Russisch begrotingstekort loopt uit de hand: oorlogsuitgaven, verborgen data en krimpende beleidsruimte voor het Kremlin

Zelfs een meevaller door de olieprijsstijging als gevolg van de crisis in Iran en de Straat van Hormuz was niet genoeg om het gat te dichten. Het tekort van juli bedroeg 724 miljard roebel ($8,8 miljard), ondanks een piek in energie-inkomsten. Dat laat zien hoe structureel de oorlogsuitgaven elke positieve inkomstenschok overspoelen .

Hoe het Kremlin financiële gegevens verbergt

De Russische regering heeft verschillende stappen gezet om de transparantie over haar financiële positie te verminderen:

• Onbegrijpelijk begrotingsportaal. Het Russische overheidsportaal voor de begroting geeft geen redenen meer voor bijstellingen van uitgaven- en tekortprognoses. Toen de cijfers in juli lieten zien dat het tekort de plannen met meer dan 1 biljoen roebel ($12,85 miljard) kon overschrijden, gaf het portaal geen enkele verklaring .
• Wet om parlement te omzeilen. In juni 2026 nam de Doema een wet aan die de regering in staat stelt om uitgaven en schulden te verhogen zonder de begrotingswet via de normale parlementaire procedure aan te passen. Daarmee worden openbaar debat en controle over financiële beslissingen in feite afgeschaft .
• Beschuldiging door Duitse inlichtingendienst. De Duitse BND beschuldigde Rusland in maart 2026 ervan de werkelijke economische kosten van de oorlog te verbergen. De dienst stelde dat het begrotingstekort over 2025 aanzienlijk groter was dan officieel gerapporteerd .
• 'Handmatige controle'. Talloze rapporten beschrijven de Russische begroting als een systeem van ondoorzichtige 'handmatige controle', waardoor realtime cijfers moeilijk onafhankelijk te verifiëren zijn .

De krimpende beleidsopties van het Kremlin

Belastingverhogingen zijn al doorgevoerd, maar schieten tekort

De btw is met ingang van januari 2026 verhoogd van 20% naar 22%. Die verhoging levert naar schatting zo'n $13 miljard per jaar op, maar dat is nauwelijks genoeg voor één maand militaire uitgaven . Ook de vennootschapsbelasting is verhoogd . De btw-inkomsten stegen in de eerste helft van 2026 met een kwart, maar de extra opbrengst wordt nog altijd overschaduwd door de snelheid waarmee de uitgaven groeien . Een analyse verwoordt het treffend: 'hoge olieprijzen en belastingverhogingen zijn niet genoeg om de oorlogsuitgaven te compenseren' .

Obligatieveilingen opgeschort

Het ministerie van Financiën heeft eind juli 2026 de wekelijkse OFZ-veilingen (Russische staatsobligaties) voor onbepaalde tijd stilgelegd, na een reeks mislukte verkopen . Er was slechts 8,8 miljard roebel opgehaald tegen een kwartaaldoel van 1,5 biljoen roebel . Het ministerie weigerde nieuwe schulden te verkopen tegen een rendement boven de 14%-rente, maar beleggers eisen hogere premies vanwege inflatie en fiscale onzekerheid . Een topman van Sberbank liet eind juli weten dat Russische banken geen vrije roebelliquiditeit meer hebben om staatsobligaties te kopen. Dat roept fundamentele vragen op over de haalbaarheid van binnenlandse leningen .

Gedwongen beroep op staatsbanken

Nadat de veilingen op de vrije markt mislukten, heeft het ministerie van Financiën twee nieuwe series variabel-rentende OFZ's geregistreerd, elk ter waarde van 500 miljard roebel. Deze zijn bedoeld voor plaatsing bij staatsgecontroleerde banken, niet via concurrerende veilingen .

Bezuinigingen buiten defensie

Minister van Financiën Anton Siloeanov gaf in mei 2026 toe dat het ministerie de begroting herziet en bezuinigingen overweegt buiten defensie en sociale uitgaven . Maar met defensie die bijna de helft van alle uitgaven opslokt, is de ruimte voor bezuinigingen elders politiek pijnlijk en beperkt.

Het totale plaatje is nog slechter

Het geconsolideerde begrotingstekort van Rusland (federaal en regionaal) steeg in 2025 naar 8,3 biljoen roebel (3,9% van het bbp), een 2,6-voudige toename ten opzichte van 2024 . Het totale cumulatieve federale tekort sinds het begin van de grootschalige invasie van Oekraïne bedraagt 17,4 biljoen roebel ($226 miljard) .

Kortom, de Russische begrotingssituatie halverwege 2026 wordt gekenmerkt door een structureel probleem: oorlogsuitgaven groeien ongeveer twee keer zo snel als de inkomsten. Belastingverhogingen voor huishoudens en bedrijven dichten slechts een bescheiden deel van het gat. De binnenlandse obligatiemarkt – de belangrijkste leenbron van het Kremlin – is feitelijk drooggevallen. Gedwongen leningen bij staatsbanken, ondoorzichtige begrotingsmanoeuvres en bezuinigingen op niet-defensie-uitgaven zijn de enige resterende middelen.