Dubbele klap voor Europese stroomnet: zonsverduistering én hittegolf op dezelfde avond

De omvang van de uitdaging

De impact van de zonsverduistering op het Europese stroomnet wordt versterkt door verschillende gelijktijdige factoren.

Snelle, stevige daling zonnestroom. Het Europese netwerk van transmissiesysteembeheerders (ENTSO-E) voorspelt dat er binnen enkele minuten tot 9,7 GW aan zonnestroom wegvalt als de maan voor de zon schuift. Dit moet in realtime worden opgevangen . Alleen al op het Iberisch Schiereiland kan tot 5 GW wegvallen – ongeveer 13% van de piekvraag . De Duitse netbeheerders verwachten een daling van circa 2 GW, terwijl Portugal een terugval van 45% in de zonnestroomproductie voorziet tijdens de verduistering .

Hittegolf zorgt al voor stroomuitval. In Frankrijk, Italië, Polen, Hongarije, Roemenië en Slovenië moeten centrales hun productie verminderen of stilleggen vanwege lage waterstanden of te hoge watertemperaturen voor koeling . Dit vermindert de capaciteit die normaal gesproken beschikbaar is om het tekort door de verduistering op te vangen .

Hoge vraag door hittegolf. Het gebruik van airconditioning blijft hoog, waardoor de vraag naar stroom groot blijft, terwijl het aanbod juist krapper wordt .

Specifieke waarschuwing voor het Verenigd Koninkrijk. De Britse netbeheerder National Energy System Operator voorziet een tekort van bijna 1,8 GW en heeft een 'krappe marge'-melding uitgegeven, waarin marktpartijen worden opgeroepen om reservecapaciteit aan te bieden . Het Verenigd Koninkrijk verwacht een daling van de zonnestroomproductie van iets meer dan 1 GW wanneer de maan rond 20:00 uur 95% van de zon bedekt .

Wat netbeheerders doen

Transmissiesysteembeheerders (TSO's) in heel Europa bereiden zich al weken voor, in coördinatie via ENTSO-E en nationale controlecentra .

Back-upcentrales staan klaar. TSO's hebben extra gascentrales, waterkrachtcentrales en kerncentrales in gereedheid gebracht om op te schakelen zodra de zonnestroomproductie daalt . De Portugese netbeheerder REN zegt extra reserves uit waterkracht en thermische centrales te mobiliseren . In Nederland heeft TenneT berekend dat batterijen kunnen helpen door opgeslagen energie aan het net te leveren tijdens de dip .

Grensoverschrijdende coördinatie. Europese TSO's werken nauw samen via ENTSO-E om elektriciteit in realtime over de grenzen te delen. Via interconnectoren wordt stroom van minder getroffen regio's naar de plaatsen gebracht waar deze het hardst nodig is . De Europese Commissie bevestigde dat de interne elektriciteitsmarkt ervoor zorgt dat stroom naar de regio's kan stromen waar die het meest nodig is .

Balanceringsreserves. Netbeheerders hebben extra reservecapaciteit en balanceringsdiensten ingekocht om de snelle frequentieschommelingen op te vangen die optreden wanneer de zon verdwijnt en weer verschijnt . De Spaanse netbeheerder Red Eléctrica (REE) heeft de gebruikelijke reserves en veiligheidsmarges verhoogd en houdt de situatie continu in de gaten .

Wat huishoudens kunnen doen

Energieleveranciers en netbeheerders rekenen op vrijwillige vraagvermindering om de spanning in het net te verminderen tijdens het kritieke venster .

Oproep tot vrijwillige vermindering. Octopus Energy, de grootste energieleverancier van het Verenigd Koninkrijk, heeft klanten gevraagd om tussen 18:00 en 20:00 uur lokale tijd geen wasmachines, vaatwassers en andere apparaten met een hoog verbruik te gebruiken . Ook andere leveranciers in Europa geven vergelijkbaar advies .

Stimuleringsprogramma's. In Spanje coördineert REE met huishoudens die deelnemen aan vraagresponsprogramma's: zij krijgen een vergoeding of een beloning als ze tijdens het kritieke venster minder stroom verbruiken . Volgens berichten biedt één Europees land gratis energie aan huishoudens die tijdens de piek van de verduistering hun stroomverbruik verminderen .

Algemene besparingstips. Netbeheerders en leveranciers vragen huishoudens om niet-essentieel stroomgebruik te verplaatsen naar buiten het venster van 19:15 tot 21:30 uur, om de totale druk op het systeem te verminderen .

Blijven de lampen aan?

Er worden geen stroomstoringen verwacht. De verduistering is kort, voorspelbaar en grondig voorbereid . Bovendien valt hij rond zonsondergang, wanneer de zonneproductie van nature al afneemt . De Europese Commissie heeft gesteld dat er geen kortetermijnrisico's zijn voor de voorzieningszekerheid, hoewel de omstandigheden krap blijven . Prijsbewegingen op de intraday-elektriciteitsmarkten zullen naar verwachting bescheiden en kortdurend zijn . Het evenement van 12 augustus 2026 wordt algemeen beschouwd als een belangrijke test voor de flexibiliteit van het stroomnet, nu de zonne-energiecapaciteit in Europa blijft groeien. Netbeheerders zeggen dat ze de test doorstaan – met zorgvuldig beheer en een beetje hulp van huishoudens .