvulfase van wintergewassen hebben verkort en de oogst hebben vervroegd, waardoor de EU-ramingen voor de graanopbrengst met 1–4% naar beneden zijn bijgesteld . Het areaal dat in Frankrijk met maïs is ingezaaid, is met 21% gedaald doordat boeren zijn overgestapt op zonnebloemen of het land braak hebben laten liggen . Sommige boeren zijn al begonnen met het hakselen van verdorde maïsplanten om als veevoer te gebruiken .

Verenigd Koninkrijk: slechtste graanoogst in veertig jaar

De Britse graanoogst van 2026 zal naar verwachting de slechtste zijn sinds het begin van de vergelijkbare registraties in 1984 . De Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) schat dat de hitte en droogte de productie van granen en oliehoudende zaden met 2,5 miljoen ton hebben doen dalen, wat boeren ongeveer £390 miljoen kost . De tarweopbrengst bedraagt gemiddeld slechts 6,8 ton per hectare, ver onder het tienjarig gemiddelde van 7,9 ton .

De National Farmers' Union (NFU) waarschuwt voor mogelijke voedselschaarste en beschrijft de tarwe- en haveropbrengsten als "zeer, zeer slecht". Veehouders moeten nu al hun wintervoervoorraden aanspreken omdat ze onvoldoende gras kunnen verbouwen . De situatie volgt op de warmste junimaand ooit gemeten in Engeland en de droogste julimaand ooit voor zowel Engeland als Wales .

Groenteprijzen rijzen de pan uit

Consumenten merken de gevolgen aan de kassa. In Frankrijk waren courgettes in juli 32% duurder dan een jaar eerder, tomaten 31% en sperziebonen 24%, volgens consumentenorganisatie Familles Rurales .

In het Verenigd Koninkrijk zijn de prijsstijgingen nog dramatischer. De groothandelsprijs voor komkommers is meer dan verdubbeld – van £0,99/kg vóór de eerste hittegolf naar £2,09/kg eind juli . Tomaten zijn in de groothandel meer dan 60% duurder geworden, ijsbergsla 90% en aardappelen meer dan 40% . Uit een Brits onderzoek blijkt dat een stijging van 10% in de groothandelsprijzen van fruit en groenten kan leiden tot een prijsstijging van 1–2% in de winkel . Ook de verwachting voor de bredere voedselinflatie is zorgwekkend: Oxford Economics voorspelt dat de voedselinflatie in de eurozone zal stijgen van 1,5% in juni 2026 naar ongeveer 3% in 2027 .

De hittegolf van juni kost €2 miljard

Alleen al de hittegolf van juni 2026 heeft de Europese graanboeren naar schatting €2 miljard (£1,7 miljard) aan gederfde inkomsten gekost. Naar schatting 9 miljoen ton aan gewassen – tarwe, gerst, maïs en haver – in de EU en het VK is verloren gegaan . Frankrijk en Hongarije zijn het zwaarst getroffen. De nettovermindering van 9 miljoen ton komt overeen met de totale verwachte graanproductie van Oostenrijk, Ierland en Nederland samen .

Champagne: vroegste oogst ooit, laagste opbrengst sinds de pandemie

Champagne beleeft een van de meest extreme groeiseizoenen in zijn moderne geschiedenis. De druivenpluk begon in sommige gebieden al op 8 augustus – de vroegste oogst ooit – als gevolg van een versnelde rijping door opeenvolgende hittegolven, na een voorjaarsvorst die naar schatting 40% van de knoppen heeft vernietigd .

Het Comité Champagne heeft de verhandelbare opbrengst voor 2026 vastgesteld op 8.800 kg/ha, wat overeenkomt met ongeveer 250 miljoen flessen – de laagste commerciële opbrengst in de moderne geschiedenis van de appellatie, afgezien van de door corona getroffen oogst van 2020 . Dit is het vierde opeenvolgende jaar van verlagingen, een daling ten opzichte van 12.000 kg/ha in 2022 .

De klimaatscontext

Naar schatting 38% van het EU-grondgebied heeft momenteel te kampen met droogte . Wetenschappers en functionarissen schrijven de uitzonderlijke hitte toe aan de door de mens veroorzaakte klimaatverandering, versterkt door El Niño. Samen zorgden zij voor recordbrekende junitemperaturen en wat boeren omschrijven als een "volkomen meedogenloze" zomer in West-Europa . Met meer dan 70% van Engeland dat nu officieel in een droogteperiode verkeert en het waterpeil in stuwmeren gedaald tot 69% – 11,6% lager dan het historisch gemiddelde – is de crisis nog lang niet voorbij .