Waarom Britse en Europese gasprijzen exploderen: de vijf crises die de winter van 2026 bedreigen

De Britse en Europese groothandelsprijzen voor gas schoten in mid-augustus 2026 omhoog, nadat een broos bestand rond de Straat van Hormuz instortte, diplomatieke onderhandelingen tussen Iran en Oman om de zeestraat te heropenen mislukten, en een cascade van aanbod- en vraagdruk de markt zonder buffer de winter in liet gaan.

De directe aanleiding: Hormuz-onzekerheid en diplomatiek falen

De hoop op een akkoord vervloog begin augustus. De VS en Iran gaven beiden aan dat een deal met Oman om de Straat van Hormuz te heropenen nabij was — minister van Financiën Scott Bessent zei dat een deal al op 4 of 5 augustus kon komen, en Iran stelde dat het in de "eindfase" van het opstellen van een akkoord zat . Op 8 en 9 augustus maakte Iran echter duidelijk dat een deal aanvullende Amerikaanse voorwaarden vereiste , en op 10 augustus werd gemeld dat de onderhandelingen waren mislukt, waarbij beide partijen hun posities hadden verhard en compensatie van elkaar eisten .

De prijzen reageerden heftig op het nieuws. De Europese TTF-benchmark steeg op maandag 10 augustus alleen al met meer dan 11% en bereikte het hoogste niveau in meer dan twee weken . De Britse groothandelsprijzen volgden en stegen eind juli tot ongeveer 148,75 pence per therm en liepen in mid-augustus verder op . ING-strategen meldden dat TTF op 11 augustus weer boven de €60/MWh uitkwam, nu de hoop op een Amerikaans-Iraanse deal vervloog .

De onderliggende aanbodcrisis: Qatarese LNG ligt stil

De Qatarese LNG-export ligt feitelijk stil. De Straat van Hormuz is sinds het begin van de Amerikaans-Iraanse oorlog vijf maanden geleden grotendeels onbegaanbaar voor LNG-tankers. Sinds 16 juli 2026 heeft geen enkele LNG-tanker de zeestraat nog gepasseerd . QatarEnergy, een van 's werelds grootste LNG-exporteurs, heeft de overmacht op leveringen aan Europese en Aziatische kopers verlengd tot ten minste 30 september (en naar verluidt zelfs tot midden oktober), waardoor leveringen aan meerdere Europese importeurs zijn geannuleerd of uitgesteld . Kpler voorspelt dat de Qatarese LNG-export in 2026 kan dalen tot onder de 27 miljoen ton, tegenover ruwweg 80 miljoen ton in 2025 — een ineenstorting van ongeveer twee derde .

Het aanbodtekort is niet eenvoudig op te vangen. Europa en Azië concurreren nu fel om een krimpende pool van spot-LNG-ladingen, waarbij de Aziatische spotprijs voor LNG eind juli een viermaands hoogtepunt bereikte uit angst voor langdurige verstoringen . De Noorse pijpleidingstromen staan ook onder druk door een ongeplande storing in het Åsgard-veld, die de export met ongeveer 6 mcm/dag heeft verminderd .

Recordlage opslag: ver achter de EU-winterdoelstelling

De EU-opslag bevindt zich op een historisch laag niveau voor de tijd van het jaar. Begin tot mid-augustus 2026 was de EU-gasopslag net geen 57% van de capaciteit — ver onder het vijfjarig gemiddelde van ongeveer 71% voor deze datum . De normale seizoensopbouw van voorraden voor de winter is verlamd door het onvermogen om voldoende LNG te importeren .

De EU-doelstelling van 75% winteropslag is ernstig in gevaar. Nu de deadline van 1 november nadert, maakt de huidige trend het zeer moeilijk om het verplichte vulniveau van 75% te halen, laat staan de comfortabelere 90%. Reuters meldt dat er "weinig economische prikkel is om nu gas op te slaan" tegen deze hoge prijzen, wat betekent dat het tekort in de herfst kan aanhouden .

Hittegolf jaagt vraag aan: gascentrales draaien op volle toeren

Een zware zomerse hittegolf verergert het probleem. Europa wordt in mid-augustus getroffen door "alweer een hittegolf", wat leidt tot een hoge vraag naar airconditioning en een grotere belasting van gasgestookte elektriciteitscentrales . De Financial Times meldt dat de vraag naar gas wordt opgestuwd door een combinatie van hittegolfgedreven elektriciteitsverbruik en een zonsverduistering op 12 augustus die de zonne-energieproductie verminderde, waardoor men meer op gas moest vertrouwen .

Dit creëert een destructieve vicieuze cirkel: de hoge elektriciteitsvraag put de gasopslag in de zomer verder uit, waardoor er nog minder buffer overblijft voor de verwarmingsvraag in de winter.

Waarom de markt zo kwetsbaar is voor het stookseizoen 2026/27

Alle vijf factoren versterken elkaar:

• Geen heropening van Hormuz in zicht. Zelfs als er een raamwerkakkoord komt, heeft Iran de heropening afhankelijk gesteld van Amerikaanse concessies die verre van gegarandeerd zijn, en het zou weken duren voordat de stromen weer op gang komen .
• Overmacht Qatar kan de hele winter duren. De overmacht is al herhaaldelijk verlengd en er is geen duidelijke termijn voor hervatting .
• Opslag op crisispunt. Als de winter begint met een vulgraad onder de 60%, is Europa acuut kwetsbaar voor elke koudegolf of extra aanbodverstoring .
• De vraagzijde neemt toe, niet af. Hittegolven zullen tot in de vroege herfst aanhouden, en de verwarmingsvraag in de winter komt bovenop een reeds uitgeputte basis.
• De prijs zelf is een risico. Exorbitant hoge spotprijzen ontmoedigen commerciële opslaginjecties, wat betekent dat de markt zich mogelijk niet zelf kan corrigeren via prijssignalen alleen .

ING-strategen vatten het samen: elke dag zonder LNG-stromen uit de Perzische Golf en dalende Europese opslagniveaus "vergroot de kwetsbaarheid voor een scherpe prijsstijging deze winter" .