Milieuactie en olievervuiling bij de Kairos: Greenpeace eist maatregelen

De verlaten olietanker Kairos, onderdeel van de Russische schaduwvloot en zwaar beschadigd door een Oekraïense drone-aanval, zorgt al maandenlang voor spanning voor de Bulgaarse kust. Milieuorganisatie Greenpeace voert een gecoördineerde campagne om de gevaren van het gehavende schip aan te kaarten en presenteert hard bewijs van olievervuiling. De Bulgaarse autoriteiten reageren wisselend en de situatie speelt zich af tegen een grotere achtergrond van maritieme veiligheid en sancties.

Wat doet Greenpeace?

Greenpeace onderneemt een meerledige actie tegen de Kairos in Bulgaarse wateren:

• Satellietmonitoring en druk op de overheid (juli 2026): Greenpeace Bulgarije publiceerde een analyse van satellietbeelden waarop tientallen olievlekken te zien zijn in de directe omgeving van de Kairos tussen eind april en eind juli 2026. Volgens Greenpeace toont dit een terugkerend patroon van vervuiling aan .
• Lekkage documentatie (begin augustus 2026): Het Greenpeace-schip Arctic Sunrise voer naar de Boergasbaai en documenteerde een actieve lekkage uit de romp van de Kairos .
• Directe actie – markeren van de romp (10-11 augustus 2026): Activisten beschilderden de romp met de grote tekst "No Gas + Oil" en startten een bredere campagne om de Zwarte Zee te beschermen tegen schepen van de schaduwvloot. Ze eisen dringende maatregelen van de Bulgaarse regering .

Bewijs van olievervuiling

Greenpeace presenteert twee lagen van bewijs:

• Satellietbeeldanalyse: Tientallen olievlekken werden geregistreerd in de buurt van de Kairos van eind april tot eind juli 2026, wat volgens Greenpeace wijst op een terugkerend patroon van vervuiling afkomstig van het beschadigde schip .
• Directe lekkage-documentatie: De bemanning van de Arctic Sunrise legde dagen voor de protestactie op het water een zichtbare lekkage vast .

Onafhankelijke rapporten meldden ook in juni 2026 olievervuiling op Bulgaarse stranden tussen Rezovo, Sinemorets, Lozenets, Arkutino en Kamchia. De autoriteiten schreven dit echter toe aan oudere afzettingen die door ruw weer waren losgekomen, niet aan de Kairos .

Reactie van de Bulgaarse autoriteiten

De reactie van Bulgarije is tweeledig en deels betwist:

• Eerste ontkenning (27 juli 2026): Ambtenaren ontkenden dat een aanhoudende olievlek van de Kairos afkomstig was, en spraken de satellietbevindingen van Greenpeace tegen .
• Inspectie bevolen (eind juli 2026): Na klachten van burgers over mogelijke zeevervuiling nabij Pomorie en Boergas, gelastte de Bulgaarse Maritieme Administratie een inspectie van de wateren rond de Kairos en stuurde patrouilleboten om de situatie te onderzoeken .
• Officieel onderzoek: Het Ministerie van Transport riep onderzoeksteams op om een mogelijke lekkage van het gesanctioneerde schip te onderzoeken .
• Kostenverhaalaactie (januari 2026): Bulgarije diende een rekening in bij de aan China gelieerde eigenaren van de Kairos voor de bergingsoperatie nadat het schip in december 2025 bij Ahtopol aan de grond was gelopen .

Achtergrond van de Kairos

Sancties

De Kairos was een Gambiaans-gebrande olietanker die door waarnemers wordt beschouwd als onderdeel van de Russische 'schaduwvloot' – schepen die worden gebruikt om de G7-prijsplafond en het EU/VK-olie-embargo op Russische ruwe olie te omzeilen . Het schip is door de EU en het VK gesanctioneerd, wat betekent dat het de toegang tot EU-havens wordt ontzegd en dat een breed scala aan maritieme diensten niet aan het schip mag worden verleend . OpenSanctions-gegevens tonen aan dat de tanker sinds november 2023 betrokken was bij de export van Russische olie naar derde landen, in strijd met het embargo .

