Super El Niño 2026: NOAA voorspelt 69% kans op sterkste fenomeen sinds 1950

De El Niño van 2026 is aangebroken en versterkt zich in een tempo dat weersvoorspellers ertoe dwingt hun prognoses naar boven bij te stellen. De nieuwste verwachting van NOAA's Climate Prediction Center geeft een 69% kans dat deze El Niño alle voorgaande, sinds 1950, zal overtreffen . Over alle modellen heen is er een >90% kans op een "zeer sterke" (super) El Niño tijdens de herfst en winter op het noordelijk halfrond . De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) omschrijft het fenomeen als "brandstof toevoegen aan een planeet die al in brand staat" .

Recordbrekende oceaan- en atmosferische omstandigheden

De oceaan heeft al afwijkingen geregistreerd die ongekend zijn in de moderne geschiedenis.

Oceaanwarmte op historisch hoogtepunt

De wereldwijde gemiddelde zeewatertemperatuur (SST) buiten de poolgebieden bereikte in juli 2026 20,96°C — de heetste juli ooit gemeten, waarmee het vorige record uit 2023 werd verbroken . Zowel de wereldwijde SST als de warmte-inhoud van de bovenste 2000 meter van de oceaan bereikten in 2024 absolute recordhoogtes en zijn in 2026 blijven stijgen . De Copernicus Climate Change Service bevestigde dat de dagelijkse SST vanaf 21 juni 2026 de recordniveaus van 2023 en 2024 overtroffen .

Stille Oceaan warmt ruim boven de 'zeer sterke' drempel

De wateren in de oostelijke Stille Oceaan zijn nu al 2°C boven normaal in de belangrijke Niño 3.4-regio, waarmee de drempel voor een "zeer sterke" (super) El Niño is overschreden . Modellen van het Europees Centrum voor Weersverwachtingen op Middellange Termijn (ECMWF) geven aan dat de SST in december zou kunnen oplopen tot wel 3°C boven normaal in de centrale equatoriale Stille Oceaan, met sommige scenario's die afwijkingen van meer dan 4°C laten zien . Ter context: een sterke El Niño wordt gedefinieerd als meer dan 1,5°C boven normaal, en een zeer sterke als meer dan 2°C .

Ongewoon snelle intensivering

Weersvoorspellers merken op dat deze El Niño al records heeft gebroken voor intensiteit in de vroege stadia en sneller sterker wordt dan normaal . Zowel oceanische als atmosferische indicatoren — waaronder de Southern Oscillation Index — vertonen nu waarden die consistent zijn met een sterke, stevig gevestigde El Niño, met verdere intensivering die wordt verwacht in de lente van het zuidelijk halfrond . Het Australische Bureau of Meteorology bevestigt dat alle modellen voorspellen dat de tropische Stille Oceaan zal blijven opwarmen, met een piek waarschijnlijk in de late lente of zomer, en dat dit zal aanhouden tot in de herfst van 2027 .

Wereldwijde weersgevolgen per regio

Oost-Afrika & Kenia

De voornaamste zorg op korte termijn is droogte van juli tot september 2026, met aanhoudende abnormale hitte in Oost-Afrika . In grote delen van Ethiopië, noordelijk Kenia, Zuid-Soedan, Soedan en Oeganda wordt minder neerslag en hogere temperaturen verwacht, wat waarschijnlijk gevolgen heeft voor gewassen en vee . Later, wanneer het fenomeen volwassen wordt, worden in sommige delen van Oost-Afrika nattere omstandigheden verwacht, maar het directe risico is druk op de voedselvoorziening . De International Rescue Committee waarschuwt dat de kans dat de El Niño in Kenia aanhoudt tot eind 2026 80 tot 82% is, met droge omstandigheden die later dit jaar plaatsmaken voor een hoog risico op overstromingen en aardverschuivingen .

Sri Lanka

De WMO heeft gewaarschuwd voor een 80% kans op een snelle ontwikkeling tot een sterke El Niño tussen juli en september 2026, wat "de kans op droogte en hevige regenval en het risico op hittegolven zal vergroten" . De Sri Lankaanse minister van Milieu, Dhammika Patabendi, zei dat het land zich voorbereidt op een ernstige droge periode tot eind september, gevolgd door een noordoostelijke moesson die in oktober kan leiden tot "wijdverspreide overstromingen" . Centrale banken in de regio, waaronder die van Sri Lanka, hebben de rente al verhoogd in afwachting van druk op de voedselprijzen .

