Nieuwe hoop of zoveelste valse start? De diplomatie rond de oorlog in Oekraïne laait op

De diplomatieke inspanningen om de oorlog in Oekraïne te beëindigen zijn de afgelopen weken flink opgevoerd. De Amerikaanse gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner bereiden een bezoek voor aan zowel Kyiv als Moskou, Oekraïne heeft een nieuw vredesvoorstel aan de VS overhandigd en Rusland laat weten opnieuw in gesprek te willen met Amerikaanse bemiddeling. Toch liggen de standpunten van beide partijen nog mijlenver uit elkaar en zijn formele onderhandelingen vooralsnog niet hervat.

Bezoek Witkoff en Kushner aan Kyiv en Moskou

• De Amerikaanse gezanten Steve Witkoff (speciaal gezant) en Jared Kushner (tevens schoonzoon van president Trump) zullen naar verwachting binnen zeven tot tien dagen zowel Kyiv als Moskou aandoen. Dat meldt het Russische staatsagentschap Tass op basis van anonieme bronnen . Het zou een nieuwe poging van de regering-Trump zijn om de vastgelopen vredesbesprekingen nieuw leven in te blazen.
• De Oekraïense president Volodymyr Zelensky bevestigde dat een bezoek van de twee gezanten aan Kyiv mogelijk is "binnen de komende twee weken", gevolgd door een reis naar Moskou . Ruslands vice-minister van Buitenlandse Zaken Sergej Ryabkov liet op 14 augustus weten dat Moskou klaar is om hen te ontvangen zodra de reisroute duidelijk is .
• Zelensky sprak op 22 juli al met de gezanten over "actievere diplomatie" en het werken naar een akkoord om de oorlog te beëindigen .

Voorstellen en een 'gezamenlijk plan' vanuit Oekraïne

• Op 11 augustus maakte Zelensky bekend dat Oekraïne formele voorstellen aan Amerikaanse onderhandelaars heeft overhandigd voor een plan om de oorlog te beëindigen. Hij waarschuwde er tegelijk voor dat Rusland de aanstaande parlementsverkiezingen mogelijk wil aangrijpen als excuus voor een nieuwe mobilisatieronde .
• Een dag later, op 12 augustus, zei Zelensky dat Oekraïne en zijn internationale partners een "gezamenlijk plan" hebben om druk uit te oefenen op president Vladimir Poetin om de oorlog te stoppen. Concrete details over dat plan gaf hij niet . Wel benadrukte hij dat het vasthouden van de frontlinie en het verkrijgen van meer luchtverdedigingssteun cruciale voorwaarden zijn om Rusland richting onderhandelingen te dwingen .

Rusland: open voor VS-bemiddeling, maar met harde randvoorwaarden

• Moskou heeft aangegeven klaar te zijn om de vredesbesprekingen te hervatten, maar wil dan eerst en vooral de voorstellen van de Verenigde Staten bespreken . Tegelijk ontkent Rusland botweg dat de VS al nieuwe voorstellen heeft overgebracht .
• Het Kremlin herhaalde op 29 juni dat zijn kernvoorwaarden onveranderd zijn: Oekraïne moet zich terugtrekken uit vier regio's die Rusland als eigen grondgebied claimt (Donetsk, Loehansk, Zaporizja en Cherson) en moet afzien van NAVO-lidmaatschap . Ook een "bevriezing" van het conflict langs de huidige frontlinie wijst Moskou van de hand; het wil de "diepere oorzaken" van de oorlog aanpakken .
• Een Kremlin-functionaris stelde op 1 augustus dat Moskou niet van plan is de onderhandelingen te hervatten tot het de volledige controle over de Donbas heeft .

Status van de vastgelopen vredesbesprekingen

• De laatste ronde van door de VS bemiddelde trilaterale besprekingen in Genève (februari 2026) eindigde zonder doorbraak. Delegaties meldden wel enige vooruitgang op militaire punten, maar de meningsverschillen over cruciale kwesties bleven onoverbrugbaar .
• De gesprekken raakten verder in het slop toen het conflict met Iran de Amerikaanse aandacht opeiste. In juni liet het Kremlin weten dat de contacten met Witkoff en Kushner waren gepauzeerd omdat de gezanten "bezig waren met andere zaken", maar Moskou toonde zich ervan overtuigd dat ze zouden worden hervat .
• De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio zei op 31 juli dat de VS binnen enkele weken zou proberen de besprekingen tussen Oekraïne en Rusland nieuw leven in te blazen. Daarbij plaatste hij de kanttekening dat succes afhangt van de bereidheid van beide partijen om naar elkaar te luisteren .
• Analisten concluderen dat geen van de huidige voorstellen zowel Kyiv als Moskou tevreden stelt. Beide partijen ontberen volgens ingewijden een exitstrategie, waardoor een akkoord in 2026 onwaarschijnlijk lijkt .

Kortom: Het diplomatieke spoor wordt opnieuw geactiveerd met een hooggeplaatst Amerikaans bezoek, een nieuw Oekraïens voorstel en Russische bereidheid tot gesprekken. Maar de fundamentele kloof over grondgebied, controle over de Donbas en NAVO-lidmaatschap blijft onoverbrugd. Formele vredesonderhandelingen liggen nog altijd stil.