Super El Niño 2026 op weg naar recordsterkte: wereldwijde gevolgen en wat dit betekent voor de winter

De El Niño van 2026 is op weg om de krachtigste te worden sinds het begin van de betrouwbare metingen. Het fenomeen, dat wordt gekenmerkt door uitzonderlijk warm oceaanwater in de oostelijke Stille Oceaan, heeft wereldwijde gevolgen. Van recordoverstromingen aan de Californische kust tot een scherpe noord-zuidverdeling in sneeuwval in de Verenigde Staten en een verhoogd droogterisico in zuidelijk Afrika en de Pacifische eilanden: de impact is groot.

Recordsterkte en belangrijkste cijfers

De El Niño van 2026 is met opmerkelijke snelheid en kracht geïntensiveerd. De El Niño-omstandigheden begonnen in april 2026 en bereikten in juni de status 'sterk', met een Niño3.4-index van 1,6°C . In een analyse van 667 modelberekeningen door Carbon Brief, bleek dat 91% een piek voorspelt die hoger ligt dan de sterkste El Niño ooit . Zeke Hausfather van Berkeley Earth noemde het "zeer waarschijnlijk de sterkste gebeurtenis sinds het begin van de betrouwbare metingen – het zou wel eens de sterkste kunnen worden met een werkelijk verbluffende marge" .

De Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) voorspelt dat de temperatuurafwijking van het zeeoppervlak in de equatoriale Stille Oceaan in het kwartaal augustus-oktober 2026 2,9°C kan bereiken, met mogelijke pieken tot 4°C boven het gemiddelde . NOAA en de National Weather Service melden een 100% kans dat El Niño aanhoudt gedurende de komende winter . Deze gebeurtenis wordt versterkt door de wereldwijd recordwarme oceaantemperaturen, die fungeren als 'brandstof' voor een sterkere terugkoppeling tussen oceaan en atmosfeer . VN-secretaris-generaal António Guterres waarschuwde dat de wereld "onbekend terrein" betreedt, waarbij El Niño hittegolven, droogtes, bosbranden en hevige regenval zal versterken .

Sneeuwval in Noord-Amerika: de grote noord-zuidkloof

Een sterke El Niño verschuift de Pacifische straalstroom naar het zuiden, wat een scherpe noord-zuidverdeling in sneeuwval in de Verenigde Staten veroorzaakt . Het noorden van de VS en Canada kunnen drogere, warmere omstandigheden en minder sneeuwval verwachten, terwijl het zuidelijke deel van het land natter en onstuimiger weer krijgt .

'Sneeuwjackpot'-zones worden verwacht in het zuidwesten van de VS, de zuidelijke en centrale Great Plains, het zuidoosten en de zuidelijke Appalachen. In deze regio's kunnen koude-luchtbotsingen met de actieve zuidelijke stormbaan voor zware sneeuwval zorgen . De Farmers' Almanac voorspelt korte sneeuwbuien en bittere kou in het noorden, en een lastige mix van regen, ijzel, ijzel en zware natte sneeuw in het noordoosten . In het bovenste Midwesten daarentegen zijn er naar verwachting minder routine sneeuwvalkansen in vergelijking met een gemiddelde winter . Het is belangrijk op te merken dat NOAA stelt dat seizoensgebonden sneeuwvalaccumulaties niet meer dan ongeveer een week van tevoren kunnen worden voorspeld .

Kustoverstromingen in Californië: een drievoudige bedreiging

De combinatie van door El Niño veroorzaakte zeeniveaupieken, springtij en de langdurige zeespiegelstijging vormt een ernstige bedreiging voor de kust van Californië. Mark Merrifield van het Scripps Institution of Oceanography zegt: "We verwachten waarschijnlijk de hoogste zeeniveaus ooit gemeten aan de kust van Californië, als gevolg van deze gebeurtenis" . Hierdoor kan het kustwater op sommige plaatsen tot wel 30 cm hoger komen dan normaal .

De National Weather Service heeft al gewaarschuwd voor springtij dat lichte overstromingen veroorzaakt langs de kustlijn van Marin County en de kustlijn van de Baai van San Francisco . Deskundigen waarschuwen voor wijdverbreide schadelijke kustoverstromingen, stranderosie en krachtige golven langs de hele kust van Californië . NOAA merkt op dat El Niño in combinatie met hoogwateroverstromingen een 'dubbele klap' vormt voor veel kustplaatsen in de VS .

Regionale weersrisico's: Brazilië, Botswana en Fiji

De gevolgen van deze El Niño zullen wereldwijd voelbaar zijn, met specifieke risico's voor elke regio.

Brazilië maakt zich op voor een drievoudige dreiging van droogtes, overstromingen en branden, waarbij verschillende regio's op verschillende manieren worden getroffen . Een technische notitie van de overheid van INPE, INMET, Funceme en CENSIPAM bevestigt een verhoogd El Niño-risico . Het verlies van inheemse vegetatie in Brazilië – meer dan twee keer de oppervlakte van Frankrijk in 40 jaar – heeft de kwetsbaarheid voor deze extremen vergroot . Voor delen van noordelijk Zuid-Amerika wordt ook bovengemiddelde regenval voorspeld, terwijl de Amazone te maken kan krijgen met uitdroging .

Botswana en zuidelijk Afrika worden met grote zorg bekeken door het Famine Early Warning Systems Network (FEWS NET), dat opmerkt dat El Niño tijdens de piekfase doorgaans leidt tot ondergemiddelde regenval en droogte in de regio . Het NOAA Global Weather Hazards-rapport signaleert ook risico's op abnormale hitte en droogte in delen van centraal en zuidelijk Afrika .

Fiji en de zuidwestelijke Stille Oceaan lopen ook risico door deze El Niño, die doorgaans drogere omstandigheden en een verhoogd droogterisico voor de regio met zich meebrengt. De FEWS NET-tracker noemt droogte en extreme hitte als de voornaamste zorgen voor het grotere Oceanië-gebied tijdens sterke El Niño-gebeurtenissen .

Groter mondiaal beeld

De WMO verwacht wereldwijd bovengemiddelde temperaturen, met nattere omstandigheden in sommige regio's en droogte in andere . Het Wereldvoedselprogramma van de VN waarschuwt dat 49 miljoen extra mensen met acute honger te maken kunnen krijgen als gevolg van de El Niño-effecten die in september 2026 beginnen . Bovendien zal 2026 zeer waarschijnlijk een nieuw jaarlijks wereldwijd temperatuurrecord vestigen, waarbij ook 2027 risico loopt .