Indonesië & Zuidoost-Azië

El Niño brengt doorgaans droogte en vertraagde moessons naar Indonesië, wat de rijstoogst en voedselvoorziening bedreigt . Het Indonesische Agentschap voor Meteorologie, Klimatologie en Geofysica (BMKG) verwacht een verhoogd risico op droogte in de tweede helft van 2026, met het hoogtepunt van het droge seizoen tussen augustus en september . Ook de Filipijnen, Zuid-Korea en Pakistan hebben centrale banken die hun beleid hebben aangepast aan de stijgende voedselprijzen .

Israël & Midden-Oosten

El Niño zorgt vaak voor droger dan normale omstandigheden in het oostelijke Middellandse Zeegebied . De bredere regio heeft te maken met abnormale hitte .

Zuid-Amerika

In delen van Zuid-Amerika worden hevige regenval verwacht, wat de oogsten bedreigt . De Amazone en Centraal-Amerika hadden te maken met ernstige droogte tijdens de El Niño van 2023-2024 en lopen opnieuw risico . Delen van noordelijk Zuid-Amerika en Centraal-Amerika kampen met abnormale hitte .

Wereldwijde temperatuurcontext

De wereldwijde gemiddelde oppervlaktetemperatuur bereikte in 2024 1,55°C boven pre-industrieel niveau — het eerste volledige kalenderjaar boven de 1,5°C-drempel . De El Niño van 2023-2024 droeg bij aan dat record, en de gebeurtenis van 2026 zal de wereldwijde temperaturen naar verwachting nog verder opdrijven . Een studie in Nature wees uit dat onder een sterk El Niño-scenario de kans 90% was dat de wereldwijde gemiddelde oppervlaktetemperatuur van juli 2023 tot juni 2024 het historische record zou breken .

Gevolgen voor Californië: regenval en kustzeeniveaus

Nattere winterverwachting

Een super El Niño "zal de kansen aanzienlijk verschuiven in het voordeel van een bijzonder natte winter, vooral in Zuid-Californië" . Klimaatmodellen tonen een verhoogde kans op zware neerslag in de westelijke en zuidoostelijke Verenigde Staten . Het model van het Europees Centrum voor Weersverwachtingen geeft Californië een kans van 70 tot 100% op bovengemiddelde regenval langs de kust . Klimaatwetenschapper Daniel Swain van UC Agriculture and Natural Resources merkt op dat een zeer sterke El Niño "misschien ook een vroege waarschuwing is voor een verhoogd risico op grootschalige overstromingen" .

Recordzeeniveaus

Wetenschappers van het Scripps Institution of Oceanography zeggen dat Californië wordt geconfronteerd met "waarschijnlijk de hoogste zeeniveaus ooit gemeten aan de kust van Californië" als gevolg van dit fenomeen . De combinatie van El Niño-gedreven oceaanopwarming, verhoogde zeeniveaus en hoge getijden kan het water tot wel een voet (ca. 30 cm) hoger dan normaal doen komen langs de kust, de Baai van San Francisco en zelfs de Sacramento River op . Swain verwacht een tijdelijke stijging van de zeespiegel van gemiddeld 15 tot 60 cm, met 60 tot 90 cm of meer mogelijk tijdens een zware storm .

Risico op overstromingen en erosie

De convergentie van recordhoge zeeniveaus, stormvloed en extreem hoogwater tijdens winterstormen vergroot het risico op wijdverspreide en schadelijke kustoverstromingen, erosie en krachtige golven langs de kustlijn van Californië . Vanaf de late zomer tot in de winter worden langs de westkust van de VS warmer dan normale watertemperaturen verwacht . Zowel de zuidkust van Californië als de Baai van San Francisco lopen een verhoogd risico, waarbij experts waarschuwen voor "bijzonder gevaarlijke" winterse omstandigheden .

Timing van de piek

De belangrijkste gevolgen voor Californië worden verwacht van eind december tot en met maart . Naar verwachting zullen de El Niño-omstandigheden aanhouden tot in de lente van 2027 .