Oekraïense drone-aanval in november 2025

Op 28 november 2025 vielen de Oekraïense veiligheidsdienst (SBU) en marine twee Russische schaduwvloot-tankers aan – de Kairos en de Virat – met behulp van Sea Baby marinedrones in de Zwarte Zee, ongeveer 28 zeemijl voor de Turkse kust . De Kairos was leeg (op ballast) op het moment van de aanval, maar liep aanzienlijke schade op. Oekraïne omschreef de operatie als onderdeel van zijn campagne om de inkomsten uit Russische olie te ondermijnen .

Aan de grond lopen en verplaatsing

• 5 december 2025: Na de drone-aanval sleepte een Turks sleepschip de zwaar beschadigde Kairos, maar de sleepkabel brak bij ruw weer. De tanker dreef stuurloos en liep aan de grond nabij de Bulgaarse kustplaats Ahtopol .
• 6-8 december 2025: De Bulgaarse maritieme autoriteiten, grenspolitie en marine startten een reddingsoperatie. De bemanning werd per helikopter geëvacueerd .
• Half december 2025: Bulgarije slaagde erin de Kairos van de kustlijn te trekken en het schip te verplaatsen naar de Boergasbaai, waar het nu al meer dan zes maanden voor anker ligt (in feite achtergelaten) .

Eigendom

De Kairos is in Chinese handen, hoewel het schip opereerde als onderdeel van de Russische schaduwvloot . Bulgarije probeert de bergingskosten te verhalen op de eigenaren.

Grotere context

Maritieme veiligheidsdreigingen in de Zwarte Zee

De Kairos-affaire maakt deel uit van een veel groter patroon:

• Oekraïense dronecampagne: Oekraïne heeft systematisch Russische schaduwvlootschepen aangevallen. In november 2025 troffen ze naast de Kairos en Virat ook het terminal van het Kaspische Pijpleidingenconsortium bij Novorossiejsk .
• Operatie MoLoChKa (gelanceerd 6 juli 2026): Oekraïne escaleerde met een speciale militaire campagne met marine- en luchtdrones tegen Russische schaduwvloot-tankers in de Zee van Azov en de Zwarte Zee, en claimde medio juli 2026 218 schepen te hebben getroffen .
• Westerse interceptie: Het VK onderschepte in augustus 2026 de schaduwvloot-tanker Smyrtos in Het Kanaal, waarop Poetin dreigde met vergelding tegen Westerse commerciële schepen . De VS begon op 7 januari 2026 met een campagne om Russisch-gelieerde schaduwvlootschepen in beslag te nemen .

Russische olieconvooien via het Noordpoolgebied

Parallel hieraan heeft Rusland het gebruik van de Noordelijke Zeeroute (NSR) drastisch uitgebreid om Westerse interceptie te omzeilen:

• In augustus 2026 stelde Rusland een ongekend konvooi van acht gesanctioneerde schaduwvloot-tankers samen om de Noordelijke Zeeroute te gebruiken – een schaal zonder precedent in de trackinggegevens .
• Een vloot van ongeveer twaalf tot vijftien tankers vervoert bijna 8 miljoen vaten ruwe olie door het Noordpoolgebied naar Aziatische markten. Dit volume vertegenwoordigt ongeveer 60% van alle olie die tijdens het hele zomer-herfst navigatieseizoen van het voorgaande jaar via de NSR werd geleverd .
• Deze Arctische route stelt Rusland in staat om Het Kanaal, de knelpunten in de Middellandse Zee en de Zwarte Zee te vermijden – allemaal gebieden waar interceptie en handhaving van sancties zijn geconcentreerd.

Omvang van de sancties

Per juli 2026 had de EU 671 schepen van de schaduwvloot gesanctioneerd (tegen slechts 25 in juli 2024). Het VK en de VS hebben vergelijkbare aantallen opgelegd en hebben gezamenlijk honderden tankers op de zwarte lijst gezet . De handhaving blijft echter ongelijk: 135 gesanctioneerde tankers werden waargenomen bij het laden in Russische havens, zelfs nadat ze op de sanctielijst waren geplaatst .