Ebola-uitbraak 2026 in DRC: 4.566 bevestigde gevallen, dodelijke Bundibugyo-stam zonder vaccin

De Bundibugyo-stam: een zeldzaam en ander virus

In tegenstelling tot het meer voorkomende Zaire ebolavirus – waarvoor het goedgekeurde Ervebo-vaccin bestaat – wordt deze uitbraak veroorzaakt door het Bundibugyo-virus (BDBV), een zeldzame ebolavirussoort die in 2007 voor het eerst in Oeganda werd geïdentificeerd . Er is geen goedgekeurd vaccin of specifieke behandeling voor deze stam, waardoor de respons sterk afhankelijk is van ondersteunende zorg, vroege opsporing en rigoureus contactonderzoek . Genoomanalyse van monsters van 22 patiënten in de DRC en Oeganda, gepubliceerd in Nature Medicine op 11 augustus, heeft bevestigd dat de uitbraakstam van 2026 een nieuwe, genetisch verschillende variant is – los van de Bundibugyo-virussen die in 2007 en 2012 werden gezien – wat wijst op een nieuwe dier-op-mens overdracht in plaats van een terugkeer van een verborgen uitbraak .

Onopgemerkte circulatie en geografische verspreiding

De uitbraak werd officieel op 15 mei 2026 verklaard, maar genomisch en epidemiologisch bewijs geeft aan dat het virus al sinds ten minste begin januari 2026 onopgemerkt circuleerde, waarschijnlijk beginnend met de dood van een vrouw . Het epicentrum ligt in de oostelijke provincies Ituri, Noord-Kivu en Zuid-Kivu, met verspreiding naar Haut-Uele en Tshopo . Oeganda registreerde eind mei twee geïmporteerde gevallen in Kampala ; in totaal bevestigde Oeganda ongeveer 20 gevallen, maar wist de verspreiding effectiever te beperken door snelle grensoverschrijdende surveillance en contactonderzoek, en sloot de uitbraak op 28 juli 2026 .

Vaccin- en behandelingsproeven: een race tegen de klok

Op 4 augustus 2026 kondigde de WHO aan dat het testen van experimentele behandelingen, preventieve medicijnen en vaccins voor de Bundibugyo-stam ‘zich snel ontwikkelde’ . Een door de WHO gesponsord behandelingsonderzoek is nu actief in drie klinische behandelcentra in de provincie Ituri . Een nieuwe Fase 1-vaccinproef, de eerste ooit voor de Bundibugyo-soort, begon op 24 juli in het Verenigd Koninkrijk, en een tweede startte in Canada . Op 7 augustus 2026 adviseerden WHO-vaccinexperts een grootschalige humane proef met het bestaande Ervebo-vaccin om te testen of het kruisbescherming biedt tegen de Bundibugyo-stam, op basis van vroege diergegevens . Resultaten van deze proeven worden over maanden verwacht .

Contactonderzoek en uitdagingen bij inperking

Contactonderzoek blijft een kritiek zwak punt. De opsporingspercentages verbeterden van ongeveer 25% naar 45% begin juni, maar blijven ver onder de 90-95% dekking die nodig is om de overdracht te stoppen . Op 5 augustus werd de dekking van contactonderzoek gerapporteerd op 78,4%, nog steeds ver onder het operationele streefcijfer van 95% . De WHO-update van 13 augustus meldde dat verborgen transmissieketens worden gevoed door patiënten die vergevorderde stadia bereiken zonder zorg, dat er nog steeds sterfgevallen buiten gezondheidsinstellingen plaatsvinden en dat behandelcentra overweldigd raken . Grote obstakels zijn onder meer gewapende conflicten, massale ontheemding, wantrouwen in de gemeenschap en acute honger in het oosten van de DRC, wat door WHO-chef Tedros wordt omschreven als een ‘catastrofale botsing van ziekte en conflict’ .

Internationale respons

De WHO schaalt surveillance, laboratoriumdiagnostiek, contactonderzoek, klinische zorg, levering van benodigdheden en grensoverschrijdende paraatheid op . Op 6 augustus riepen de WHO en Africa CDC gezamenlijk op tot dringende, door de gemeenschap geleide actie om vroege opsporing en contactopvolging op te schalen . Een gezamenlijk continentaal plan van zes maanden streeft naar het mobiliseren van 518 miljoen dollar onder een ‘One Response’-aanpak . De uitbraak heeft wereldwijd de aandacht getrokken, waarbij nieuwsagentschappen als Reuters en Al Jazeera verslag doen van het stijgende dodental en de ongekende medische responskloof die voortvloeit uit het ontbreken van een gelicentieerd vaccin voor deze specifieke Ebola-soort.