Russische schaduwvloot zwaar onder vuur: EU en VK voeren sancties op, marineschepen enteren tankers, helft van alle aangewezen schepen ligt stil

Op 2 augustus 2026 enterde de Italiaans geleide EU-missie EUNAVFOR MED IRINI de olietanker Toa Payoh in de Middellandse Zee, ten westen van het Siciliaanse eiland Pantelleria, om de vlag en documentatie te verifiëren . De tanker was halverwege de reis overgestapt op een Kameroense registratie, van een onduidelijke eerdere registratie, terwijl hij voer van Benin naar Istanbul . De kapitein weigerde aanvankelijk mee te werken, waarna Italiaans personeel per helikopter aan boord ging om de inspectie te voltooien .

Dit was de tweede entering in minder dan twee weken. Op 20 juli 2026 hadden EU-strijdkrachten de MV South Star geënterd op verdenking van het varen onder een valse vlag . Sinds maart 2026, toen IRINI de bevoegdheid kreeg voor vlaggenverificatie op basis van Artikel 110, heeft de missie ten minste vier enteracties uitgevoerd: de Nelsa (11 mei), de Oneiroi (1 juni), de Sandhya (7 juni), en vervolgens de South Star en Toa Payoh .

Verdere escalatie van handhaving: 21e sanctiepakket van de EU

Het 21e sanctiepakket van de EU, aangenomen op 23 juli 2026, voegde 41 tankers toe aan de lijst van de schaduwvloot en sanctioneerde voor het eerst ook schepen die schaduwvlootschepen bijtanken en onderhouden . Het pakket bevroor ook het Russische olieprijsplafond op 44,10 dollar per vat voor 12 maanden en stelde EU-landen in staat in beslag genomen olieladingen te confisqueren . De EU heeft ook Operatie Atalanta in de Indische Oceaan gemachtigd om verdachte tankers van de schaduwvloot te stoppen en te enteren . Rusland heeft gereageerd door oorlogsschipescortes in te zetten voor sommige schepen van de schaduwvloot .

Acties van VK en VS vullen Europese inspanningen aan

Het VK kondigde op 16 juni 2026 70 nieuwe sancties aan, gericht tegen de schaduwvloot van Rusland, militaire toeleveringsketens en netwerken voor illegale financiering . Deze maatregelen betroffen meer dan 20 olietankers en verschillende LNG-schepen, waarmee voor het eerst een G7-land schepen sancties oplegde die verband hielden met het Russische Arctic LNG 2-project . Het Amerikaanse ministerie van Financiën had eerder in januari 2025 meer dan 180 schepen aangewezen onder een nieuwe bepaling voor de energiesector .

Wat dit betekent voor de sanctie-ontduiking van Rusland

De combinatie van grootschalige scheepsaanwijzingen, actieve marinehandhaving en nieuwe sancties op logistieke en dienstverlenende schepen maakt het runnen van de schaduwvloot aanzienlijk kostbaarder. Rusland blijft zich echter aanpassen – door oorlogsschipescortes in te zetten, schepen halverwege de reis te laten hervlaggen en Chinese havens te gebruiken voor gesanctioneerde LNG-ladingen . De situatie blijft dynamisch, en de handhaving zal waarschijnlijk ook in de Oostzee op de proef worden gesteld .