VN-gezant waarschuwt: Jemen staat binnen enkele weken op rand van nieuwe grootschalige oorlog

Jemen op de rand van een nieuwe catastrofe: wat is er aan de hand?

Sinds begin augustus 2026 klinkt er een steeds dringender alarmsignaal uit New York. De VN-gezant voor Jemen, Hans Grundberg, waarschuwde de Veiligheidsraad op 13 augustus dat het land 'een ernstiger risico loopt op terugkeer naar grootschalige oorlog dan op enig moment sinds het door de VN bemiddelde staakt-het-vuren van 2022' . De escalatie volgt op een reeks gewelddadige gebeurtenissen die elkaar sinds begin juli in hoog tempo opvolgen.

Wat gebeurde er sinds begin juli 2026? De directe aanleidingen

• Begin juli: Iraanse vlucht en luchtaanvallen – Een niet-toegestane vlucht vanuit Teheran naar Sanaa leidde tot luchtaanvallen op de luchthaven van de Jemenitische hoofdstad en raketaanvallen op de luchthaven van Abha en oliefaciliteiten in Saoedi-Arabië .
• 20 juli: Houthi's kondigen zeeblokkade aan – De Houthi-rebellen kondigden een maritieme blokkade af tegen schepen die gelinkt zijn aan Saoedi-Arabië in de Rode Zee .
• Vanaf 13 juli: golf van Houthi-aanvallen op Saoedi-Arabië – Een reeks drone- en raketaanvallen trof Saoedisch grondgebied, waaronder op 13 augustus een drone-aanval op een olieraffinaderij in de provincie Jazan .
• 11 augustus: dodelijke aanval op koopvaardijschip – Houthi-strijders troffen een vrachtschip in de Straat van Bab el-Mandeb, waarbij zes bemanningsleden omkwamen en anderen gewond raakten. Dit waren de eerste dodelijke slachtoffers onder scheepvaartpersoneel sinds het begin van het conflict tussen de VS en Iran .

Aanvallen op regeringstroepen: Marib, Hadramawt, al-Makha en Taiz

De Houthi's voerden ook grootschalige offensieven uit op posities van de internationaal erkende regering van Jemen:

• Marib: De rebellen lanceerden herhaalde aanvallen op regeringsposities in en rond de strategisch belangrijke stad Marib, met militaire en burgerslachtoffers tot gevolg . De gevechten laaiden op langs voorheen bevroren frontlinies.
• Hadramawt: Aanvallen in deze provincie werden door Grundberg genoemd als onderdeel van de intensiverende militaire activiteit . Op 6 augustus kwamen bij Houthi-aanvallen op regeringsdoelen in Hadramawt en Marib minstens 30 regeringssoldaten om het leven en raakten 15 anderen gewond .
• Al-Makha (Mokka): De Houthi's vielen de door de regering gecontroleerde havenstad al-Makha aan. Op 10 augustus was een gezonken schip zichtbaar in de haven na een aanval . Ook in Taiz braken gevechten uit; regeringstroepen zeiden een Houthi-aanval te hebben afgeslagen .

Regionale escalatie: hernieuwde aanvallen op Saoedi-Arabië en de scheepvaart

De Houthi's voerden niet alleen de strijd op Jemenitisch grondgebied op, maar richtten zich ook opnieuw op doelen over de grens en op zee:

• Aanvallen op Saoedi-Arabië: Sinds 13 juli lanceerden de Houthi's herhaaldelijk drones en raketten op Saoedisch grondgebied, waaronder de luchthaven van Abha en oliefaciliteiten. De aanval op de raffinaderij in Jazan op 13 augustus was de meest recente in een reeks . De Houthi's omschrijven dit als vergelding voor vermeende Saoedische schendingen van het Jemenitische luchtruim .
• Rode Zee en Bab el-Mandeb: De Houthi's hervatten aanvallen op koopvaardijschepen in de Rode Zee en de Golf van Aden. Op 20 juli kondigden ze een blokkade af tegen Saoedische schepen, en op 11 augustus troffen ze het schip in de Straat van Bab el-Mandeb met dodelijke gevolgen . Grundberg waarschuwde dat dit riskeert 'Jemen dieper te verwikkelen in de bredere regionale confrontatie' te midden van de oorlog tussen de VS en Iran .

Humanitaire ramp: 18 miljoen mensen hebben honger

De militaire escalatie valt samen met een diepe humanitaire crisis. Tom Fletcher, de VN-noodhulpcoördinator, schetste een grimmig beeld:

• Meer dan 18 miljoen mensen – meer dan de helft van de Jemenitische bevolking – lijden aan acute honger .
• 6 miljoen mensen verkeren in 'noodtoestand', een gebrek dat grenst aan hongersnood .
• In slechts één maand steeg het aandeel mensen dat niet in hun basisvoedselbehoeften kan voorzien van de helft naar bijna 60 procent .
• Geldgebrek: Het humanitaire hulpplan voor Jemen is slechts voor 20 procent gefinancierd, waardoor hulporganisaties worden 'verlamd' en rantsoenen worden afgebouwd, klinieken sluiten en beschermingsdiensten verdwijnen . Fletcher noemde de crisis 'onaanvaardbaar' en zei dat het 'de nieuwe normaal' niet mag worden .

Reactie van de VN-Veiligheidsraad

De Veiligheidsraad reageerde met twee opeenvolgende stappen:

• 7 augustus: officiële verklaring – De raad veroordeelde de Houthi-raketaanvallen op Saoedi-Arabië sinds 13 juli en de aanvallen op commerciële schepen sinds 22 juli. De raad herbevestigde de soevereiniteit van Jemen en drong er bij de Houthi's op aan verdere escalatie te stoppen . De Samenwerkingsraad van de Golf (GCC) verwelkomde de verklaring en riep op tot een 'krachtig' internationaal optreden .
• 13 augustus: openbaar debat – De raad hield een open debat en besloten consultaties. Het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Bahrein veroordeelden de Houthi-aanvallen en eisten dat Iran zijn steun aan de rebellen beëindigt . De Britse VN-ambassadeur Sarah MacIntosh stelde dat 'roekeloze Houthi-acties een ernstige escalatie van geweld in de regio hebben veroorzaakt' .

Grundberg drong er bij alle partijen op aan onmiddellijk te de-escaleren, te werken aan een robuust staakt-het-vuren en economische de-escalatie na te streven – waaronder het hervatten van olie-export en commerciële vluchten naar de luchthaven van Sanaa. Hij waarschuwde dat 'de partijen meer te winnen hebben bij samenwerking dan bij confrontatie' .