Europese oogstcrisis 2026: hittegolven en droogte vernietigen Franse maïs en Brits graan

Europa wordt geteisterd door een zware landbouw- en economische crisis als gevolg van de recordbrekende hittegolven en droogte in de zomer van 2026. De schade is enorm: van verdorde maïsvelden in Frankrijk tot kale graanakkers in het Verenigd Koninkrijk. Groenteprijzen schieten omhoog en de verwachte economische groei van de EU dreigt volledig te verdampen. Wetenschappers waarschuwen dat dit de ‘nieuwe normaal’ is voor een continent dat wordt geconfronteerd met door de mens veroorzaakte klimaatverandering .

Franse maïsoogst: kleinste sinds 1980 en nog steeds dalend

Frankrijk, de grootste graanproducent van Europa, staat voor de kleinste maïsoogst in decennia. Het Franse ministerie van Landbouw raamt de oogst voor 2026 op slechts 9 miljoen ton, een daling van 35% ten opzichte van vorig jaar en het laagste niveau sinds 1980 .

• Het ingezaaide areaal kromp met 21% en de gemiddelde opbrengst daalde met 18,5% tot 70,3 kwintaal per hectare. Voor niet-geïrrigeerde maïs was de daling met 23% nog groter . Begin juli werd nog slechts 47% van de gewassen als goed of uitstekend beoordeeld, het laagste cijfer sinds 2011 .
• De USDA-voorspelling van 12 augustus raamt de Franse maïsoogst op 10,0 miljoen ton, een daling van 26% en het laagste cijfer sinds het verkoopseizoen 1990/91 .
• Analisten van Expana en Argus waarschuwen dat de aanhoudende hitte de oogst nog kan halveren tot onder de 7 miljoen ton. Dat zou de kleinste oogst betekenen sinds 1976 . Benoit Fayot, senior analist bij Expana, zei tegen verslaggevers dat de oogstverliezen “dagelijks toenemen door de hitte en het gebrek aan regenval” .

De crisis wordt verergerd doordat minder dan een derde van de Franse maïs wordt geïrrigeerd. Het grootste deel van de oogst staat daardoor tijdens de cruciale bestuivingsperiode bloot aan de hitte .

Verenigd Koninkrijk: slechtste graanoogst in veertig jaar

Het Verenigd Koninkrijk is op weg naar de slechtste graan- en koolzaadoogst sinds het begin van de metingen in 1984 . De Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) schat dat de gecombineerde productie van tarwe, gerst, haver en koolzaad kan dalen tot circa 19,5 miljoen ton. Dat is 2,5 miljoen ton minder dan eerder voorspeld .

• De tegenvaller kost Britse boeren naar schatting 390 miljoen pond aan gederfde inkomsten .
• In Engeland viel in juli slechts 5,6 mm regen – dat is 8% van het langjarig gemiddelde en minder dan de helft van het vorige record uit 1911 .
• Tom Bradshaw, voorzitter van de NFU, noemt de opbrengsten van tarwe en haver “zeer, zeer slecht” en waarschuwt dat veehouders al hun wintervoorraden veevoer hebben moeten aanspreken omdat ze geen gras konden telen . De tarweopbrengst wordt geschat op 6,8 ton per hectare, ruim onder het tienjarig gemiddelde van 7,9 ton .

Het Verenigd Koninkrijk werd getroffen door een ongekende reeks hittegolven in mei, juni en juli. Engeland kende de warmste juni en de droogste juli ooit gemeten . Boeren omschrijven het patroon als ‘weerschommelingen’ .

EU-brede maïsvoorspelling gekelderd naar laagste peil sinds 2007

De schade blijft niet beperkt tot Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. De Europese graanhandelsorganisatie COCERAL verlaagde de EU-voorspelling voor de maïsproductie van 57,2 miljoen ton naar 52,7 miljoen ton, ruim onder de 57,4 miljoen ton van vorig seizoen en het laagste cijfer sinds 2007 . Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de Europese Commissie stelde de EU-opbrengstvoorspellingen voor wintergewassen met 1 tot 4 procent neerwaarts bij en plaatste de totale graanproductie 1 procent onder het vijfjarig gemiddelde .

