Hoe een gesanctioneerde Russische verzekeraar een olieramp van 400 km² voor de kust van Oman veroorzaakte

De olieramp met de Caroline Bezengi voor de kust van Oman is een schoolvoorbeeld geworden van hoe sanctiewetgeving, falende verzekeringsnormen en extreem weer kunnen samenspannen tot een milieuramp die grotendeels ongecontroleerd zijn gang kan gaan. Centraal in de crisis staat een gesanctioneerde Russische verzekeraar, AlfaStrakhovanie, wiens stille opkomst als financier van de bergingsoperatie leidde tot juridische vertragingen, waardoor een relatief beperkt lek kon uitgroeien tot een olievlek van 400 km² die nu beschermde mariene ecosystemen bedreigt.

De juridische valkuil: sanctie-ontheffingen voordat berging kon beginnen

AlfaStrakhovanie, een Russische verzekeraar die op de sanctielijsten staat van de EU, het VK, de VS, Canada en Zwitserland, bleek uit exclusieve berichtgeving van Lloyds List de financier te zijn van de respons op de Caroline Bezengi . Maar die status zorgde onmiddellijk voor een juridische barrière: internationale bergingsbedrijven konden niet legaal in zee gaan met geld van een gesanctioneerde entiteit zonder eerst sanctie-ontheffingen te verkrijgen . Uit eerdere berichtgeving bleek dat er helemaal geen verzekeraar voor het schip bekend was – de International Group of P&I Clubs en de IOPC Funds hadden beide dekking afgewezen . De ontheffingsprocedure introduceerde kritieke administratieve vertragingen op het moment dat snel ingrijpen noodzakelijk was, omdat aannemers het risico liepen op straffen voor zaken doen met een aangewezen entiteit .

Deze vertragingen werden verergerd door het feit dat er geen conventionele verzekeraar aansprakelijk was. Uit een onderzoek van de Kyiv School of Economics bleek dat 36,5% van de wereldwijde tankervloot – meer dan 5.100 schepen – geen identificeerbare P&I-verzekering heeft . Bij schepen die in 2024 Russische olie vervoerden, is het aandeel zonder gedekte verzekering nog hoger, en ongeveer een derde van de tankers die door de Oostzee varen, opereert nu met een verzekering van gesanctioneerde Russische of Russisch-gelieerde aanbieders in plaats van het traditionele International Group-systeem .

Hoe de vertraging de vlek liet groeien

Terwijl de sanctie-ontheffingsprocedure voortsleperde, lekte de olie grotendeels ongehinderd weg. De vlek groeide van ruwweg 20 km² begin augustus naar naar schatting 390–400 km² (150 vierkante mijl) op 10 augustus, volgens Omans Environmental Authority . Onafhankelijke satellietanalisten suggereerden dat het werkelijke gebied nog groter kon zijn; olierampspecialist John Amos bekeek beelden die wezen op een vlek van meer dan 2.000 km² . Op 12 augustus begon de olie de vastelandskust te bereiken over een lengte van tot 40 km (25 mijl) bij Ras Madrakah en had het Qibliyah Island in het beschermde natuurreservaat Hallaniyat Islands al vervuild . De Internationale Maritieme Organisatie bevestigde die dag dat de olie het vasteland had bereikt .

Toestand van schip en lading te midden van de Khareef-moesson

Het 274 meter lange, onder Kameroense vlag varende schip (gebouwd in 2001) liep op 8 juni aan de grond op rotsen bij Jazirat Al Qibliyyah na een explosie en brand . Het vervoert ongeveer 800.000 tot 1 miljoen vaten Russische ruwe olie. Begin augustus bleken 7 van de 12 ladingtanks te lekken . Satellietbeelden bevestigden dat het schip "dieper wegzakt" op de rotsen en structureel uit elkaar valt . De Khareef-moesson brengt nu rukwinden van 40 knopen en deining van 4 meter, wat onveilige omstandigheden creëert die de stabiliteit van het schip aantasten en insluitingsoperaties uiterst gevaarlijk maken . Het bergingsteam van Ambrey kon pas op 13 augustus aan boord gaan om onder deze omstandigheden te beginnen met stabilisatie en het overpompen van olie .

De bredere verzekeringskloof van de schaduwvloot

Deze zaak kristalliseert een systemische kwetsbaarheid die veel verder reikt dan één schip:

• Geen conventionele P&I-dekking: 36,5% van de wereldwijde tankervloot heeft geen identificeerbare beschermings- en schadeverzekering . Voor tankers die geen banden hebben met landen van de olieprijsplafondcoalitie kan voor slechts 6,3% een P&I-aanbieder worden geïdentificeerd .
• Verschuiving naar gesanctioneerde aanbieders: Russische P&I-verzekeraars zoals AlfaStrakhovanie en Ingosstrakh geven dekking voor slechts 220 tankers in totaal, wat een parallelle, ongereguleerde risicopool creëert die Westerse sancties weliswaar willen aanpakken, maar niet effectief kunnen controleren .
• Geen toegang tot het compensatiefonds voor vervuiling: Omdat het schip niet verzekerd is bij IG-clubs en onder de vlag van een niet-partijstaat vaart, hebben de IOPC Funds geweigerd de opruimkosten te dekken, daarbij verwijzend naar sanctiecomplicaties en elementen van het incident als een "oorlogsdaad" karakteriserend .
• Kosten komen voor rekening van de kuststaat: Zonder effectieve verzekering, zonder zich meldende functionerende reder en zonder internationaal compensatiefonds, komt de financiële last volledig op Oman en zijn beschermde mariene ecosystemen neer .

De Caroline Bezengi is geen anomalie – het is een waarschuwing. Nu Westerse verzekeraars en dienstverleners na 2022 uit de Russische handel stapten, ontstonden er parallelle instituten om de leemte te vullen, maar zonder de aansprakelijkheidskaders, de protocollen voor olierampbestrijding of de transparantie die het traditionele systeem biedt . Het volgende slachtoffer van dit parallelle systeem wacht misschien niet eens op sanctie-ontheffingen.