Als gevolg hiervan wordt de EU naar verwachting een veel grotere importeur van maïs, wat de graanhandelskaart van het continent hertekent .

Voedselprijzen: komkommers 111% duurder, tomaten 60% duurder

De landbouwcrisis treft consumenten direct in de portemonnee. In het Verenigd Koninkrijk zijn de groothandelsprijzen voor groenten explosief gestegen:

• De groothandelsprijs voor in het VK geteelde komkommers steeg van £0,99/kg vóór de eerste hittegolf naar £2,09/kg eind juli – een stijging van ongeveer 111% .
• De groothandelsprijs voor tomaten steeg met meer dan 60%, die voor sla met 90% en die voor aardappelen met meer dan 40% .
• In Frankrijk stelde consumentenorganisatie Familles Rurales vast dat courgettes in juli 32% duurder waren dan een jaar eerder, tomaten 31% en sperziebonen 24% .

Onderzoek dat door de ECIU wordt aangehaald, suggereert dat een stijging van 10% in de groothandelsprijzen van groenten en fruit de gemiddelde Britse huishoudens 567 pond per jaar extra kan kosten . Hoewel groothandelsprijzen niet één-op-één doorwerken in de winkelprijzen, ondervinden consumenten daar doorgaans een deel van .

Bredere economische impact: 180 miljard euro schade aan EU-bbp

Triodos Bank, een Nederlandse bank gespecialiseerd in duurzaam financieren, schat dat extreme hitte en droogte het EU-bbp in 2026 met circa 1% kunnen doen dalen, wat overeenkomt met circa 180 miljard euro . Dit zou een groot deel van de groei die de EU voor dit jaar had verwacht, tenietdoen .

• Productiviteitsverliezen door hitte zijn alleen al goed voor circa 0,6% van het EU-bbp .
• Landbouwverliezen en hogere voedselprijzen dragen naar schatting 0,15% bij .
• Verstoorde energieproductie (beperkte kern-, water- en thermische centrales) en hogere elektriciteitsprijzen zorgen voor nog eens 0,15% .

Alleen al de hittegolf van juni 2026 heeft de Europese graanboeren naar schatting 2 miljard euro aan gederfde inkomsten gekost, met een verlies van 9 miljoen ton graan . Daarnaast is er schade door verstoord riviertransport op de Rijn en de Donau, bosbranden en hogere energiekosten voor koeling .

Deze landbouw- en economische schokken doen zich voor tegelijk met een door de oorlog met Iran veroorzaakte energiecrisis. Dit leidt in heel Europa tot een meervoudige stijging van de kosten van levensonderhoud .

Wetenschappelijke toeschrijving: klimaatverandering en El Niño

Wetenschappers wijten de extreme zomer van 2026 aan de combinatie van door de mens veroorzaakte klimaatverandering en een sterker wordende El Niño . De recordtemperaturen, de herhaalde hittegolven (mei, juni, juli in het VK) en de droogste juli ooit gemeten in Engeland komen allemaal overeen met de projecties van klimaatmodellen voor een opwarmende wereld .

Het Gemeenschappelijk Centrum voor Onderzoek van de Europese Commissie merkte op dat de herhaalde hittegolven de korrelvulfase van wintergewassen hebben verkort en het bodemvocht in West- en Centraal-Europa hebben uitgeput, wat de bloei en biomassa-accumulatie van zomergewassen heeft aangetast .

Landbouworganisaties in heel Europa stellen dat extreem weer de ‘nieuwe normaal’ wordt voor de landbouw. Tom Bradshaw, voorzitter van de NFU in het VK, waarschuwde dat het land te maken heeft met “de nieuwe normaal” van onvoorspelbaar en extreem weer, waarbij sommige boeren oogsten zien die nog maar half zo hoog zijn als normaal .

De weg vooruit

Nu de oogstvoorspellingen nog steeds naar beneden worden bijgesteld en er geen directe verbetering in zicht is, staat Europa een lastige winter en een moeilijk 2027 te wachten. De graanimportbehoefte van de EU zal aanzienlijk toenemen, wat de mondiale voedselprijzen verder onder druk zet . Voor consumenten zullen de volledige gevolgen van het extreme zomerweer nog maanden, zo niet jaren, voelbaar zijn in de voedselprijzen en -beschikbaarheid.